Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα "Αγανακτισμένοι". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα "Αγανακτισμένοι". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 3 Ιουλίου 2011

Η επόμενη μέρα

του Banksy, από http://www.banksy.co.uk/newoutdoors/index2.html#


της Ιωάννας Μεϊτάνη

από τα Ενθέματα, 3.7.11

Πέμπτη πρωί, ξυπνάω με τις ειδήσεις. Είναι η επόμενη μέρα, απ’ αυτές που λόγω της προηγούμενης προτιμάς να μην ξυπνήσεις. Κανένα αίσθημα επιτυχίας, καμιά άγρια χαρά, τίποτα: μόνο θλίψη, απαισιοδοξία και βουβή οργή για την ανείπωτη αδικία. Σηκώνομαι και βλέπω τα βίντεο και τις φωτογραφίες. Με υπόκρουση όλη μέρα τις ενημερωτικές εκπομπές και την άλλη πραγματικότητα της κυβέρνησης και των λοιπών πολιτικών. Κατήφεια, μαυρίλα.

Την Τετάρτη πολλοί φίλοι μου δεν ήξεραν τι άλλο να κάνουν μέσα στο όργιο της αγριάδας και της βίας: έκατσαν κάτω και έβαλαν τα κλάματα. Από την αδικία και την απελπισία. Μου λένε για το μίσος στα μάτια των οργάνων της αστυνομίας. Εγώ το είδα μόνο από μακριά: την πρώτη επέλαση με μηχανάκια στην Αμαλίας. Οι πίσω καβαλάρηδες ήταν όρθιοι και ανέμιζαν στον αέρα τα γκλομπ τους. Έκανα στην άκρη τρομαγμένη. Θαύμασα όσους περπάτησαν στη μέση του δρόμου και τους απώθησαν.
Γύρισα σπίτι με τα πόδια, κοιτώντας μόνο τα παπούτσια μου. Πίσω μου το Σύνταγμα βουτηγμένο στο τοξικό σύννεφο. Μπροστά μου η παράλληλη πραγματικότητα: σε καφενεία λίγο πιο έξω απ’ το κέντρο, ο κόσμος παραγγέλνει φρεντοτσίνο καραμέλα. Εκεί κάπου η απελπισία με παραλύει.

Την ώρα που κάνω μπάνιο φαντάζομαι τα κυβικά των χημικών που τώρα καταλήγουν στους υπονόμους, μέσα από χιλιάδες αθηναϊκές μπανιέρες και λεκάνες. Φαντάζομαι επίσης πως τους άντρες που έριξαν τα δηλητήρια αυτά θα τους αγκαλιάσουν απόψε γυναίκες και άντρες, θα τους φιλήσουν, θα τους κανακέψουν. Οι απαίσιες εικόνες της φαντασίας μου δεν ξεπλένονται με το νερό του ντους.
Σκέφτομαι πώς μπορεί κανείς να περιγράψει τα όσα συνέβησαν και πώς να τα χαρακτηρίσει, αν θέλει να πει τα πράγματα με τ’ όνομά τους. Οι λέξεις χούντα και πόλεμος πρέπει να αρθρώθηκαν εκατομμύρια φορές τις τελευταίες μέρες. Και; Μήπως να καταφύγουμε στον σουρεαλισμό; Εγώ το λέω δέντρο.

Η «επόμενη μέρα» κυλάει. Μα δεν μπορεί να είναι έτσι η επόμενη μέρα, επιμένω. Δεν γίνεται. Κι όμως. Γίνεται, και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο: με απροκάλυπτα ψέματα, με χυδαία λόγια, με λέξεις στρεβλωμένες. Α, και με το γύρο του θριάμβου: φίλοι είδαν να σταματάει η κυκλοφορία για να περάσει η παρέλαση των θριαμβευτών καβαλάρηδων. Εκατοντάδες μηχανάκια της αστυνομίας μάς ζαλίζουν το κεφάλι ξανά και οργώνουν περήφανοι την πόλη όπου χτες οργίασαν. Άλλη μια ωραία εικόνα. Όπως και η εικόνα της βουλής, που συνεδριάζει φρουρούμενη από τα όργανα ασφαλείας, ενάμιση μήνα τώρα. Ποιο επίθετο αρμόζει για να περιγράψει εύστοχα τη δημοκρατία μας;

Το βραδάκι της επόμενης μέρας κατηφορίζω πεζή από τα Εξάρχεια στο Σύνταγμα. Περνάω μπροστά από πεντέξι ματατζήδες στη γωνία Μαυρομιχάλη και Ναυαρίνου. Φραπές και τσιγάρο. Αποστρέφω το βλέμμα αηδιασμένη, και στη φαντασία μου γεννιούνται μόνο εικόνες βίας. Πολλές φορές αναρωτιόμαστε πώς μπορούν και χτυπάνε τόσο άγρια. Τώρα αντιστρέφω την ερώτηση: τι είναι αυτό που έχουν χιλιάδες κόσμου στο κεφάλι τους και τους επιτάσσει να μην λυσσάξουν, να μην αντιδράσουν σαν ζώα, να μην αφήσουν διέξοδο στα αταβιστικά τους ένστικτα, μπροστά σε τέτοια ωμή καταστολή; Πώς μπορεί ένα ξερό κορμί να στέκεται με σηκωμένα τα χέρια απέναντι σε έναν πάνοπλο ρόμποκοπ που τον σημαδεύει με τη φυσούνα; Απέναντι στη χειρότερη απαξίωση των δικαιωμάτων και των σωμάτων μας καλούμαστε να προτάσσουμε το ήθος και το σωφροσύνη μας. Πρέπει να πρυτανεύει η λογική. Μονόπλευρα. Μόνο εκ μέρους μας. Ευτυχώς που έχουμε το κουράγιο και το κάνουμε.

Συνεχίζω την πορεία μου, και στην Πανεπιστημίου βρίσκω αυτό που έψαχνα όλη τη μέρα: από κάπου να πιαστώ για να μην βουλιάξω στη μαύρη απελπισία. Ο δρόμος κλειστός, κυκλοφορούν μόνο ελάχιστα λεωφορεία και κάτι μηχανάκια. Κόσμος οδεύει προς το Σύνταγμα. Έχω μιλήσει με τους φίλους μου και ξέρω ότι θα τους βρω εκεί. Όπως τόσο συχνά όλον τον προηγούμενο μήνα. Πλησιάζω στην πλατεία, βλέπω τους καλαμποκάδες, τους μουσικούς, αυτούς με τα σημαιάκια. Η γνώριμη παρήγορη εικόνα: το Σύνταγμα γεμάτο κόσμο, τα πράσινα λέιζερ στη βουλή, η οικεία βαβούρα. Και όλα όπως πριν: οι σκηνές, τα τραπεζάκια, τα πανό, οι ομάδες. Αναθάρρησα. Μετά το διήμερο του τρόμου όμως, είναι κατ’ αρχήν μια τεράστια ανακούφιση. Και βλέπουμε.

Βρίσκω τους φίλους μου. Μιλάμε για την πρωινή κατήφεια και τη βραδινή ανακούφιση. Πεταγόμαστε με το παραμικρό, ακούμε μηχανάκι και είμαστε έτοιμοι να τρέξουμε, υψώνεται από κάπου ένα σύνθημα και σφίγγουμε τις γροθιές μας. Χαλαρώστε παιδιά, δεν συμβαίνει τίποτα. Είμαστε πάλι εδώ, όλοι, μαζί. Είναι η ώρα που κυριαρχούν τα συναισθήματα. Θα έρθει και ο στοχασμός, θα σκεφτούμε για τα λάθη μας, για τη δράση μας από δω κι εμπρός. Αλλά προς το παρόν, αφού βρήκαμε κάτι να ξαναπιαστούμε, ας το κρατήσουμε: το γύρο του θριάμβου θα τον κάνουμε εμείς.

- ή, όπως τραγουδούσαν και οι “Ton Steine Scherben” το 1972, Κάντε στην πάντα, καπιταλιστές, την τελευταία μάχη θα την κερδίσουμε ΕΜΕΙΣ.

Σάββατο 25 Ιουνίου 2011

Χωρίς την ηγεμονική οργάνωση και τον αναγνωρισμένο ηγέτη

Του Χριστόφορου Παπαδόπουλου

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ξεπέρασε αλώβητη τη δοκιμασία του ανασχηματισμού, κανένας εξάλλου δεν θα στοιχημάτιζε περί του αντιθέτου. Κανάλια και μεγάλες εφημερίδες είχαν προειδοποιήσει τις προηγούμενες μέρες ότι δεν υπάρχουν περιθώρια για «λιποταξίες», ούτε για πολιτικό τζόγο. Ο Πάγκαλος που επιχείρησε να ποντάρει στην πόλωση, με αναδρομή στο μακρινό ‘81, αποδοκιμάσθηκε κομψά από τον πρώτο και τον δεύτερο στην τάξη του κόμματός του. Ευσχήμως παραμερίσθηκε και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς υπερέβαλε στην αντίδραση. Οι καιροί επιτάσσουν συναίνεση σήμερα, και σε κάθε περίπτωση αύριο, μετεκλογικά. Την εξυφαίνουν οι ντόπιες οικονομικές και πολιτικές ελίτ (από κοινού με τις εκδοτικές), απτόητες από τη στιγμιαία αποτυχία. Στη Βουλή δοκιμάζουν τις ανοχές και τις αντοχές του πολιτικού συστήματος –υφαίνουν το τόξο της συναίνεσης, τη συμμαχία των προθύμων- με τη συναινετική και κατεπείγουσα ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου και του εφαρμοστικού Νόμου. Αδιαπραγμάτευτα. Το απαιτούν οι πολιτικές ελίτ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το συνιστούν οι χρηματαγορές, μολονότι οι τελευταίες έχουν πιο αποτελεσματικούς τρόπους επιβολής, τα spreads και τα cds.

Τα θινκ τανκς του νεοφιλελευθερισμού είχαν απεριόριστη εμπιστοσύνη στην αγορά και ελάχιστη στην πολιτική. Η τελευταία είχε την κακή συνήθεια να λαμβάνει υπόψη της την κοινωνική σύγκρουση, τον κοινωνικό ανταγωνισμό, το «πολιτικό κόστος» στη γλώσσα των νεοφιλελεύθερων. Γι’ αυτό φρόντισαν ώστε η αρχιτεκτονική των θεσμών του ευρώ και της ίδιας της Ε.Ε. να είναι εκτεθειμένη στις αγορές και θωρακισμένη από τους ταξικούς αγώνες στο εθνικό επίπεδο. Μόνο που το πολιτικό παιχνίδι σήμερα γίνεται πολυπαραγοντικό και απρόβλεπτο τόσο στο εθνικό πεδίο, όσο και στο ευρωπαϊκό και στο παγκόσμιο. Η κρίση του καπιταλισμού δεν βάζει σε δοκιμασία μόνο τις ηγεμονικές ολοκληρώσεις της Ευρώπης και των ΗΠΑ, αλλά νοηματοδοτεί ξανά την πολιτική ως μια υπόθεση μαζών.

Ο Αλέν Μπαντιού γράφει ότι ο λαός μπορεί να συμπυκνώσει την ύπαρξή του σε μια πλατεία, μια λεωφόρο, μερικά εργοστάσια, ένα πανεπιστήμιο, ότι μια λαϊκή εξέγερση έχει τα χαρακτηριστικά μιας κίνησης κομμουνισμού -με την έννοια της δημιουργίας από κοινού του συλλογικού πεπρωμένου-, ακόμα και όταν απουσιάζει το κόμμα, η ηγεμονική οργάνωση, ο αναγνωρισμένος ηγέτης. Πολλές αριστερές οργανώσεις δεν μπορούν να συμφιλιωθούν με το τελευταίο, το ίδιο και οι «ηγέτες», ιδιαίτερα εκείνες και εκείνοι της «παλιάς Αριστεράς», που είχε μάθει να προσδιορίζεται αποκλειστικά στο έθνος-κράτος, στη φυλή (και στο φύλο), που δεν μπορεί να χειραφετηθεί από το σύνδρομο της πρωτοπορίας (δια της αυτό-ανακήρυξης) και έχει την αυταπάτη ότι η συμπύκνωση στο πολιτικό πεδίο γίνεται διά της μηχανικής της υιοθέτησης του προγράμματός της από τις Πλατείες (τα 10, τα 12 ή τα 15 σημεία, τη δραχμή και την αυτοδύναμη εθνική ανάπτυξη). Μοιραία –κατόπιν διαδοχικών διαψεύσεων-, η πολιτική εκπίπτει στην τακτική (να μείνουμε στην Πλατεία, να φύγετε από τη Βουλή) και η προσδοκία του (μεγάλου) συμβάντος σχοινοβατεί με την κατάθλιψη (να περιμένουμε την εξέγερση όπως οι άλλοι το Πάσχα) και βρίσκει διέξοδο στο (αυτο)μαστίγωμα της Αριστεράς.

Το πολιτικό σύστημα βεβαίως έχει τους δικούς του φόβους και τις δικές του προσδοκίες. Φοβάται τις Πλατείες –εξ άλλου είναι ένας μεταδοτικός φόβος που «μολύνει» τις ελίτ στην Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία εξίσου-, διατηρεί όμως τις προσδοκίες του ότι θα «ξεφουσκώσουν» και ότι τα αποτελέσματα της αυτοοργάνωσης θα είναι πρόσκαιρα. Καταλαβαίνει ότι ο τρόπος οργάνωσης της ηγεμονίας του δια της ενσωμάτωσης των μεσαίων στρωμάτων στο μπλοκ εξουσίας έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Δεν το επιτρέπει η καπιταλιστική κρίση που, αντιθέτως, επιβάλλει την προλεταριοποίηση των μεσαίων στρωμάτων στο παράδειγμα της Λ. Αμερικής. Γνωρίζει πλέον ότι οι ιδεολογικοί μηχανισμοί, εφημερίδες, κανάλια και κρατικοί διανοούμενοι, που επιχείρησαν για μήνες να ενοχοποιήσουν την κοινωνία ότι «μαζί τα φάγαμε», απέτυχαν επίσης. Ορισμένοι παλιοί αριστεροί, που επιχείρησαν να φορτώσουν την κρίση του πολιτεύματος και το πάρτι των νικητών της αγοράς στην Αριστερά, αυτογελοιοποιήθηκαν, ως θλιβερά απομεινάρια μιας ένδοξης αριστερής ζωής.

Η κρίση βάζει σε δοκιμασία ως και τους βασικούς μηχανισμούς της κοινωνικής κονιορτοποίησης, τον καταναλωτισμό και τον ατομικισμό. Από αυτή τη σκοπιά, το έργο της αναπαραγωγής του πολιτικού συστήματος γίνεται εξαιρετικά δυσχερές. Οι δοκιμασμένες λύσεις του (ακραίου) κρατικού αυταρχισμού και της ολιγαρχικής μετάλλαξης του πολιτεύματος παραμένουν ως ενδεχόμενα. Μόνο που οι πλατείες δεν φαίνονται διατεθειμένες να εγκαταλείψουν την πολιτική και να «επιστρέψουν στην ομαλότητα» και την ιδιώτευση. Το διαπιστώνουν πλέον και οι έρευνες των δημοσκοπικών εταιρειών.

Για την Αριστερά, λοιπόν, τα καθήκοντα βρίσκονται στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση: να ενθαρρύνει την κοινωνική υποκειμενικότητα δια της συμμετοχής, να καταθέσει τις αξίες της στο δημόσιο χώρο που δημιουργείται χωρίς πρόθεση επιβολής και κυριαρχίας, με σεβασμό στη διαφορά και στις άλλες ταυτότητες, με μια πολιτική ηθική που προάγει την ανταγωνιστική σύζευξη των διαφορών. Στο πολιτικό και στρατηγικό πεδίο, τα καθήκοντα αυτά εμπεριέχουν μια μεγάλη πρόκληση: τη σύζευξη της «εδαφικοποίησης» της πολιτικής, όπως εκφράζεται ως αίτημα στις πλατείες για την ανάκτηση της δημοκρατικής εξουσίας από άμεσες συνελεύσεις βάσης, στα κέντρα και τις γειτονιές των πόλεων, με την ταυτόχρονη αντιπαλότητα στην «από-εδαφικοποίηση» της κυριαρχίας, την εναντίωση δηλαδή στηνη κυβερνητική πολιτική να οργανώνεται στο ευρωπαϊκό επίπεδο και στο παγκόσμιο πλέγμα των διεθνών χρηματαγορών και των οίκων αξιολόγησης (βλ. Αλ. Κιουπκιολής, Αγανακτισμένες πλατείες: πέρα από την κοινοτοπία του πλήθους, Red Notebook, 22.6.2011).

Ο γεωγράφος Έρικ Σβεϊνχντάου που επικεντρώνεται στο ζήτημα της πολιτικής οικονομίας και των χωρικών αναδιαρθρώσεων του σύγχρονου καπιταλισμού  αναφέρει  ότι το εθνικό κράτος δεν αποτελεί πια την προνομιακή κλίμακα παρέμβασης, ούτε το προνομιακό γεωγραφικό πεδίο για τον έλεγχο της εξουσίας. Κάθε νέα μορφή σοσιαλιστικής πολιτικής θα πρέπει να αναπτύσσεται σε πολλές κλίμακες ταυτόχρονα. Από αυτή τη σκοπιά, η πρώτη ύλη υπάρχει, αφού οι εξεγέρσεις των πλατειών συσχετίζονται με ένα διεθνές κίνημα των λαών της Μεσογείου, ριζωμένο σε ιδιαίτερους τόπους, αλλά και ρητά συνυφασμένο με τις κινηματικές εκδηλώσεις άλλων χωρών.

Τρίτη 21 Ιουνίου 2011

Τρίτη 21 Ιουνίου! Η ψήφος μας "ΜΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ"!


Την Tρίτη 21 Ιουνίου ο Πρωθυπουργός ζητάει ψήφο εμπιστοσύνης για την “νέα” του κυβέρνηση. Χθες ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης είπε ότι “φυλλοροούμε”, αλλά εμείς κάθε Κυριακή γινόμαστε περισσότεροι.

Την Τρίτη στις 19:00 δίνουμε και εμείς στην δική μας κάλπη του Συντάγματος ψήφο “ΜΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ”.
Αυτοί που δημιούργησαν το πρόβλημα δεν μπορούν να το λύσουν, όσους ανασχηματισμούς και αν κάνουν. Όσες καρέκλες και αν αλλάξουν, δεν μας αφορά.
Το μεσοπρόθεσμο δεν θα περάσει.

Καλούμε όλους τους φίλους και συναγωνιστές να γεμίσουν τις πλατείες σε όλη την Ελλάδα.
Καλούμε τα πρωτοβάθμια σωματεία να βρεθούν μαζί μας στο Σύνταγμα.
Καλούμε τους αγρότες, τους εργαζόμενους, τους ανέργους, τους μικρομεσαίους επαγγελματίες, Έλληνες ή μετανάστες, μανάδες και παιδιά, γιαγιάδες και παπούδες.
Στην βία τους απαντάμε: το όπλο μας είναι η αλληλεγγύη μας και η ψυχή μας και τους λέμε ότι “σιμά στις μπαλωθιές τους υπάρχει και ο λυράρης”.
Όλοι και όλες στο Σύνταγμα την Τρίτη 21-6 από τις 19:00 να φωνάξουμε δυνατά:
δεν φεύγουμε αν δεν φύγουν κυβέρνηση – τρόικα – χρέος.

Κυριακή 12 Ιουνίου 2011

Υπάρχει πραγματική δημοκρατία και πώς μπορούμε να την πετύχουμε;

Τρόικα και λύκοι. Μικρογραφία σε ταμπακιέρα, 1924,  από http://palekh.narod.ru/g/golikov/golii_04.jpg, via Wikimedia Commons
 
Προκήρυξη του Κόκκινου για το κίνημα των αγανακτισμένων, την πραγματική δημοκρατία και το "ακομμάτιστο"
από το Κόκκινο
 
Εχθρός μας είναι γενικώς τα κόμματα ή τα κόμματα του κεφαλαίου;
 
Κωνσταντίνος Γλύξμπουργκ (πρώην βασιλεύς των Ελλήνων):
“Χαιρετίζει τον ακομμάτιστο και ειρηνικό χαρακτήρα του κινήματος των αγανακτισμένων”

Zαν Πολ Μαρά (ηγετική μορφή της Γαλλικής επανάστασης):
"Όταν σας χτυπάνε φιλικά την πλάτη και λένε πως δεν υπάρχουν πια διαφορές ανάμεσά σας πως δεν αξίζει να μιλάμε πια γι’ αυτές και να φιλονικούμε, (το κάνουν) γιατί ίσα-ίσα τότε βρίσκονται στο αποκορύφωμα της δύναμής τους μες στους καινούριους πύργους τους όλο μάρμαρο κι ατσάλι απ’ όπου ληστεύουνε τον κόσμο ολόκληρο με το πρόσχημα πως «διαδίδουν τον πολιτισμό»
Φυλαχτείτε."

«Αυτό που μας ενώνει είναι ότι είμαστε όλοι Έλληνες και υπεράνω κομμάτων», «να αφήσουμε έξω από το κίνημα τις κομματικές ταυτότητες, εδώ ερχόμαστε σαν άτομα».
Οι φράσεις αυτές είναι πολύ δημοφιλείς μέσα στο «κίνημα των αγανακτισμένων».
Μ’ αυτή τη λογική η συνέλευση του Συντάγματος «ψήφισε» ότι στην πλατεία δεν μπορούν να μοιράζονται προκηρύξεις οργανώσεων και συλλογικοτήτων, ενώ ακροδεξιοί και άλλοι «αγανακτισμένοι» τραμπουκίζουν συλλογικότητες της Αριστεράς που τολμούν να κουβαλούν την «ταυτότητά» τους στο Σύνταγμα.

Κάποιοι άλλοι, που έχουν αναλάβει εργολαβικά την προσπάθεια κηδεμόνευσης αυτού του κινήματος (από τον ΣΚΑΪ μέχρι το ΑΛΤΕΡ και το συγκρότημα Λαμπράκη, αλλά και στελέχη των τριών κομμάτων του μνημονίου -ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΛΑΟΣ- τραπεζίτες και «στελέχη της αγοράς» γενικά), κρυμμένοι καλά πίσω από το «είμαστε όλοι Έλληνες και υπεράνω κομμάτων», μας παρουσιάζουν ένα σχέδιο ανατροπής της μεταπολιτευτικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Σύμφωνα μ’ αυτό, χρειαζόμαστε μια πολιτειακή μεταβολή με τα εξής χαρακτηριστικά: Μετάβαση στην προεδρική δημοκρατία (θα μας σώσει ο θεσμός ενός Προέδρου της Δημοκρατίας με αυξημένες εξουσίες, που θα παίρνει αποφάσεις χωρίς τα «βαρίδια» των κομμάτων, της Βουλής κ.λπ., που ως ηγέτης θα επικοινωνεί «αδιαμεσολάβητα» με το λαό), εκλογές με ενιαία λίστα (χωρίς κομματικές λίστες και προγράμματα – οι υποψήφιοι όλων των σημερινών κομμάτων, δεξιοί, κεντρώοι και αριστεροί, φασίστες, σοσιαλδημοκράτες και κομμουνιστές σε ένα ψηφοδέλτιο!),  μείωση-κατάργηση της χρηματοδότησης των κομμάτων από τον κρατικό προϋπολογισμό (δήθεν για να ανεξαρτητοποιηθούν από το κράτος, στην πραγματικότητα για να εξαρτηθούν πλήρως από επιχειρηματίες) μείωση του αριθμού και των προνομίων των βουλευτών (όταν το προτείνουν αυτό πάμπλουτοι άνθρωποι και πανίσχυρα μέσα εξουσίας, κάτι τρέχει…), κυβέρνηση με τεχνοκράτες υπουργούς (φανταστείτε υπουργό Οικονομικών έναν τραπεζίτη, που φυσικά δεν θα κουβαλάει τα «βαρίδια» κάποιου κόμματος ή του κοινοβουλευτισμού), μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων (αλλά όχι των αστυνομικών, απ’ αυτούς πρέπει να προσλάβουμε κι άλλους γιατί «χρειαζόμαστε ασφάλεια», ούτε των λιμενικών γιατί χρειαζόμαστε κάποιον να ναυμαχεί με τις βαρκούλες των απελπισμένων μεταναστών στα ελληνικά πελάγη), περιορισμό ή και απαγόρευση των διαδηλώσεων (γιατί ενοχλούν τους αυτοκινητιστές και τους εμπόρους), προστασία από την «κατάχρηση» του δικαιώματος στην απεργία (προστασία ποιου;) κ.λπ. Από κοντά οι ακροδεξιοί του ΛΑΟΣ και οι ναζί της «Χρυσής Αυγής» (που μια χαρά βολεύονται να κάνουν τη δουλειά τους ενάντια στην Αριστερά ειδικά κι όχι στα κόμματα γενικά, κρατώντας στο ένα χέρι την ελληνική σημαία και στο άλλο το «διαβατήριο» «είμαστε όλοι Έλληνες και υπεράνω κομμάτων»…) το πάνε «λίγο» παραπέρα:

Ποιοι μας έφεραν στη χρεοκοπία; Οι κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, τα πουλημένα και διεφθαρμένα κόμματά της, οι πουλημένοι και διεφθαρμένοι συνδικαλιστές και τα συνδικάτα της. Κοντολογίς, «αυτοί που ανέτρεψαν τη χούντα». Η δημοκρατία απέτυχε, κι αφού χρειαζόμαστε Ηγέτες (γιατί όχι και φύρερ;..) απαλλαγμένους από τα «βαρίδια» των κομμάτων και του κοινοβουλευτισμού, μήπως μας χρειάζονται ξανά τα τανκς και κάνας λοχίας, μήπως πρέπει να δικαιώσουμε αναδρομικά τη χούντα των συνταγματαρχών;

Κι έχουν μάθει το μάθημα πολύ καλά: Έχουν λεπτομερή κατάλογο και θυμούνται όλα τα ανομήματα της «διεφθαρμένης μεταπολίτευσης», από την πτώση της χούντας και μετά, αλλά για την περίοδο λίγο πριν «δε θυμούνται» τίποτα! Και βέβαια, διαστρέφουν την πραγματικότητα: Στη μεταπολίτευση δεν είχαν την εξουσία ούτε κυβέρνησαν αυτοί που μάτωσαν για να πέσει η χούντα, αλλά αυτοί που παραμέρισαν τους πραγματικούς αγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα για να διαδεχτούν τη χούντα και να διατηρήσουν την εξουσία του κεφαλαίου. Κι επίσης η μεταπολίτευση δεν ήταν μόνο η διαφθορά των κομμάτων εξουσίας και η διαπλοκή στελεχών των κομμάτων εξουσίας με τα επιχειρηματικά συμφέροντα, αλλά επίσης δικαιώματα, κατακτήσεις κοινωνικές και πολιτικές.


Τι ζητάνε λοιπόν όλοι αυτοί, οι επιτήδειοι των καναλιών και της «αγοράς», οι ακροδεξιοί και οι φασίστες; Μια αντιδραστική πολιτειακή μεταρρύθμιση, ένα νέο βοναπαρτιστικό καθεστώς που θα νομιμοποιήσει τις εξουσίες του «κράτους έκτακτης ανάγκης» και την ανοιχτή συνεργασία του με τους φασίστες, που θα νομιμοποιήσει τα πογκρόμ της αστυνομίας ενάντια στους διαδηλωτές και τη φασιστική τρομοκρατία. Μια αλλαγή του «πραγματικού συντάγματος» σε αντιδραστική κατεύθυνση. Την αντικατάσταση της παραπαίουσας από τη χρεοκοπία μεταπολιτευτικής ελληνικής «δημοκρατίας της Βαϊμάρης» με το βοναπαρτισμό και μια νέα απολυταρχία. Την ανατροπή όχι των δομών εξουσίας της μεταπολίτευσης (που την κατείχαν η «επιχειρηματική τάξη της χώρας, τα κόμματά της και το πολιτικό της προσωπικό, οι άρχοντες των μίντια, οι αστυνομικοί και οι στρατιωτικοί κ.λπ.), αλλά των κοινωνικών και πολιτικών κατακτήσεων της μεταπολίτευσης. Τις κοινωνικές κατακτήσεις έβαλαν μπρος να ξεθεμελιώσουν η κυβέρνηση και η τρόικα, προς μεγάλη αγαλλίαση της «επιχειρηματικής τάξης της χώρας». Τώρα η «επιχειρηματική τάξη της χώρας» και η τρόικα απαιτούν να θυσιαστούν και οι πολιτικές κατακτήσεις. Εξάλλου, το ελληνικό μνημόνιο και η διαχείριση της κρίσης στην Ευρωζώνη γίνονται με όρους μυστικής διπλωματίας τύπου Μέτερνιχ και διεθνούς μαφίας – εννοείται που είναι και θέλει να είναι ακόμη περισσότερο απαλλαγμένη από τα «βαρίδια» των κομμάτων, των Κοινοβουλίων, των εθνικών συνταγμάτων κ.λπ.


Μια τέτοια βοναπαρτιστική - απολυταρχική πολιτική μεταβολή είναι ανάγκη της «επιχειρηματικής τάξης της χώρας» και του «βαθέος κράτους» στις συνθήκες της κρίσης, και θα τη χαιρέτιζαν με χαρμόσυνους «κανονιοβολισμούς» η τρόικα, τα χρηματιστήρια και οι περιβόητες «αγορές». Είναι η πολιτική αντεπανάσταση που αντιστοιχεί στην κοινωνική αντεπανάσταση που βρίσκεται σε εξέλιξη με την εφαρμογή του μνημονίου.
Η απαίτηση του κινήματος για πραγματική δημοκρατία δεν έχει και δεν πρέπει να έχει καμία σχέση μ’ αυτό! Πρέπει λοιπόν να τελειώνουμε μια και καλή μ’ αυτή την «ατμόσφαιρα» που λειτουργεί σαν τη ζεστή φωλιά για να επωάζεται το «αυγό του φιδιού», να κάνουν μαζική δουλειά οι ακροδεξιοί και οι ναζί και να προετοιμάζεται η αντιδραστική πολιτική - πολιτειακή μεταβολή!
Το «συμβόλαιο» της «πραγματικής δημοκρατίας» πρέπει να έχει άλλα θεμελιώδη «άρθρα», δηλαδή άλλες θεμελιώδεις παραδοχές:

Μας ενώνει ότι είμαστε όλοι Έλληνες; Είμαστε ένα κίνημα πολύχρωμο και θέλουμε μια κοινωνία πολύχρωμη, με την έννοια ότι όχι μόνο γίνονται αποδεκτές αλλά θεωρούμε πλούτο τη συνύπαρξη όλων των ιδεολογικών, πολιτικών, εθνικών και θρησκευτικών ταυτοτήτων. Όχι μόνο γενικά, αλλά ειδικά στις πλατείες και το κίνημα. Γιατί απλούστατα δεν μας ενώνει το ότι είμαστε όλοι Έλληνες. Έλληνες είναι και η «επιχειρηματική τάξη της χώρας» που έβγαλε στην Ελβετία 600 δισ. αμύθητων κερδών, Έλληνες είναι ο Λάτσης, ο Κόκκαλης, ο Βαρδινογιάννης, οι τραπεζίτες, οι μεγαλοβιομήχανοι, οι πολιτικοί των κομμάτων εξουσίας που λεηλατούν το δημόσιο χρήμα, οι μπάτσοι που ανοίγουν κεφάλια διαδηλωτών, οι ναζί της «Χρυσής Αυγής» που νοσταλγούν τον Χίτλερ! Έλληνες είναι κι αυτοί που κολυμπούν στα πλούτη εκμεταλλευόμενοι και καταπιέζοντας την κοινωνική πλειοψηφία, Έλληνες και η εργατική τάξη και ο «κοσμάκης» που προσπαθούν να επιβιώσουν από τη μανία των  πρώτων για κέρδη και εξουσία! Ενότητα μπορεί να υπάρχει μόνο ανάμεσα στην πλειονότητα των εκμεταλλευόμενων και καταπιεσμένων.

Μας ενώνει μήπως η ελληνική σημαία; Ποια ελληνική σημαία; Αυτή που κυμάτιζε στους ιστούς της χούντας ή αυτή πάνω στην πύλη του Πολυτεχνείου που έριξαν τα τανκς; Αυτή που κρατούσε το ΕΑΜ ή αυτή που κρατούν οι ναζί της «Χρυσής Αυγής»; Η εθνική σημαία εντελώς διαφορετικά πράγματα συμβολίζει ανάλογα με τους κοινωνικούς και πολιτικούς σκοπούς αυτών που την κουβαλάνε! Το θέμα λοιπόν είναι ποιοι είναι οι κοινωνικοί και πολιτικοί σκοποί αυτού του κινήματος, τι θέλει να «γράψει» στις σημαίες του.

Θέλουμε να πληρώσουν οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και οι μικροεπαγγελματίες τα κέρδη των βιομηχάνων και τραπεζιτών που μετατράπηκαν σε «δημόσιο» χρέος, δηλαδή χρέος όσων παλεύουν να επιβιώσουν; Ή να κάνουμε στάση πληρωμών σε αυτό το χρέος και να ζητήσουμε τη διαγραφή του; Θέλουμε να διευρύνουμε τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα και ελευθερίες ή να γίνουμε το άλλοθι ενός νέου βοναπαρτισμού, ο «λαός» κάποιου μεσσία-Ηγέτη ή αυτοί που θα ανοίξουμε το δρόμο για κάποιον φύρερ ή λοχία; Θέλουμε να περιοριστεί το δικαίωμα στην απεργία ή να θωρακιστεί με την κατάργηση της πολιτικής επιστράτευσης και της κήρυξης απεργιών σαν παράνομων και καταχρηστικών; Εν τέλει θέλουμε να είμαστε ο «εθνικός χυλός» στο μίξερ κάθε Πρετεντέρη, Αλαφούζου και πονηρού πολιτευτή που κάνει καριέρα με το «πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια» της χούντας ή το πανηγύρι των καταπιεσμένων και εκμεταλλευόμενων, το κίνημα των «από κάτω» που θα ανατρέψει τους «από πάνω»; Θέλουμε μια βοναπαρτιστική «νέα μεταπολίτευση» ή μια «νέα μεταπολίτευση» που αυτή τη φορά θα φέρει πραγματικά «το λαό στην εξουσία»; Οι απαντήσεις μας φαίνονται αυτονόητες. Όποιος λοιπόν θέλει να βλέπει όλα αυτά τα «θέλω» του κινήματος να συμβολίζονται στην ελληνική σημαία, ας την κρατάει – κανένα πρόβλημα. Αλλά είναι εξίσου ή και περισσότερο δικός μας αυτός που θεωρεί ότι όλα αυτά συμβολίζονται από κοινωνικές και πολιτικές σημαίες: από τη σημαία ενός συνδικάτου, από τη σημαία με τον Τσε Γκεβάρα, από τη σημαία της Παλαιστίνης, από την κόκκινη σημαία της εξέγερσης και της επανάστασης.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι «πολιτική» και η «αντιπροσώπευση» -ακόμη και με τη καλύτερη τους έννοια- είναι κακό πράγμα. Επί της αρχής συμφωνούμε μαζί τους! Όμως, για να καταργηθεί η «πολιτική» και η «διαμεσολάβηση», θα πρέπει να υπάρχουν ίσοι ως προς τη κοινωνική δύναμη άνθρωποι και χωρίς ανταγωνιστικά συμφέροντα. Αυτό όμως μπορεί να συμβεί μόνο σε μια κοινωνία χωρίς τάξεις εκμεταλλευτών και εκμεταλλευομένων. Χωρίς κοινωνική και οικονομική ισότητα, το «αδιαμεσολάβητο» και το «αντιπολιτικό» ευνοούν αυτούς που ήδη κατέχουν την οικονομική και πολιτική εξουσία. Στην Ελλάδα για παράδειγμα -σε πολύ χοντρές γραμμές- ζουν 4,5 εκατομμύρια εργατοϋπάλληλοι, 500.000 μικροαστοί κάθε είδους που από αυτούς εξαρτώνται 3 εκατομμύρια άτομα, 10.000 μεγάλες οικογένειες καπιταλιστών. Οι εργοδότες θέλουν οι εργατοϋπάλληλοι να δουλεύουν περισσότερο και να πληρώνονται λιγότερο και οι εργατοϋπάλληλοι θέλουν το αντίθετο. Μπορεί το απογυμνωμένο «άτομο» χωρίς μηχανισμούς κοινωνικής δύναμης ν’ αλλάξει τίποτε σ’ αυτό; Ή μήπως «ελέγχοντας» κάποιες πλατείες (μέχρι η αστυνομία να αποφασίσει να κάνει ντου, οπότε θα διαπιστώσουμε ότι ακόμη κι αυτός ο «έλεγχος» δεν είναι δεδομένος) έχουμε την αυταπάτη ότι πήραμε κιόλας την εξουσία από τα χέρια των τραπεζιτών, των βιομηχάνων και των αρχόντων των μίντια ή αναστείλαμε επ’ αόριστον την κατασταλτική λειτουργία των μηχανισμών του κράτους (που απολύει παντού και προσλαμβάνει μόνο μπάτσους);

Τα κόμματα είναι ιστορικές κατασκευές για την οργάνωση των μεγάλων ομάδων ανθρώπων που έχουν διαφορετικά κοινωνικά - ταξικά συμφέροντα. Είναι τρόπος διαχείρισης των αντιφάσεων μέσα στις ίδιες τις τάξεις, τρόπος ιεράρχησης και συγκέντρωσης δυνάμεων για την εξυπηρέτηση των διαφορετικών ταξικών συμφερόντων. Γι’ αυτό και όλα τα κόμματα δεν είναι ίδια. Εκπροσωπούν -όχι με άμεσο και ευθύ τρόπο, αλλά σε κάθε περίπτωση- ταξικά συμφέροντα.

Αν κόμματα που παλιότερα αντιπροσώπευαν διαφορετικά ταξικά συμφέροντα σήμερα έχουν γίνει «μία από τα ίδια», είναι άλλο θέμα. Όμως το φάρμακο γι’ αυτό δεν είναι η κατάργηση των κομμάτων, των οργανώσεων, της συλλογικότητας, γιατί αυτό το φάρμακο είναι χειρότερο από την αρρώστια. Είναι για το λαό μία επικίνδυνη και ύπουλη ψευτο-λύση.

Τι θα γίνει αν καταργηθούν τα κόμματα; Θα πάψει η εξουσία να υπάρχει; Δε θα έχουν οι κεφαλαιοκράτες την οικονομική εξουσία; Δε θα έχουν τη στρατιωτική εξουσία οι στρατιωτικοί; Δε θα έχουν τα μεγάλα ΜΜΕ οι μεγαλοεπιχειρηματίες; Στην πράξη τι θα γίνει; Αυτοί που έχουν την εξουσία θα συνεχίσουν να την έχουν ακόμη και χωρίς κόμματα. Μπορούν πάντα να υπάρχουν «μυστικές εταιρίες». Αυτοί όμως που δεν την έχουν, θα χάσουν κάθε δύναμη να αντιστέκονται στην εξουσία και να επηρεάζουν τα πράγματα. Αυτό είναι το όνειρο κάθε αφεντικού και κάθε εξουσιαστή. Nα έχει απέναντί του ανοργάνωτους και ατομικοποιημένους υποτελείς.

Όχι μόνο η εξουσία θα μείνει άθικτη αλλά και η πολιτική ιεραρχία. Αν συνολικά το σύστημα δεν έχει αλλάξει, τότε «πολιτική» θα συνεχίσει να γίνεται και απλά δε θα τη λειτουργούν «πολιτικοί» αλλά επιχειρηματίες, στρατιωτικοί κ.λπ. Δεν έχει γίνει αυτό και λίγες φορές στην Ιστορία.

Όσοι λοιπόν θέλουν να καταργήσουν την «πολιτική», πρέπει να παλέψουν για μια κοινωνία χωρίς τάξεις, χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση. Για να το κάνουν αυτό, χρειάζεται οργάνωση. Αλλιώς, θα αντικατασταθούν τα «κομματόσκυλα» με «ταξικά κωθώνια» σαν αυτά που νομίζουν ότι η ατομική διαπραγμάτευση με τον εργοδότη τους κάνει πιο ελεύθερους από τη συλλογική διαπραγμάτευση που γίνεται από το συνδικάτο. Και θα βάζουμε στο μαγικό καπέλο «άμεση δημοκρατία» και θα βγάζουμε ολοκληρωτικά καθεστώτα πονηρών επιχειρηματιών.

Είναι λοιπόν ντροπή για το κίνημά μας να απαγορεύουμε τις πολιτικές ταυτότητες και τα συνδικάτα! Αντί να διευρύνουμε τα δικαιώματα, να δίνουμε πόντους σε αυτούς που θέλουν να τα καταργήσουν και να πηγαίνουμε πίσω από τις κατακτήσεις και της Γαλλικής Επανάστασης! Να δουλεύουμε γι’ αυτούς που μέσα από την «υπέρβαση όλων των κομμάτων» στην ουσία θέλουν να ξεφορτωθούν αυτά τα κόμματα που είναι εμπόδιο στα συμφέροντά τους, δηλαδή την Αριστερά. Και να μας μετατρέψουν σε «ανθρώπινη σκόνη» χωρίς δύναμη αντίστασης στα συμφέροντα των εκμεταλλευτών και εξουσιαστών.
Άλλο πράγμα είναι αυτό που πρέπει και θέλουμε να πούμε: Ότι πρέπει όλοι όσοι συμμετέχουν σ’ αυτό το κίνημα να σέβονται και να στηρίζουν τις διαδικασίες του και τις αποφάσεις του. Αλλά αυτό έχει σαν προϋπόθεση ότι καθένας μπορεί να συμμετέχει ανεμπόδιστα με τις ιδέες του και την ταυτότητά του.


Οι στόχοι που προτείνουμε είναι:

  • Να φύγουν η κυβέρνηση, το μνημόνιο και η τρόικα – να μην περάσει το Μεσοπρόθεσμο και το νέο μνημόνιο!
  • Να σταματήσουμε την πληρωμή τόκων και χρεολυσίων στους τοκογλύφους – να εθνικοποιηθούν χωρίς αποζημίωση των μεγαλομετόχων και με κοινωνικό και εργατικό έλεγχο οι τράπεζες!
  • Να καταργηθούν όλες οι ρυθμίσεις του μνημονίου!
  • Εκλογές για Συντακτική Συνέλευση για την ψήφιση συντάγματος που θα αποκαθιστά, θα διευρύνει και θα κατοχυρώνει όλη την γκάμα των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων!
  • Να επιβληθεί η δημόσια ιδιοκτησία και έλεγχος στους φυσικούς πόρους και τα θεμελιώδη αγαθά, στις υγεία, την παιδεία και τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας - να πάρουμε στα χέρια μας τον πλούτο και τα μέσα παραγωγής και διανομής, το εξωτερικό εμπόριο, να οικοδομήσουμε μια κοινωνία ισότητας και ελευθερίας!
Χωρίς όλα αυτά, δεν θα υπάρξει πραγματική δημοκρατία!

12 Ιουνίου 2011

Τετάρτη 1 Ιουνίου 2011

Προοίμιο ελληνικού «Αργεντινάσο»

Relativity, by M. C. Escher. Lithograph, 1953. via Wikipedia


του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Οι συνεχιζόμενες καταλήψεις κεντρικών πλατειών και οι καθημερινές διαδηλώσεις, υπό την επίδραση του ισπανικού κινήματος των «Αγανακτισμένων», έφεραν μια ανοιξιάτικη αύρα στο μουντό σκηνικό της κοινωνικής κατατονίας. Η ανατροπή είναι ακόμη μακριά, αλλά η ρωγμή άνοιξε, το παραπέτασμα της απελπισίας σχίστηκε και μπορούμε να δούμε απέναντι έναν ορίζοντα ελπίδας.

Στο χρόνο που μεσολάβησε από την κήρυξη της Ελλάδας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης γνωρίσαμε και άλλες κινηματικές εξάρσεις. Δύο είναι τα στοιχεία που κάνουν τη διαφορά: Πρώτον, η διάρκεια και αποφασιστικότητα του πλήθους, που αυτή τη φορά δεν κατέβηκε σε μια εικοσιτετράωρη απεργία ή μια πορεία χωρίς συνέχεια, αλλά ήρθε, όπως μπορούμε να προσδοκούμε, για να μείνει. Και δεύτερον, ότι αυτή τη φορά δεν πρόκειται τόσο για όλες τις φυλές των «συνήθων υπόπτων», όσο για τη μέχρι πρότινος σιωπηρή πλειοψηφία, για τους κοψοχέρηδες και των δύο μεγάλων κομμάτων. Στο συνδυασμό τους, τα δύο αυτά στοιχεία δημιουργούν την απόσταση ανάμεσα στα μεμονωμένα γεγονότα αντίστασης και στη γενική κρίση, έστω και εμβρυακού, ακόμη, χαρακτήρα.

Αυτή η καινούργια ποιοτικά κατάσταση είναι φυσικό να προκαλεί μια ορισμένη αμηχανία σε όλες τις δυνάμεις της Αριστεράς. Αμηχανία όχι λόγω γραφειοκρατικής επιφύλαξης απέναντι σε οποιαδήποτε αυθόρμητη, πρωτόλεια, αντιφατική μορφή διαμαρτυρίας, αλλά λόγω της συναίσθησης του μεγέθους των προκλήσεων, λόγω της σοβαρότητας με την οποία κάθε αξιόμαχο πολιτικό ρεύμα οφείλει να προσεγγίζει το κοινωνικά καινούργιο. Με διάθεση να ακούσει προτού σκεφτεί, να σκεφτεί προτού μιλήσει, να αφομοιώσει κριτικά ό,τι καινούργιο δημιουργεί το πραγματικό κίνημα προτού επιχειρήσει να το επηρρεάσει όπως ασφαλώς οφείλει, αν παίρνει σοβαρά τον εαυτό του και τους στόχους του.

Η πρόκληση ενός νέου ηγεμονικού μπλοκ

Κατά γενική εκτίμηση, την εμπροσθοφυλακή αυτού του νέου ρεύματος διαμαρτυρίας αποτελεί η μορφωμένη νεολαία επισφαλούς εργασίας (αυτό που οι θεωρητικοί του «πλήθους» αποτελούν πρεκαριάτο- κογκνιταριάτο) 20- 35 ετών. Πρόκειται για μάζες ανθρώπων που είναι δύσκολο να ενοποιηθούν με τους παραδοσιακούς τρόπους. Οι άνεργοι, οι μερικά απασχολούμενοι, οι συμβασιούχοι, οι κούριερ και οι ντελιβεράδες δεν είναι εύκολο να συσπειρωθούν από τα συνδικάτα, ακόμη κι αν αυτά δεν χαρακτηρίζονται από τα ακραία φαινόμενα γραφειοκρατικού εκφυλισμού που σημαδεύουν τις περισσότερες μεγάλες ομοσπονδίες. Όπως δεν είναι εύκολο να συγκινηθούν από τα κόμματα της Αριστεράς, τα οποία δεν έχουν βρει προγραμματικές απαντήσεις στα οξύτατα προβλήματα της νεολαίας της εργασιακής περιπλάνησης και της πνιγηρής (για παιδιά και γονείς) καθήλωσης στην οικογενειακή εστία (π.χ. ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα από την Πολιτεία) και τα οποία καταφέρνουν να ενωθούν για τον Κοσκωτά και τους δικαστικούς κώδικες, αλλά όχι για την επιβίωση της λαϊκής οικογένειας.

Παρόλη τη ρευστή του ταυτότητα, ίσως και εξαιτίας της, αυτός ο νεανικός πληθυσμός λειτουργεί ως το «κενό σημαίνον», ο αρχικός πυρήνας συμπύκνωσης της γενικευμένης κοινωνικής οργής, η οποία τροφοδοτείται από δύο βασικά ρεύματα: Τη μισθωτή εργασία και τα μεσαία στρώματα, τους “νοικοκυραίους” (για την ώρα, κυρίως των πόλεων και πολύ λιγότερο της υπαίθρου) τα οποία τους τελευταίους μήνες συνθλίβονται με επιταχυνόμενους ρυθμούς από το πάγωμα της αγοράς. Η συνάντηση των δύο ρευμάτων δίνει στην κοινωνική διαμαρτυρία την ορμή πραγματικού χείμαρρου, όπως έγινε στην Αργεντινή όταν οι καταλήψεις των εργοστασίων συναντήθηκαν με τους αγανακτισμένους καταθέτες των τραπεζών που έβλεπαν τις αποταμιεύσεις τους να εξανεμίζονται από το corralito.

Ασφαλώς, η διαπάλη για την ηγεμονία, έστω και όταν γίνεται στοιχειακά, αδιαμεσολάβητα από τα κόμματα, είναι αισθητή και δεν έχει ακόμη κριθεί- στο Σύνταγμα, εκφράστηκε, ιδίως τις πρώτες μέρες, με τη διάκριση μεταξύ της «πάνω πλατείας», με τις μούτζες και τους Ελληναράδες και της «κάτω πλατείας» της κατασκήνωσης και των λαϊκών συνελεύσεων. Σε κάθε περίπτωση, είναι η ασταθής ενότητα και διαπάλη αυτών των κοινωνικών ρευμάτων που διαμορφώνει εμβρυακές προϋποθέσεις «εθνικής κρίσης», απονομιμοποίησης κα ανατροπής όχι μόνο της κυβέρνησης, αλλά και ολόκληρου του πολιτικού συστήματος, διαμόρφωσης ενός νέου ηγεμονικού μπλοκ, που θα μπορέσει να σηκώσει στους ώμους του την ιστορική πρόκληση μιας ριζικής, κοινωνικής αναδιοργάνωσης.

Το επερχόμενο πολιτικό κραχ

Γιατί όμως τώρα; Ασφαλώς όχι επειδή προϋπήρξε η πλατεία Ταχρίρ στην Αίγυπτο (τα μεγάλης κλίμακας κοινωνικά κινήματα δεν διαδίδονται σαν ενδυματολογικές μόδες). Η ριζοσπαστικοποίηση του κοινωνικού περιβάλλοντος αποτελεί συνισταμένη διαφορετικών παραγόντων, τρεις από τους οποίους φαίνεται να είναι οι κυριότεροι.

Πρώτον, η «μετατροπή της ποσότητας σε ποιότητα» αναφορικά με τη συσσώρευση κοινωνικής δυσφορίας, απόγνωσης και οργής. Δεύτερον, η σταδιακή ωρίμανση των μαζών μέσα από τις ίδιες τις εξάρσεις και τις αποτυχίες του μαζικού κινήματος, η συνειδητοποίηση ότι απέναντι σε μια κατάσταση πραγματικά εκτάκτου ανάγκης, τα συνήθη μέσα του συνδικαλιστικού, διεκδικητικού αγώνα (επαναλαβανόμενες, σποραδικές απεργίες και πορείες) είναι ατελέσφορα και ότι μόνη ελπίδα βρίσκεται στον πανκοινωνικό, πολιτικό αγώνα με αποφασιστικότητα και δυναμισμό. Παρά τον ειρηνικό της χαρακτήρα και τις ενίοτε καρναβαλικές μορφές της (ο όρος δεν έχει τίποτα το υποτιμητικό, το αντίθετο), η κατάληψη της κεντρικής πλατείας της Αθήνας, απέναντι από τη Βουλή ενέχει σπερματικά στοιχεία αμφισβήτησης της κεντρικής εξουσίας, μετατροπής της πολιτικής διαμαρτυρίας σε καθεστωτική ρήξη.

Ο τρίτος και πιθανόν ο κυριότερος καταλύτης της κοινωνικής ανάφλεξης είναι η ταχύτατη απονομιμοποίηση του συμπλέγματος εξουσίας (πολιτικού συστήματος, μέσων ενημέρωσης και οικονομικής ολιγαρχίας) ενόψει της βέβαιης πλέον, ελεγχόμενης ή ανεξέλεγκης, χρεωκοπίας στην οποία οδηγείται η χώρα. Τώρα πια ουδείς έχει την αυταπάτη ότι μπορεί και να πρόκειται για ένα προσωρινό τούνελ από το οποίο κάποια στιγμή, σε ένα ή δύο χρόνια, θα βγούμε και αργά ή γρήγορα θα ανακτήσουμε το χαμένο έδαφος. Τώρα όλοι συνειδητοποιούν ότι έχουμε μπροστά μας ένα, δύο, τρία, πολλά Μνημόνια χωρίς ελπίδα ανάκαμψης κι ότι η «ισχυρή Ελλάδα» του ευρώ γίνεται το Μεξικό της Γερμανίας στη Μεσόγειο, με μια κυβέρνηση τόσο ασπόνδυλη και τόσο δουλική, που να γίνεται περίγελως των ισχυρών, σε σημείο που οι Financial Times να γράφουν, στο κύριο άρθρο τους, ότι «η Ελλάδα βγαίνει στο σφυρί».

Ο καχύποπτος παρατηρητής θα μπορούσε να θέσει το ερώτημα: Κι αν η πίεση των Ευρωπαίων είναι τόσο ασφυκτική που ακόμη κι αυτή η παραπαίουσα ολιγαρχία, ακόμη κι αυτή η ασπόνδυλη κυβέρνηση αισθάνεται υποχρεωμένη κάπου να σταθεί, κουτσά- στραβά στα πόδια της, κάτι να μηχανευτεί, κάτι τι να ψελίσει, λιγουλάκι να διαπραγματευθεί; Κι αν αυτά τα δημοσιεύματα του Spiegel, κι αυτές οι δηλώσεις κυβερνητικών παραγόντων περί πιθανής εξόδου από το ευρώ δεν είναι μόνο μέσα ψυχολογικού εκβιασμού προς τα μέσα, αλλά και διαπραγμάτευσης προς τα έξω (κατά το «μην πλησιάζετε άλλο, γιατί έχω λούσει με βενζίνη τα ρούχα μου και κρατάω αναπτήρα»); Μήπως κάτι τέτοιο πληροφορήθηκε ή οσμίσθηκε η Αλέκα Παπαρήγα, εξ ου και το αστροπελέκι της συνέντευξής της στον Παπαδάκη του ΑΝΤ1, όπου είπε ξαφνικά ότι η έξοδος από το ευρώ και η επιστροφή στη δραχμή υπό τις παρούσες συνθήκες θα είναι καταστροφή για τη χώρα; (Μια δήλωση η οποία, ακόμη κι αν είναι έτσι τα πράγματα, δεν παύει να αποτελεί ολίσθημα για τη γ.γ. του ΚΚΕ). Μήπως, τέλος, είναι γι αυτό που μέσα ενημέρωσης τα οποία έδρασαν ως κατ’εξοχήν πολιορκητικοί κριοί του Μνημονίου εμφανίζονται να «αγκαλιάζουν» τώρα το κίνημα των «Αγανακτισμένων»;

Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε εντελώς αυτό το ενδεχόμενο. Ωστόσο, το να περιμένει κανείς από αυτή την άθλια κυβέρνηση να αποκτήσει ξαφνικά τσαγανό και να ορθώσει έστω και υποτυπώδη αντίσταση στους πιστωτές της μοιάζει σαν να περιμένει τον Άγιο Βασίλη. Στην «καλύτερη» των περιπτώσεων ο ΓΑΠ θα «αντισταθεί» στη Μέρκελ όπως ο Γούντι Άλεν στον δεσμοφύλακά του, στο «Ζητείται εγκέφαλος για ληστεία», όπου τον απειλεί με ένα πιστόλι από σαπούνι, που διαλύεται κάτω από την καταρρακτώδη βροχή. Το πιθανότερο είναι ότι οι κυρίαρχοι κύκλοι θα ήθελαν να δουν τους «Αγανακτισμένους» να εξελίσσονται σε βαλβίδα ελεγχόμενης, ανώδυνης εκτόνωσης της συσσωρευόμενης κοινωνικής πίεσης. Κολακεύοντας το νέο και αδιαμόρφωτο κίνημα, είναι σαν να καίνε οι ίδιοι μια λωρίδα δάσους για να δημιουργήσουν αντιπυρική ζώνη γύρω τους και να αποφύγουν τα χειρότερα. Αλλά εδώ το λιοπύρι είναι αφόρητο, η ξερή γη προσκαλεί την πυρκαγιά και οι άνεμοι λυσσομανάνε, έτσι που παρόμοια παιχνίδια με τη φωτιά είναι πιθανό να φέρουν μια ώρα αρχίτερα αυτό ακριβώς που προσπαθούν να αποτρέψουν.

Ορίζοντες και εμπόδια

Σε μια τόσο ρευστή κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, οι προβλέψεις για την εξέλιξη αυτού του κινήματος είναι παρακινδυνευμένες. Θα μπορούσε να κουραστεί και να εκτονωθεί σύντομα, αφήνοντας πίσω του απογοητεύσεις εξίσου μεγάλες με τις προσδοκίες που γέννησε; Δεν αποκλείεται, αλλά το ενδεχόμενο αυτό μας φαίνεται περισσότερο πιθανό για την Ισπανία παρά για την Ελλάδα, όπου η εκρηκτική κρίση χρέους και το δεύτερο Μνημόνιο συναυλίζουν διαρκώς την κοινωνική ανάφλεξη.
Θα μπορέσουν οι κυρίαρχοι κύκλοι να κρατήσουν σε απόσταση τον «αγνό κόσμο της πλατείας» από τις «συντεχνίες» των συνδικαλισμένων εργατών και υπαλλήλων; Ούτε αυτό φαίνεται πιθανό- αντίθετα, οι δύο αυτοί κόσμοι οδηγούνται σε μια εκρηκτική συνάντηση από την ίδια τη διαδικασία των σκανδαλωδών ιδιωτικοποιήσεων που προωθούν κυβέρνηση και τρόικα. Η βαθμιαία ώσμωση συνδικάτων (ιδιαίτερα του συντονισμού πρωτοβάθμιων σωματείων) και “Αγανακτισμένων”, η απελευθέρωση δυνάμεων του ΠΑΣΟΚ χάρη στο ρήγμα της ΠΑΣΚΕ που βαθαίνει και η σταδιακή πολιτικοποίηση- ριζοσπαστικοποίηση των λαϊκών συνελεύσεων αποτελούν τα πρώτα δείγματα.

Για όλους αυτούς τους λόγους εκτιμάμε ότι πολύ γρήγορα θα τελειώσει η παρά φύσιν αγαπησιάρικη σχέση των κυρίαρχων ΜΜΕ με τους «Αγανακτισμένους»- ένας υποκριτικός έρωτας χωρίς ανταπόκριση, όπως δείχνουν τα βιτριολικά συνθήματα, τα συμβολικά λέιζερ και τα επιθετικότατα μηνύματα των διαδηλωτών εναντίον των μεγάλων συγκροτημάτων του Τύπου και κυρίως των ιδιωτικών καναλιών. Αύριο- μεθαύριο θα αρχίσουμε να ακούμε και να διαβάζουμε για «κομματικές παρεμβάσεις» που μολύνουν με πολιτικά μικρόβια το αγνό και αμόλυντο πλήθος, ενστάσεις για «αντιδημοκρατικές διαδικασίες» αναφορικά με τα ψηφίσματα και τις πρωτοβουλίες της «κάτω πλατείας» και πάει λέγοντας.

Αν παρόλα αυτά δεν ανακοπεί η δυναμική του κινήματος, η παράταση των καταλήψεων των δημοσίων χώρων, με αυξανόμενους πληθυσμούς διαδηλωτών και αρχετυπικές μορφές άμεσης δημοκρατίας (οι Γάλλοι διαδηλωτές, απέναντι από τη Βαστίλη, έθεσαν μάλιστα ζήτημα νέας Συντακτικής Συνέλευσης) θα θέσει εκ των πραγμάτων ζήτημα διακυβέρνησης, το οποίο το συντεταγμένο κράτος δεν θα ανεχτεί για πολύ. Βέβαια, είναι αδύνατο να εισβάλουν ξαφνικά, χωρίς κανένα πρόσχημα τα ΜΑΤ, ενώ μια δεύτερη «Μαρφίν» υπό τις σημερινές συνθήκες θα μυρίζει τόσο έντονα προβοκάτσια που μπορεί να καταλήξει στα εντελώς αντίθετα αποτελέσματα. Το πιθανότερο είναι να επιδιωχθεί, από τους ειδικευμένους μηχανισμούς του συστήματος, να προκληθούν επεισόδια «μεταξύ διαδηλωτών», με αιχμή τους ακραίους, εθνικιστικούς κύκλους και τις παρακρατικές παραφυάδες τους- μια τακτική που θα διευκολυνθεί αν οι μέχρι στιγμής αμέτοχοι κύκλοι του πιο θερμόαιμου και πολιτικά μυωπικού αναρχισμού μπουν στο παιχνίδι.

Σε κάθε περίπτωση, το σύστημα δεν μπορεί, τη στιγμή που αντιμετωπίζει τόσο σφοδρή κρίση και τόσο πιεστικά διλήμματα, να αφήσει να κακοφορμίζει για μεγάλο διάστημα μια ανοιχτή πληγή τέτοιων διαστάσεων. Η επιβολή των ακραίων μέτρων που έχει δεσμευθεί η κυβέρνηση ότι θα υλοποιήσει έναντι των πιστωτών της δεν είναι δυνατή χωρίς κάποιου είδους απολυταρχική εκτροπή- ήδη το «δημοκρατικό» ΒΗΜΑ θέτει το ερώτημα, σε δημοσκόπησή του, κατά πόσο οι πολίτες είναι έτοιμοι να δεχθούν μια ισχυρή προσωπικότητα με έκτακτες εξουσίες, υπεράνω κομμάτων και Βουλής- αυτό που στα καφενεία ακούγεται πιο απλά, κατά το «ένας Παπαδόπουλος μας χρειάζεται» (απάντησε θετικά το 22%).

Σύστημα εκτός ισορροπίας

Εν ολίγοις, βαδίζουμε προς ένα «σημείο διακλάδωσης», κατά το πρότυπο της θεωρίας του χάους για συστήματα μακριά από την ισορροπία: Το σύστημα δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπαράγεται όπως πριν και οδηγούμαστε σε μία καμπή, από την οποία μπορεί να προκύψουν δύο ή περισσότερα πολύ διαφορετικά σενάρια εξέλιξης. Σε τέτοιες συνθήκες, η δράση των πολιτικών υποκειμένων μπορεί να αποβεί αποφασιστική.

Ο κλασικός ορισμός της επαναστατικής κατάστασης απαιτεί οι πάνω να μην μπορούν να κυβερνήσουν όπως πριν, οι κάτω να μην το θέλουν, οι όροι ζωής της εργαζόμενης πλειονότητας να έχουν υποστεί απότομη επιδείνωση (προϋποθέσεις που ήδη εκπληρώνονται στην Ελλάδα), αλλά και να εμφανίζεται απότομη είσοδος στον πολιτικό αγώνα μεγάλων, μέχρι χθες αδρανών λαϊκών μαζών. Ο τελευταίος, αποφασιστικός όρος απέχει ακόμη πάρα πολύ από το να έχει εκπληρωθεί, αντίθετα μόλις βλέπουμε τα πρώτα, ασθενή σημάδια μιας τέτοιας εξέλιξης.

Και πάλι, όμως, η ύπαρξη επαναστατικής κατάστασης καθόλου δεν σημαίνει ότι θα εκδηλωθεί όντως επανάσταση- και πολύ περισσότερο δεν μας λέει τι χαρακτήρα θα έχει και με τι αποτέλεσμα θα στεφθεί. Εδώ τίθεται, με πιεστικούς πλέον όρους, το πρόβλημα του πολιτικού μετώπου (πολιτικό πρόγραμμα+ κρίσιμη μάζα κομμάτων, οργανώσεων και αγωνιστών + «οδικός χάρτης» προς την υλοποίηση των κρίσιμων στόχων) που θα μπορέσει να δώσει νικηφόρα προοπτική στην επερχόμενη σύγκρουση. Η κρισιμότητα των περιστάσεων είναι τέτοια που καθιστά την προσωπική γνώμη κάθε μεμονωμένου δημοσιογράφου και σχολιαστή εντελώς δευτερεύουσα, αν όχι και περιττή. Εκείνο που μετράει είναι η γνώμη και η δράση των υπαρκτών πολιτικών συλλογικοτήτων.

Παρασκευή 27 Μαΐου 2011

Τα τελετουργικά της φυλής

Photo by George Loverdos


της Ντίνας Τζουβάλα, από το Red NoteBook
 

Είναι τουλάχιστον ανησυχητική η επιθυμία της Αριστεράς για μια «κανονικότητα», έστω κι αν αυτή είναι η μεταπολιτευτική κανονικότητα των αγώνων. Όλα αυτά θυμίζουν έντονα τελετουργικά κάποιας φυλής. Όχι μόνο για τη σταθερή επαναληψιμότητά τους. Κυρίως, επειδή είναι ακριβώς αυτά τα τελετουργικά που μας συγκροτούν ως φυλή, διαχωρίζοντάς μας από τους «άλλους», οι οποίοι αυτόματα ταυτίζονται με το εγγενώς κατώτερο.
Σίγουρα, δεν ανήκω σε αυτούς που ενθουσιάστηκαν με το facebook-ικό κάλεσμα για την ακομμάτιστη και «μη-ιδεολογική» (!) διαμαρτυρία στο Σύνταγμα. Αν κάτι όμως κατάλαβα πριν αποκτήσω γνώμη για όσα γίνονται στο Σύνταγμα είναι ότι από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησαν  οι αντεγκλήσεις.

Εντελώς σχηματικά, δύο είναι οι αντιτιθέμενες αντιλήψεις για τους «αγανακτισμένους»:  Από τη μία «το να κατεβαίνει ο κόσμος στο δρόμο- άνευ ετέρου- είναι καλό»». Από την άλλη, «τέτοιου είδους γεγονότα είναι εγγενώς επικίνδυνα».  Νομίζω πως αξίζει να εξετάσουμε αυτές τις δύο οπτικές. Όχι για να καταλήξουμε σε τελικά συμπεράσματα πάνω σε κάτι που ακόμα εξελίσσεται, αλλά για να προσπαθήσουμε να αποκτήσουμε τα αναλυτικά εργαλεία με τα οποία θα το αντιμετωπίζουμε.

Η πρώτη αντίληψη πατάει στο υπαρκτό δεδομένο ότι τουλάχιστον μέχρι σήμερα δεν υπάρχει στην Ελλάδα  μαζικός (ακρο)δεξιός ριζοσπαστισμός. Ως εκ τούτου, οι επιλογές μέχρι τώρα ήταν δύο. Η μία, η «δεξιά», ήταν να κάθεσαι σπίτι σου, στον καναπέ και την τηλεόρασή σου. Η άλλη, η «αριστερή», ήταν να βρίσκεσαι στο δρόμο. Και απ’ τη στιγμή που έβγαινες στο δρόμο γινόσουν κομμάτι ενός τουλάχιστον προοδευτικού αγώνα.  Με βάση αυτό το σχήμα, όντως, το ότι άνθρωποι οι οποίοι μέχρι πρότινος δεν συμμετείχαν σε διαμαρτυρίες αποφάσισαν να κινητοποιηθούν είναι μια θετική εξέλιξη. Παραμένει όμως μια επιφύλαξη. Θεωρώ υπαρκτό και άξιο μελέτης  το ενδεχόμενο να βρισκόμαστε μπροστά στις απαρχές της συγκρότησης ενός (ακρο)δεξιού ριζοσπαστικού κινήματος. Δεν ισχυρίζομαι ότι στο Σύνταγμα συμβαίνει ήδη αυτό. Ισχυρίζομαι όμως ότι ίσως είναι λίγο αφελές πλέον να αντιμετωπίζουμε το τρίπτυχο «δρόμος-συνέλευση-πορεία» ως εγγυήσεις αριστερής ή, έστω, «προοδευτικής» δυναμικής.

Η δεύτερη αντίληψη δεν έχει την αφέλεια της πρώτης. Έχει όμως έντονα στοιχεία «αριστερού τοτεμισμού». Εξηγούμαι. Το να μετράμε ελληνικές σημαίες και εθνικο-λαϊκά συνθήματα έχει το ενδιαφέρον του, ειδικά αν θέλουμε να διαπιστώσουμε έμπρακτα αν υλοποιείται ο κίνδυνος που περιέγραψα παραπάνω. Δεν καταλαβαίνω όμως γιατί αυτό πρέπει να το κάνουμε μόνο ως προς τα γεγονότα του Συντάγματος. Όποια και όποιος μπαίνει στον κόπο να κάνει μια βόλτα στις πορείες (ναι, στις «κανονικές» πορείες, εκεί που υπάρχουν κόμματα και πανό) θά΄ χει δει πολύ περισσότερες ελληνικές σημαίες και θά’χει ακούσει πολύ περισσότερα συνθήματα «υπόπτου» περιεχομένου. Στις «κανονικές» πορείες, όμως, δεν υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον καταγραφής. Ο λόγος γενικά είναι απλός: Εκεί, όλα συμβαίνουν όπως τα έχουμε συνηθίσει, όπως επιτάσσει η αριστερή μας θρησκεία. Είναι τουλάχιστον ανησυχητική η επιθυμία της Αριστεράς για μια «κανονικότητα», έστω κι αν αυτή είναι η μεταπολιτευτική κανονικότητα των αγώνων. Όλα αυτά θυμίζουν έντονα τελετουργικά κάποιας φυλής. Όχι μόνο για τη σταθερή επαναληψιμότητά τους, ακόμα και όταν δεν έχουν κανένα πρακτικό αποτέλεσμα. Κυρίως, επειδή είναι ακριβώς αυτά τα τελετουργικά που μας συγκροτούν ως φυλή, διαχωρίζοντάς μας από τους «άλλους», οι οποίοι αυτόματα ταυτίζονται με το εγγενώς κατώτερο.

 Σε τελική ανάλυση, αναρωτιέμαι γιατί ο Δεκέμβρης του 2008 ήταν λιγότερο «επικίνδυνος» από τους αγανακτισμένους στο Σύνταγμα. Εκτός αν έχουμε ξεχάσει πόση εχθρότητα υπήρχε προς κάθε οργανωμένη συλλογικότητα εκείνες τις μέρες, εκτός αν δεν θυμόμαστε πόσες βαθιά αντικοινωνικές  πράξεις έλαβαν χώρα εκείνο το δεκαπενθήμερο. Τότε όμως η στήριξη της εξέγερσης ήταν μονόδρομος, τουλάχιστον για ένα κομμάτι της Αριστεράς.

Το παράδειγμα του Δεκέμβρη δεν μου ήρθε στο νου μόνο εξαιτίας της όποιας ομοιότητας.  Έχω την έντονη αίσθηση πως ακριβώς στο Δεκέμβρη του 2008 βρίσκονται οι αιτίες του σημερινού μας φόβου για το Σύνταγμα.  Όσα ακολούθησαν εκείνες τις μέρες μας έχουν πείσει ότι είναι σχεδόν βέβαιο πως κάθε εξέγερση θα ηττάται, και σαν μόνη συνέπεια θα έχει το «πολιτικό κόστος» των δυνάμεων που τη στήριξαν. Αν όμως φτάσουμε, έστω και υπόρρητα, σ’ αυτή την παραδοχή, απλά θέτουμε εαυτούς εκτός πολιτικής. Κάνουμε, δηλαδή, ακριβώς αυτό για το οποίο «κατηγορούμε» τους «απολίτικους αγανακτισμένους». Ή θεωρούμε ότι (μόνη) πολιτική είναι η πιστή επανάληψη όσων μάθαμε μέχρι τώρα, μέχρι να φωτιστεί ο λαός και να καταλάβει την τύφλωση που δεν του επέτρεπε να δει πόσο σωστές είναι οι προτάσεις και οι πρακτικές μας.

Δεν έχω ιδέα τι συμβαίνει στο Σύνταγμα, όπως δεν είχα ιδέα τι συνέβαινε το Δεκέμβρη. Κυρίως, δεν έχω ιδέα τι θα συμβεί. Είμαι όμως πεισμένη ότι καλύτερα να είμαστε κομμάτι αυτού που θα συμβεί. Αλλιώς, υπάρχει πάντα η παρηγορητική αγκαλιά του Περισσού.