Σάββατο 12 Μαρτίου 2011

«Γουρουνίσια μάζα» κατά «πλήθους χρυσών ναρκίσσων»

Διαδήλωση στις 17 Οκτώβρη 1905, Ilya Yefimovich Repin [Public domain], via Wikimedia Commons

της Τζίνας Πολίτη 

από τις Θέσεις, Τεύχος 107, περίοδος: Απρίλιος - Ιούνιος 2009

Ήρωας είναι πάντοτε οι μάζες, τα πλήθη των ανθρώπων.
Γιώργος Χειμωνάς
Ι
Η ιδρυτική στιγμή που διασπά τη συνεκτική αναπαράσταση του κοινωνικού με την εισαγωγή εντός της δραματικής δομής των αντιθέσεων δημόσιο/ ιδιωτικό, άτομο/ μάζα εγκαινιάζεται από την τραγωδία του Ευριπίδη Ορέστης. Εκεί, οι κλειστές πύλες του παλατιού μπροστά από τις οποίες διαδραματίζονταν τα επεισόδια, ανοίγουν για πρώτη φορά στην ιστορία της αρχαίας τραγωδίας και επιτρέπουν την είσοδο του θεατή «εν δόμοις», δηλαδή, εντός του αθέατου ως τότε ιδιωτικού χώρου. Εισερχόμενος, ο θεατής αντικρίζει τον Ορέστη κουλουριασμένο κάτω από τα σκεπάσματα μιας κλίνης να δοκιμάζεται από παρανοϊκές κρίσεις, ενώ η Ηλέκτρα, καθισμένη κοντά του, προσπαθεί να τον βοηθήσει. Η εικόνα μιας στέρεα συνδεδεμένης κοινότητας, όπου οι πρωταγωνιστές και ο Χορός μοιράζονταν από κοινού τη διαδοχή των τραγικών συμβάντων στο δημόσιο χώρο μπροστά από τις κλειστές πύλες του παλατιού, φαίνεται να ανήκει πια στο παρελθόν.2

Έτσι, η καθολικότητα του μυθικού αφηγήματος υποβιβάζεται εδώ σε ιδιωτική υπόθεση. Πέρα από το Χορό, εκτός σκηνής, ένα άλλο συλλογικό σώμα έχει εμφανιστεί, μια μεγάλη, θορυβώδης μάζα που παροτρύνεται από τους ρήτορες του Συμβουλίου του Άργους να αποφασίσει με ποιο τρόπο πρέπει να τιμωρηθούν οι μητροκτόνοι. Ο Ευριπίδης, όπως παρατηρεί ο Willink, είναι ο πρώτος που εισάγει στο Δράμα το θέμα του «κακού δημαγωγού» ο οποίος προσπαθεί με παραπειστικά λόγια να σαγηνέψει το παράλογο πλήθος.3

Η μάζα, που πρέπει να αποφασίσει αν ο Ορέστης «με θάνατο πρέπει να τιμωρηθεί –ή να ζήσει», δεν πείθεται από τα λόγια ενός τίμιου χωρικού που δικαιώνει τον Ορέστη γιατί «σκότωσε γυναίκα κακιά και άθεη∙ ανάξια του άνδρα της»∙ διχάζεται από τα «συνετά λόγια του άρχοντα Διομήδη» που προτείνει για τα αδέλφια την ποινή της εξορίας∙ οργίζεται από την απολογία του Ορέστη που «αμύνθηκε για τα δίκαια» τα οποία θεμελίωσε η πράξη του στο Άργος∙ θολώνει με τον «αμφίθυμο και δίγλωσσο» λόγο του Ταλθύβου «που πάει πάντα με τους δυνατούς όσο είναι δυνατοί» και αντιστρέφει τα λόγια του έτσι που «από καλά» ξαφνικά άλλαζαν σε «κακά». Εντέλει, το οργισμένο πλήθος πείθεται από τον «αθυρόστομο» ξένο που ουρλιάζει ότι οι μητροκτόνοι πρέπει να θανατωθούν με λιθοβολισμό, «με το θράσος που έχει ο θόρυβος, η απάτη και η Αμάθεια: – τα τρία αυτά χαρίσματα που κάνουν στην Ελλάδα λαοφίλητο τον Αδειανό ρήτορα», τον «ύπουλο» εκείνο «που ήξερε με λόγια πανούργα να κολακεύει τον λαό».4

Σε αντίθεση με το Χορό, τα κύρια ψυχολογικά χαρακτηριστικά της μάζας είναι: έλλειψη κρίσης, υποταγή στον επιδέξιο χειρισμό του ρητορικού λόγου από το δημαγωγό και ταύτιση με το πρόσωπό του, αντιφατικές αποφάσεις, αχαλίνωτο πάθος και μια εσφαλμένη αίσθηση δύναμης. Αυτή η αρχέτυπη αναπαράσταση της μάζας μοιάζει να σημάδεψε ανεξίτηλα το κοινωνικό φαντασιακό αφού εξακολούθησε να αναπαράγεται μέσα στους αιώνες ως τις μέρες μας. Γιατί, με το να αγνοούνται οι ιστορικοί, κοινωνικοί μετασχηματισμοί, η αναπαράσταση αυτή προϋπέθετε ότι «οι στοιχειώδεις ψυχικές δυνάμεις ήταν προορισμένες να παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες σε όλες τις εποχές [...] εκτός ιστορίας, όμοια με τις άλλες φυσικές δυνάμεις». Το γεγονός ότι «τα ψυχικά και φυσικά στοιχεία που καθορίζουν τη σύσταση της ανθρώπινης φύσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής πραγματικότητας» αγνοήθηκε πλήρως.5

Συνακόλουθα, το ερώτημα εάν αυτές οι αναπαραστάσεις των μαζών αντανακλούσαν την ηγεμονεύουσα ιδεολογία∙ εάν ο ίδιος ο δραματουργός χρησιμοποιούσε τη ρητορική του δημαγωγού προκειμένου, από τη θέση ισχύος που κατείχε, να χειριστεί επιδέξια τα συναισθήματα των θεατών∙ εάν αυτές οι ίδιες οι αναπαραστάσεις βασίζονταν στο υποκειμενικό συναίσθημα και όχι στην αντικειμενική θεώρηση, τέτοιας μορφής ερωτήματα σπάνια εγείρονταν, ακόμα και όταν η «μάζα» αποτέλεσε θεωρητικό αντικείμενο κοινωνικής και ψυχολογικής έρευνας στα τέλη του 19ου αιώνα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με την ανιστορική αυτή θέση που αναπαρήγαγε η κοινωνική και ψυχολογική θεωρία, η λογοτεχνία έγκαιρα διαμόρφωσε τις αναπαραστάσεις της με βάση το σκεπτικό ότι το φαινόμενο «μάζα» ήταν επακόλουθο ιδιαίτερων ιστορικών συνθηκών και κοινωνικών μετασχηματισμών. Έτσι, στη ρωμαϊκή τραγωδία Coriolanus, ο Shakespeare επαναπροσδιόρισε τη «μάζα» ως συλλογική, πολιτική οντότητα με κοινά συμφέροντα που έρχονταν σε αντίθεση με εκείνα των κρατούντων. Η συγγραφή του έργου αυτού τοποθετείται γύρω στα 1608-9. Όπως σημειώνει o Philip Brockbank:

Πολλές διασυνδέσεις έχουν εντοπιστεί ανάμεσα στον πολιτικό προβληματισμό του έργου με γεγονότα και συμπεριφορές της πρώτης δεκαετίας του αιώνα [...] Αν και ο Σαίξπηρ είχε βασιστεί στον Πλούταρχο για τις ρωμαϊκές εξεγέρσεις που αφορούσαν στα σιτηρά, η έλλειψη τροφίμων στις πόλεις και η δυσαρέσκεια των αγροτών στην ύπαιθρο ήταν συνηθισμένα φαινόμενα τόσο κατά τη βασιλεία της Ελισάβετ όσο και του Ιάκωβου, λόγω της αντικατάστασης του οργώματος από τη βοσκή και την εκτεταμένη περίφραξη των βοσκοτόπων. Ανάμεσα σε πολλές εξεγέρσεις, ιδιαίτερη σημασία έχει δοθεί στις αναταραχές που σημειώθηκαν το 1607/8 στις Μεσαίες κομητείες.6

Εδώ, έχει ενδιαφέρον να συγκρίνουμε το βαθμό «εγκυρότητας» του λογοτεχνικού έργου με την ιστορική μελέτη: αναφερόμενος στην ίδια εξέγερση ο ιστορικός J. P. Kenyon απλώς παρατηρεί: «Όταν οι χαμηλότερες τάξεις πέφτανε θύματα των παραμικρών κλιματικών αλλαγών [...] δεν θα πρέπει να κατηγορηθούν αν απορροφούσαν τις χιλιαστικές ιδέες που κυκλοφορούσαν τότε από τα χείλη μη εξουσιοδοτημένων, ανεξάρτητων κληρικών».7 Είναι πρόδηλο νομίζω ότι πίσω από αυτή την «ιστορική» παρατήρηση ελλοχεύει η αναπαράσταση της αφελούς «μάζας» που παρασύρεται από ανεύθυνους δημαγωγούς!

Έτσι, αν και το έργο τοποθετείται στους Ρωμαϊκούς χρόνους, μοιάζει να αντιστοιχεί με γεγονότα και πολιτικά πρόσωπα της εποχής του Σαίξπηρ.8 Χαρακτηριστικά, ο δημεγερτικός λόγος τον οποίο απευθύνει στους Ρωμαίους πολίτες ένας πληβείος, θυμίζει παρόμοιες αγορεύσεις που εκφέρονταν στα χρόνια του Σαίξπηρ: «Δεν νοιάστηκαν ούτε νοιάζονται για μας. Μας αφήνουν να λιμοκτονούμε, ενώ οι αποθήκες τους είναι γεμάτες σιτηρά. Βγάζουν διατάγματα για την τοκογλυφία που όμως υποστηρίζουν τους τοκογλύφους. Καταργούν καθημερινά την όποια νομοθετική πράξη στρέφεται κατά των πλουσίων και καθημερινά θεσπίζουν πιο σκληρούς νόμους για να αλυσοδέσουν και να υποτάξουν τους φτωχούς».9 Ο Thomas Lodge, προκειμένου να αντικρούσει αυτές τις ανατρεπτικές αγορεύσεις, περιγράφει τον ταραχοποιό της υπαίθρου ως εξής: «Μαίνεται και επιτίθεται κατά των περιφράξεων, λέγοντας στους γεωργούς ότι οι απολαύσεις των Λόρδων τρώνε το λίπος από τα δικά τους δάχτυλα, και ότι αυτά τα υπέρογκα νοίκια [...] είναι η καταστροφή της αγγλικής αγροτιάς: το αποτέλεσμα της ομιλίας του είναι η εξέγερση και η οχλαγωγία».10

Σε αντίθεση με τον Ορέστη, εδώ η δραματική σύγκρουση προέρχεται άμεσα από την αντιπαράθεση της μάζας με το Εγώ ενός υποκειμένου της κυρίαρχης τάξης. Ο Κοριολάνος, ωστόσο, ως το «άλλο» της μάζας, δεν αρμόζει με την ορθολογική εικόνα του «ατόμου» που θα κατασκευαζόταν στα χρόνια που έρχονταν, δεδομένου ότι οι πράξεις και οι ψυχολογικές αντιδράσεις του προέρχονται από τα στοιχειώδη εκείνα πάθη της ψυχής που χαρακτηρίζουν όχι μόνο τις μάζες και τους ήρωες, αλλά και το ίδιο το είδος της τραγωδίας.11 Συνακόλουθα, η δραματική αντιπαράθεση των αντίπαλων δυνάμεων δεν είναι αγωνιστική αλλά έντονα ανταγωνιστική. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι αρνητικές αναπαραστάσεις της «πολυκέφαλης μάζας»12 απορρέουν στο έργο από το βλέμμα και το λόγο του Κοριολάνου.

Ίσως θα ήταν παρακινδυνευμένο να υποθέσει κανείς ότι οι Ρωμαϊκές τραγωδίες του Σαίξπηρ προαναγγέλλουν τον εμφύλιο πόλεμο που θα ξεσπούσε ύστερα από σαράντα χρόνια. Ένα πράγμα ωστόσο είναι βέβαιο: ότι το εμείς και το εκείνοι ως αναδυόμενες πολιτικές οντότητες σε σύγκρουση, θα σημάδευαν έκτοτε τη λογοτεχνία και την ιστορία.
 
ΙΙ
 Ο Adam Smith, στην πραγματεία του Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων, έγραφε: «Η ευπροσήγορη αρετή του ανθρωπισμού απαιτεί, σίγουρα, μιαν ευαισθησία πολύ πιο ανεπτυγμένη από αυτήν που κατέχουν τα άξεστα, λαϊκά στρώματα της ανθρωπότητας [...] και έναν τέτοιο βαθμό αυτοελέγχου, που να μας εκπλήσσει με τη θαυμαστή ανωτερότητά του έναντι των ανυπότακτων παθών της ανθρώπινης φύσης».13 Έτσι, η έλευση του καπιταλισμού συνοδεύτηκε από τη γέννηση του συνετού, μετριοπαθούς ατόμου. Όμως, όπως επεσήμανε ο William Godwin to 1793, «οι φιλόσοφοι μέχρι στιγμής λογομαχούν για το αν τα ανθρώπινα όντα στην άσκηση των πλέον ηθικών τους προσπαθειών ενεργούν υπό το κράτος της ανιδιοτελούς καλοκαγαθίας, ή απλώς του πεφωτισμένου προσωπικού τους συμφέροντος».14 Ο Albert Hirschman, στη μελέτη του Τα Πάθη και τα Συμφέροντα, έδειξε το δρόμο που οδηγεί στο τέλος αυτής της λογομαχίας. Χαρακτηριστικά, το πρώτο μέρος της μελέτης του τιτλοφορείται: «Πώς τα συμφέροντα κλήθηκαν να εξουδετερώσουν τα πάθη».15 Εφεξής, η κοινωνικοπολιτική αντίθεση έλλογο άτομο/ παράλογη μάζα θα κυριαρχούσε στη δυτική σκέψη και θα καθόριζε τις αναπαραστάσεις του συλλογικού, αστικού φαντασιακού.

Στο μεταξύ, το απωθημένο πάθος του επαναστατικού ενθουσιασμού καραδοκούσε. Ο ηγεμονικός, αμυντικός μηχανισμός έμελλε να καταρρεύσει και τα παλίνδρομα συμπτώματα να εκραγούν και πάλι γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα: η καταιγίδα της Γαλλικής επανάστασης ανήγγειλε την επιστροφή του. 

Ο Edmund Burke, στο περίφημο Στοχασμοί γύρω από τη Γαλλική Επανάσταση, έσπευσε να δηλώσει: «μια απόλυτη δημοκρατία [...] είναι το πλέον αναίσχυντο πράγμα στον κόσμο. Καθώς είναι το πλέον αναίσχυντο, είναι και το πλέον άφοβο». Γιατί η μάζα απαιτεί τώρα από τους κρατικούς λειτουργούς «τη χαμερπή υποταγή τους στην περιστασιακή της βούληση», ενώ η ίδια προσφέρεται ως λεία «στην απεχθή φιλοδοξία που χαρακτηρίζει τους λαοφιλείς κόλακες».16

Σύμφωνα με τον Μπερκ, η «μάζα» παραβιάζει τη φυσική και ηθική διάταξη των πραγμάτων προς τα οποία ο άνθρωπος οφείλει να είναι υπάκουος, είτε με τη συγκατάθεσή του είτε με τη βία. Η μάζα, με το να μετατρέπει την αναγκαιότητα σε αντικείμενο επιλογής, καταπατά το νόμο, απειθεί προς τη φύση και «εξορίζεται από τον κόσμο του Λόγου και της τάξεως και της θέσεως και της ηθικής, και της γόνιμης μετάνοιας, στον ανταγωνιστικό κόσμο της τρέλας, της διχόνοιας, της ακολασίας, της αταξίας και της ανωφελούς δυστυχίας».17 Φευ! Η επιστροφή του απωθημένου με τη μορφή του Ιακωβινισμού, οδηγούσε τώρα την Αγγλία στην απώλεια των παλαιών, θεμελιωδών αρχών και «η γνώση, μαζί με τους φυσικούς της προστάτες και φύλακες» την αριστοκρατία και τον κλήρο, «ριχνόταν στο βόρβορο για να την ποδοπατήσουν οι οπλές μιας γουρουνίσιας μάζας».18

Η «γουρουνίσια μάζα» αντέδρασε άμεσα. Ο Ιακωβίνος Thomas Spence έσπευσε να τιτλοφορήσει τις εβδομαδιαίες του φυλλάδες: Γουρουνίσιο κρέας, ή Μαθήματα για τη Γουρουνίσια Μάζα, ενώ ο Daniel Isaac Eaton δημοσίευσε το δημοφιλέστατο: Πολιτική για το Λαό, ή Υγρά Χοιροτροφή. Το συναίσθημα της αηδίας που εξέφραζε ο Μπερκ για τη «γουρουνίσια μάζα» και το ειρωνικό συναίσθημα της περιφρόνησης που του ανταπέδωσε η μάζα, αποτελούν σημαντικές συγκινησιακές αντιδράσεις καθώς σηματοδοτούν την αρχή μιας ριζικής αναδιάταξης των ταξικών σχέσεων την εποχή εκείνη στην Αγγλία.19

Στη σημαντική του μελέτη, Η Ανατομία της Αηδίας, ο William Ian Miller παρατηρεί ότι ενώ η «αηδία» είναι μια συγκινησιακή, ψυχολογική αντίδραση, μολαταύτα συνδέεται με την ιδεολογία αφού ελέγχεται ως «ένα από τα πιο επιθετικά, πολιτιστικά πάθη».20 Η «αηδία» και η «περιφρόνηση», ως αμυντικά, αντιδρώντα πάθη, «δραστηριοποιούν και υποστηρίζουν τη χαμηλή κατάταξη πραγμάτων, ανθρώπων και πράξεων που θεωρούνται αηδιαστικά και αξιοκαταφρόνητα».21 Ως εκ τούτου, αποτελούν συναισθήματα-κλειδιά για τη διατήρηση των κοινωνικών θέσεων και της ιεραρχίας. Έτσι, το επίθετο «γουρουνίσια», που αποδίδει ο Μπερκ στη μάζα, και η αίσθηση σιχασιάς που προκαλεί αυτή η μεταφορά, αντί να αναφέρεται σε μια αντικειμενική ιδιότητα, μάλλον αποκαλύπτει τα συναισθήματα ανησυχίας, μίσους και ανασφάλειας που οι ανώτερες τάξεις είχαν αρχίσει να αισθάνονται εκείνα τα χρόνια για τις μάζες. Γιατί, «με την εμφάνιση των σχηματισμών αυτοπειθαρχίας του νέου κινήματος της εργατικής τάξης»,22 το αίσθημα της περιφρόνησης που χαρακτήριζε την κοινωνική ανωτερότητα των ηγεμονικών τάξεων στην Αγγλία, έπαψε πια να αποτελεί αποκλειστικό τους προνόμιο και άρχισε να εκφράζεται άφοβα από την «πλέμπα» για τ’ αφεντικά της.

Ο William Godwin, στην πραγματεία του Έρευνα σχετικά με την Πολιτική Δικαιοσύνη (1798), αμφισβήτησε πολλές από τις αντιδραστικές θέσεις του Μπερκ. «Όλα τα επιχειρήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί για να αποδείξουν τα μειονεκτήματα της δημοκρατίας», γράφει, «προέρχονται από αυτή τη μια και μοναδική ρίζα: την υποτιθέμενη αναγκαιότητα εξαπάτησης και προκατάληψης για την καταστολή της αναταραχής των ανθρώπινων παθών».23 «Η δημοκρατία είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης σύμφωνα με το οποίο κάθε μέλος της κοινωνίας θεωρείται ως άνθρωπος και τίποτα περισσότερο. Σ’ ό,τι αφορά δε τη θετική διάταξη, κάθε άνθρωπος θεωρείται ως ίσος».24 Ωστόσο, όταν έρχεται στο θέμα των «πολιτικών σωματείων», μοιάζει να συμμερίζεται και αυτός τους φόβους της κοινωνικής του τάξης: «Ανάμεσα στα μειονεκτήματα του πολιτικού σωματείου είναι η τάση προς την αταξία και την αναταραχή [...] Δεν υπάρχει τίποτα πιο βάρβαρο, αιμοδιψές, και σκληρόκαρδο από τον θρίαμβο ενός όχλου», γράφει.

Το μοντέλο του Γκόντουιν για τις πολιτικές ενώσεις μοιάζει να προδιαγράφει εκείνο του Χάμπερμας. Υποστηρίζει ότι ο μόνος τρόπος για να προαχθούν «τα καλλίτερα συμφέροντα της ανθρωπότητας, εξαρτάται κυρίως από την ελευθερία της κοινωνικής επικοινωνίας». Ο διάλογος, «μας εξοικειώνει με μια ποικιλία συναισθημάτων και απόψεων, μας αναγκάζει να εξασκούμε την υπομονή και την προσοχή μας, και δίνει στα θέματα που εξετάζουμε ελευθερία και ελαστικότητα».25 Η αλληλεπίδραση, χάρη στη μεσολάβηση της γλώσσας, θα τείνει προς την «αλληλοκατανόηση» αφού «ο καθένας θα είναι πρόθυμος να μιλήσει και να ακούσει από τους άλλους όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει για τα ενδιαφέροντα όλων». Τα πλεονεκτήματα της πολιτικής εξέτασης των προβλημάτων, που θα είναι «αδιάφθορη από πολιτικά μίση και βιαιότητα» και απαλλαγμένη «από την επιστημονική επιτήδευση», θα γίνουν «κοινό κτήμα και θα χρησιμοποιούνται σε καθημερινή βάση με αποτελέσματα ανεκτίμητης αξίας».26 Προς το σκοπό αυτό, ο διάλογος που διέπεται από κανόνες, είναι ένα πολύ ισχυρότερο όπλο από την αναρχία της εμπαθούς πράξης. Νομίζω ότι μια νέα ανάγνωση της πραγματείας του Γκόντουιν θα έδειχνε ορισμένους από τους σύγχρονους πολιτικούς στοχαστές που τάσσονται υπέρ της συναινετικής δημοκρατίας να είναι συνεχιστές του!

Αυτό, ωστόσο, που είναι σημαντικό για το θέμα μας είναι οι νέες μεταφορές και παρομοιώσεις που προσαρτώνται στις αναπαραστάσεις της μάζας, και τα αισθήματα φόβου και απέχθειας που προκαλούν στο αστικό φαντασιακό: η μάζα είναι «τερατώδης», «αιμοδιψής», «αχαλίνωτη», είναι μια ογκώδης, βαρβαρική δύναμη που απειλεί να καταστρέψει την δημόσια ασφάλεια, την τάξη και τον δυτικό πολιτισμό. Ως εικόνα, το τρομερό θέαμα της «πολυκέφαλης μάζας» ήρθε να αντικαταστήσει για το μοντέρνο θεατή το ανοίκειο αίσθημα του αισθητικού Ύψους που ως τότε του προκαλούσαν μόνο τα υπερμεγέθη, φυσικά φαινόμενα!
 
ΙΙΙ
Στα νεανικά του χρόνια, ο ποιητής William Wordsworth ήταν ένθερμος υποστηρικτής της «γουρουνίσιας μάζας». Όταν επισκέφτηκε τη Γαλλία στις αρχές της δεκαετίας του 1790, εμπνεύστηκε βαθύτατα από τα επαναστατικά ιδεώδη. Στο αυτοβιογραφικό του ποίημα The Prelude (Το Πρελούδιο), ομολογεί ότι ένοιωσε «στα ύψη των χρυσών ωρών να βρίσκεται η Γαλλία/ κι φύση η ανθρώπινη να μοιάζει πως ξαναγεννιέται».27 Σύντομα, ωστόσο, τα επαναστατικά, δημοκρατικά του ιδεώδη και αισθήματα άρχισαν να υποχωρούν και βρέθηκε «τώρα να πιστεύει / τώρα να αμφιβάλλει/ σε ατέρμονη σύγχυση».28 Όπως παρατηρεί ο Graham Hough, o ποιητής πέρασε μια βαθιά, ηθική κρίση: «Ο επαναστατικός ζήλος και τα δόγματα της εποχής των Φώτων είχαν παίξει το ρόλο τους στη διαμόρφωση της σκέψης του, αλλά δεν τον οδηγούσαν πιο πέρα». Ύστερα από ένα μακρύ, επώδυνο διάστημα, «συνειδητοποίησε ότι μια νέα ζωή και ελπίδα τον κατέκλυζαν από εντελώς διαφορετικές πηγές».29 Όπως καταθέτει ό ίδιος, το δίλημμα ξεδιάλυνε όταν το επαναστατικό, συλλογικό πάθος έδωσε τη θέση του στο γαλήνιο στοχασμό και «την σωτήρια επαφή / με τον αληθινό μου εαυτό».30

Το 1804, έγραψε το περίφημο ποίημα, «Mόνος περιπλανιόμουν όπως ένα σύννεφο», που μαρτυρά τη φυγή του από την τύρβη του επαναστατικού κόσμου προς τον εσωτερικό κόσμο του εαυτού και την πίστη στη θρησκεία της φύσης. Παραθέτω επιλεκτικά:

Μόνος περιπλανιόμουν όπως ένα σύννεφο στον ουρανό
Που πλέει πάνω από λαγκάδια και λοφίσκους,
Όταν μεμιάς, μπροστά στο βλέμμα, πλήθος χαρωπό,
Μια λαοθάλασσα από χρυσούς ναρκίσσους.
......
Δέκα χιλιάδες είδα ξαφνικά
να λικνίζονται σε χορό ζωηρά.
......
Ατένιζα – και ατένιζα – δεν πέρασε απ’ τη σκέψη
Τι πλούτο από το θέαμα αυτό είχα δρέψει.
Γιατί συχνά, όταν στην κλίνη μου γέρνω μελαγχολικός
Νοιώθοντας μέσα μου το άδειο της ανίας,
Σαν αστραπή το θέαμα περνά μπρος από το μάτι εκείνο, το εσωτερικό
που είναι της μοναξιάς πηγή ευδαιμονίας.
Και τότε η καρδιά μου γεμίζει από χαρά,
Με τους χρυσούς ναρκίσσους χορεύει ζωηρά.

Σίγουρα, το να χορεύει κανείς σε ένα κόσμο φυσικού κάλλους με «δέκα χιλιάδες χρυσούς ναρκίσσους» είναι μια δραστηριότης πολύ πιο ευφρόσυνη από το να συντονίζει το βήμα του με δέκα χιλιάδες «γουρουνίσιου» πλήθους! Η σταδιακή στροφή του ποιητή προς το συντηρητικό κόμμα είναι σε όλους γνωστή. Δέχτηκε την πατρωνία Λόρδων και τελικά μια βασιλική αργομισθία. Ο ποιητής Browning, έγραψε: «Για μια χούφτα αργύρια μας εγκατέλειψε / Για να κολλήσει ένα παράσημο στο πέτο του».31

Σ’ αντίθεση, ο Shelley, ο μόνος από τους ρομαντικούς ποιητές που έμεινε πιστός στα κοινωνικά, επαναστατικά ιδεώδη, όταν στις 16 Αυγούστου του 1819 μια ογκώδης, ειρηνική διαδήλωση εργατών με τις οικογένειές τους πνίγηκε στο αίμα, στο ποίημα: Η Μάσκα της Αναρχίας: Γραμμένο με Αφορμή τη Σφαγή στο Μάντσεστερ, έγραφε:

Σηκωθείτε σαν λιοντάρια
Που ξυπνούν με βρυχηθμό
Σε απρόσμενο αριθμό
Και τινάξτε τα δεσμά σας,
Ρίξτε τα πάνω στη γη
Ωσάν πάχνη που στον ύπνο
Σκέπασε την κεφαλή.
Είναι λίγοι - είστε πολλοί.32

Σύμφωνα με τον ποιητή, η Αγγλία είχε μετατραπεί σε ένα έθνος όπου «οι Κυβερνήτες [...] ούτε βλέπουν, ούτε αισθάνονται, ούτε ξέρουν / Μόνο σαν βδέλλες κολλούν πάνω στο ξέπνοο σώμα της χώρας». Ο Στρατός, το Κοινοβούλιο, η Εκκλησία, είχαν γίνει «τάφοι από τους οποίους / ένα ένδοξο φάντασμα ίσως εμφανιστεί, για να φωτίσει τις θυελλώδεις μέρες μας».33 Τριάντα χρόνια αργότερα, ο Μαρξ, στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, ανακοίνωνε την απειλητική εμφάνιση του φαντάσματος.

Ανάμεσα σε πολλές πρακτικές αγόρευσης, η μυθιστορία κλήθηκε να συνεισφέρει προκειμένου να εξορκιστεί το φάντασμα που στοίχειωνε την Ευρώπη. Το νέο είδος, γνωστό ως «βιομηχανικό μυθιστόρημα», οργάνωσε την αφηγηματική του δομή στη βάση των ανταγωνιστικών σχέσεων εργασίας - κεφαλαίου. Ο ιδεολογικός μηχανισμός για το σχηματισμό ηγεμονικών αναπαραστάσεων δραστηριοποιήθηκε και εδώ για να αναπαραγωγή του αποτρόπαιου, ρητορικού τόπου: ευσυνείδητα, εργαζόμενα άτομα, ενάντια στο συμφέρον τους, παρασύρονται και μεταμορφώνονται σε αχαλίνωτη, καταστροφική μάζα, υποταγμένη στη σαγήνη των διεγερτικών λόγων κακόβουλων δημαγωγών. Το πορτρέτο του συνδικαλιστή στα Δύσκολα Χρόνια του Dickens, είναι αποκαλυπτικό:

Κρίνοντας με βάση τα φυσικά στοιχεία, υψωνόταν πάνω από την εργατική μάζα τόσο όσο το ύψος που του πρόσφερε η σκηνή πάνω στην οποία στεκόταν. Από πολλές απόψεις, ήταν ουσιαστικά πιο κάτω από τους εργάτες. Δεν ήταν τόσο τίμιος, δεν ήταν τόσο αρρενωπός, δεν ήταν τόσο ειρηνικός. Αντικαθιστούσε την απλοϊκότητά τους με την πονηριά, και τη σίγουρη, αξιόπιστη λογική τους με το πάθος. Ήταν ένας κακοφτιαγμένος άνδρας, με σηκωτούς ώμους, με φρύδια συνοφρυωμένα, με τα χαρακτηριστικά του όλα μαζεμένα σε μια ξινή έκφραση, ο οποίος, αν λάβουμε υπόψη μας και το φανταχτερό του κοστούμι, διέφερε δυσμενώς από τη μάζα των ακροατών του που φορούσαν τα εργατικά τους ρούχα [...] Ήταν ιδιαίτερα παράξενο, και ήταν ακόμα πιο θλιβερό να βλέπει κανείς αυτό το πλήθος με τα ειλικρινή πρόσωπα, που την τιμιότητά τους κανένας άξιος, ουδέτερος παρατηρητής δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει, τόσο αναστατωμένο από έναν τέτοιο αρχηγό.34

Η μυθιστορία, σίγουρα κάνει τη δουλειά πολύ καλύτερα από τους πολιτικούς. Γιατί, στο παραπάνω παράθεμα, πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί ο λόγος του αφηγητή παρά ως μεταμφιεσμένη δημαγωγία; Από τη θέση εξουσίας που κατέχει, κολακεύει και ταυτόχρονα νουθετεί τους εργάτες να μην πέσουν θύμα της σαγήνης του αχρείου συνδικαλιστή, αλλά να προφυλάξουν τη φυσική τους αξιοπρέπεια. Αν και οι ίδιοι θύματα ενός απάνθρωπου, αντιχριστιανικού συστήματος, ωστόσο πρέπει να συνεχίσουν να εκτελούν ταπεινά την εργασία που προόρισε γι’ αυτούς η θεϊκή βούληση. Η πάλη των τάξεων, υποστήριζε το βιομηχανικό μυθιστόρημα, θα κόπαζε μόνο χάρη στη «θρησκεία της ανθρωπότητας», η πίστη στην οποία θα οδηγούσε την κοινωνία στην υπέρβαση των πικρών, ταξικών διενέξεων. Το αναμορφωτικό ευαγγέλιο της αγάπης, θα κατέλυε τον ανταγωνισμό καπιταλιστή και εργάτη, και όλοι μαζί θα ζούσαν ειρηνικά, ενώ το σύστημα θα έμενε ανέπαφο.

IV
Προς τα τέλη του 19ου αιώνα, το εργατικό κίνημα είχε εξελιχθεί σε ισχυρό, πολιτικό αντίπαλο στην αντιπαράθεσή του με το κεφάλαιο και το κράτος. Πολιτικοί και διανοούμενοι διαμόρφωναν την κοινή γνώμη με βάση το φόβο μιας επικείμενης κοινωνικής καταστροφής, υποστηρίζοντας ότι οι θεσμοί βρίσκονταν σε κατάσταση επιταχυνόμενης παρακμής και η κοινωνία αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να περιπέσει σε αναρχία και χάος. Το 1895, ο Γάλλος κοινωνικός ψυχολόγος Gustave Le Bon δημοσίευσε τη μελέτη Η Ψυχολογία των Μαζών, που σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Το βιβλίο χαιρετίστηκε ως το κατεξοχήν πόνημα που αντιμετώπιζε το ανησυχητικό κοινωνικό αυτό φαινόμενο ως επιστημονικό αντικείμενο έρευνας, αφού απεκάλυπτε την αμετάβλητη ψυχολογική δομή που καθόριζε διαχρονικά την συμπεριφορά των μαζών – είτε αυτές ήταν εθνικές, φυλετικές, πολιτικές, θρησκευτικές ή στρατιωτικές. Στην Εισαγωγή του βιβλίου, ο Le Bon έγραφε:

Πέμπτη 10 Μαρτίου 2011

«...ο αγώνας για τη δικαιοσύνη δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείπεται εξαιτίας της συντριπτικής δύναμης εκείνων που διαθέτουν τα όπλα και τα χρήματα και που φαίνονται ανίκητοι στην εμμονή τους να τα διατηρήσουν.»

Δικαιοσύνη, 1537, Lucas Cranach the Elder [via wikipedia]

του Χάουαρντ Ζιν,
[δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ, (7.2.10), με τίτλο Χάουαρντ Ζιν: "Η δύναμη που καμιά εξουσία δεν μπορεί να υποτάξει". Το πρωτότυπο στο περιοδικό The Nation, (20.9.04)]

Σε αυτό τον κόσμο του πολέμου και της αδικίας, πώς μπορεί κάποιος να παραμείνει κοινωνικά δραστήριος και προσηλωμένος στους κοινωνικούς αγώνες διατηρώντας την πνευματική υγεία του χωρίς να αφεθεί στην παραίτηση και τον κυνισμό;

Δεν είμαι βέβαιος για το αν ο κόσμος θα γίνει καλύτερος, αλλά είμαι απολύτως βέβαιος για το ότι δεν πρέπει να εγκαταλείπουμε το παιχνίδι όσο όλα τα χαρτιά δεν έχουν παιχτεί. Η μεταφορά είναι σκόπιμη: η ζωή είναι τζόγος. Με το να μην παίζεις, αρνείσαι οποιαδήποτε ευκαιρία να κερδίσεις. Παίζοντας και δρώντας δημιουργείς τουλάχιστον την πιθανότητα αλλαγής του κόσμου.

Υπάρχει η τάση να θεωρεί κανείς ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα θα συνεχιστεί επ' άπειρον. Ξεχνάμε πόσες φορές έχουμε εκπλαγεί από την ξαφνική κατάρρευση θεσμών, από εκπληκτικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται οι άνθρωποι, από αναπάντεχα ξεσπάσματα ή εξεγέρσεις ενάντια σε τυραννίες, από το γκρέμισμα συστημάτων εξουσίας που φαίνονταν ανίκητα.

Αν κάτι αναδύεται από την ιστορία των προηγούμενων εκατό χρόνων, αυτό είναι το απολύτως απρόβλεπτο. Μια επανάσταση για την ανατροπή του τσάρου της Ρωσίας σε αυτή την καθυστερημένη ημι-φεουδαρχική αυτοκρατορία όχι μόνο αιφνιδίασε τις προχωρημένες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, αλλά ξάφνιασε και τον ίδιον τον Λένιν, που έσπευσε να επιβιβαστεί σε ένα τραίνο για την Αγία Πετρούπολη.

Ποιος μπορούσε να προβλέψει τις αλλόκοτες μεταβολές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου; Το σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, την προέλαση του φαινομενικά ανίκητου γερμανικού στρατού στη Ρωσία και τις κολοσσιαίες απώλειες που προκάλεσε, το σταμάτημα στις πύλες του Λένινγκραντ, τα δυτικά σύνορα της Μόσχας και τους δρόμους του Στάλινγκραντ, την τελική ήττα του γερμανικού στρατού με τον Χίτλερ κρυμμένο στο καταφύγιό του περιμένοντας να πεθάνει.

Και έπειτα τον μεταπολεμικό κόσμο να παίρνει μια μορφή που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει: Την κινεζική επανάσταση, τη θυελλώδη και βίαιη Πολιτιστική Επανάσταση και ύστερα μία ακόμη ανατροπή, με την μεταμαοϊκή Κίνα να απορρίπτει τις ιδέες και τους θεσμούς της κάνοντας ανοίγματα προς τη Δύση και αγκαλιάζοντας τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, κάτι που εξέπληξε τους πάντες.
Κανείς δεν προέβλεψε ότι οι πρώην αυτοκρατορίες της Δύσης θα διαλύονταν τόσο γρήγορα μετά τον πόλεμο ούτε πόσο διαφορετικές θα ήταν οι κοινωνίες που θα προέκυπταν στα νεοσύστατα κράτη, από τον καλοπροαίρετο κοινοτικό σοσιαλισμό του Νιερέρε στην Τανζανία έως την τρέλα του Ιντι Αμίν στη γειτονική Ουγκάντα. Η Ισπανία ήταν μία ακόμη έκπληξη. Θυμάμαι έναν βετεράνο της Ταξιαρχίας Αβραάμ Λίνκολν να μου λέει ότι ο ισπανικός φασισμός δεν μπορούσε να ανατραπεί χωρίς έναν ακόμη αιματηρό πόλεμο. Ωστόσο, όταν πέθανε ο Φράνκο, δημιουργήθηκε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία ανοιχτή στους πάντες, τους σοσιαλιστές, τους κομμουνιστές, τους αναρχικούς.

Το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου άφησε δύο υπερδυνάμεις με τις δικές τους σφαίρες επιρροής. Ωστόσο δεν κατόρθωναν πάντα να διαμορφώνουν τις εξελίξεις, ακόμη και στα μέρη του κόσμου που βρίσκονταν κάτω από τον στενότερο έλεγχό τους. Η αποτυχία της Σοβιετικής Ένωσης να πετύχει τον στόχο της στο Αφγανιστάν, η απόφασή της να αποσυρθεί ύστερα από μια δεκαετία κατοχής, ήταν η πιο τρανταχτή απόδειξη ότι ακόμη και η κατοχή πυρηνικών όπλων δεν εγγυάται την κυριαρχία πάνω σε έναν αποφασισμένο πληθυσμό. Οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν την ίδια πραγματικότητα. Διεξήγαγαν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στην Ινδοκίνα πραγματοποιώντας τους βαναυσότερους βομβαρδισμούς μιας μικροσκοπικής χερσονήσου στην παγκόσμια ιστορία και παρ' όλα αυτά αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν.

Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων βλέπουμε καθημερινά νέα δείγματα για την αποτυχία των φαινομενικά ισχυρών να επιβληθούν στους φαινομενικά ανίσχυρους. Όπως στη Βολιβία και τη Βραζιλία, όπου τα κινήματα βάσης των εργαζομένων και των φτωχών εξέλεξαν νέους προέδρους που υπόσχονται να καταπολεμήσουν την καταστροφική εξουσία των επιχειρήσεων.

Κοιτώντας κανείς τον κατάλογο των μεγάλων εκπλήξεων, είναι σαφές ότι ο αγώνας για τη δικαιοσύνη δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείπεται εξαιτίας της συντριπτικής δύναμης εκείνων που διαθέτουν τα όπλα και τα χρήματα και που φαίνονται ανίκητοι στην εμμονή τους να τα διατηρήσουν. Η δύναμη αυτή αποδείχτηκε επανειλημμένα ευάλωτη απέναντι σε ανθρώπινες αρετές λιγότερο μετρήσιμες από τις βόμβες και τα δολάρια: το ηθικό σθένος, την αποφασιστικότητα, την ενότητα, την οργάνωση, την αυτοθυσία, το πνεύμα, την εφευρετικότητα, το κουράγιο και την υπομονή.

Είτε απο τους μαύρους της Αλαμπάμα και της Νότιας Αφρικής είτε από τους αγρότες του Ελ Σαλβαδόρ, της Νικαράγουας και του Βιετνάμ είτε από τους εργάτες και τους διανοούμενους της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της ίδιας της Σοβιετικής Ενωσης. Κανένας ψυχρός υπολογισμός για τον συσχετισμό δυνάμεων δεν πρέπει να αποθαρρύνει ανθρώπους που έχουν πειστεί για το δίκιο του αγώνα τους.

Προσπάθησα σκληρά να μιμηθώ τους φίλους μου στον πεσιμισμό τους για τον κόσμο (είναι τελικά μόνο οι φίλοι μου;), αλλά εξακολουθώ να συναντώ ανθρώπους που, παρά τα τρομακτικά πράγματα που συμβαίνουν γύρω τους, μου δίνουν ελπίδα. Όπου και αν πάω συναντώ τέτοιους ανθρώπους. Ιδίως νέους ανθρώπους, στους οποίους και ανήκει το μέλλον.

Και πέρα από μια χούφτα ακτιβιστών, φαίνεται να υπάρχουν εκατοντάδες, χιλιάδες άλλοι που παραμένουν ανοιχτοί στις ανορθόδοξες ιδέες. Όμως δεν φαίνεται να γνωρίζουν ο ένας την ύπαρξη του άλλου και έτσι, ενώ επιμένουν, το κάνουν με την απελπισμένη υπομονή του Σισύφου που χωρίς τέλος σπρώχνει τον βράχο του πάνω στο βουνό. Προσπαθώ να πω σε κάθε ομάδα ότι δεν είναι μόνη και ότι οι ίδιοι άνθρωποι που αποκαρδιώνονται από την απουσία ενός εθνικού κινήματος αποτελούν απόδειξη για τη δυνατότητα ενός τέτοιου κινήματος.

Οι επαναστατικές αλλαγές δεν έρχονται σε μια κατακλυσμική στιγμή (θα πρέπει να ανησυχούμε για τέτοιες στιγμές), αλλά σαν μια ατέλειωτη διαδοχή εκπλήξεων, μια ελικοειδής πορεία προς μια πιο αξιοπρεπή κοινωνία. Δεν χρειάζεται να εμπλακούμε σε μεγάλες, ηρωικές στιγμές για να συμμετάσχουμε στη διαδικασία της αλλαγής. Οι μικρές πράξεις, όταν πολλαπλασιάζονται από εκατομμύρια ανθρώπους, μπορούν να μετατραπούν στη δύναμη που καμιά εξουσία δεν μπορεί να καταστείλει, στη δύναμη που μπορεί να μεταμορφώσει τον κόσμο.

Ακόμη και όταν δεν "κερδίζουμε", υπάρχει η χαρά και η ικανοποίηση ότι συμμετείχαμε με άλλους ανθρώπους σε κάτι σημαντικό. Χρειαζόμαστε την ελπίδα. Ο αισιόδοξος δεν είναι απαραίτητα ένας μακάριος, ελαφρώς ανόητος τύπος που σφυρίζει μέσα στα σκοτάδια του καιρού μας. Το να είσαι αισιόδοξος σε δύσκολους καιρούς δεν σημαίνει να είσαι ανόητα ρομαντικός. Είναι κάτι που πηγάζει από το γεγονός ότι η ιστορία της ανθρωπότητας είναι μια ιστορία όχι μόνο ανταγωνισμού και σκληρότητας, αλλά και συμπόνιας, αυτοθυσίας, κουράγιου και καλοσύνης.

Αυτό που επιλέγουμε να υπογραμμίσουμε σε αυτή την πολύπλοκη ιστορία θα καθορίσει τελικά τις ζωές μας. Αν βλέπουμε μόνο το χειρότερο, η δυνατότητά μας να δράσουμε καταστρέφεται. Αν θυμόμαστε εκείνους τους καιρούς και τα μέρη όπου οι άνθρωποι συμπεριφέρθηκαν με αληθινή μεγαλοπρέπεια, αυτό μας κινητοποιεί και δίνει τουλάχιστον την πιθανότητα να στρέψουμε τον κόσμο προς διαφορετική κατεύθυνση. Και όταν δρούμε, δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάποιο ουτοπικό μέλλον. Το μέλλον είναι μια άπειρη αλληλουχία παρόντων και με το να ζούμε σήμερα όπως πιστεύουμε ότι πρέπει να ζουν οι άνθρωποι σε πείσμα όλων των άσχημων πραγμάτων που συμβαίνουν γύρω μας, είναι από μόνο του μια υπέροχη νίκη.

Τετάρτη 9 Μαρτίου 2011

Η δικαίωση των 300 μεταναστών, ελπίδα για όλη την κοινωνία


Η σημερινή απόφαση της κυβέρνησης να ικανοποιήσει μέρος των αιτημάτων των 300 μεταναστών απεργών πείνας, απέδειξε ότι ο μόνος χαμένος αγώνας είναι αυτός που δεν δίνεται. Επίσης, έδειξε σε όλους τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες ότι η κυβέρνηση του Μνημονίου δεν είναι ανίκητη. Το άκαμπτο αγωνιστικό φρόνημα και η πλατιά κοινωνική αλληλεγγύη μπορούν να φέρουν χειροπιαστά αποτελέσματα.

Είναι προφανές ότι θα χρειαστούν μακροχρόνιοι σκληροί αγώνες για να αρθεί το απαρτχάιντ σε βάρος των ξένων εργατών που ζουν στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Ωστόσο, δεν πρέπει να χωρεί αμφιβολία ότι η αυταπάρνηση των 300 άνοιξε έναν καινούργιο δρόμο ελπίδας.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους όσοι (και ήταν πολλοί…) στήριξαν αυτόν το δύσκολο αγώνα από τη Νομική έως τα νοσοκομεία. Μα πάνω απ’ όλα, θα θέλαμε να χαιρετίσουμε με σεβασμό  τους 300 αγωνιστές για τους οποίους μπορεί να περηφανεύεται όλη η εργατική τάξη.

Αθήνα 9/3/11

Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στους 300 μετανάστες απεργούς πείνας

 από Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών

Τρίτη 8 Μαρτίου 2011

Αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ ο μικρός ο μέγας...

Ημερομηνία δημοσίευσης: 06/03/2011 ΑΥΓΗ
 
Ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ φταίει για την αποδοκιμασία του Πάγκαλου στο Παρίσι. Προφανώς φταίει και για την αποδοκιμασία του Παπανδρέου στο Βερολίνο, γιατί όχι; Όπως άλλωστε φταίει για το "Δεν πληρώνω - δεν πληρώνω". Όπως φταίει για τις μπάρες των διοδίων. Όπως φταίει για την Κερατέα. Όπως έφταιξε για τη Νομική των μεταναστών. Όπως έφταιξε για τον Δεκέμβρη του 2008. Για τα πάντα όλα τέλος πάντων, μην το ψάχνεις, ο ΣΥΡΙΖΑ φταίει. Όποιος διατηρεί αμφιβολίες ας ρωτήσει τον κ. Πεταλωτή. Ή την κ. Μπακογιάννη. Ή τον κ. Άδωνι Γεωργιάδη. Ή τον ίδιο τον κ. Πάγκαλο. Για τα παλαιότερα μπορεί να ρωτήσει και τον κ. Πολύδωρα. Τι διάολο, τόσοι άνθρωποι σοβαροί, όλοι ψέματα λένε;...
Αλλά τι είναι τέλος πάντως αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ; Πώς καταφέρνει να βρίσκεται πανταχού παρών; Πώς μπορεί να φέρνει τα πάνω κάτω; Πόση δύναμη διαθέτει; Τι σόι οργάνωση, δικτύωση και τι λογής τεράστιες και πολυπλόκαμες επιρροές έχει στη διάθεσή του ώστε να καταφέρνει να κινεί γη και ουρανό ακόμη και στις Ευρώπες;
Ε, λοιπόν, για τους μη γνωρίζοντες επακριβώς τα πράγματα, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα συμμαχικό πολιτικό μόρφωμα με καμιά δεκαριά συνιστώσες, που, αν πιστέψουμε στα μάτια μας, δεν μπορεί να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρα. Που στις τελευταίες εκλογές εξασφάλισε το ιλιγγιώδες ποσοστό του 4,7%. Που στις δημοσκοπήσεις τώρα ίσα που καταφέρνει να επιβιώνει. Που στις αυτοδιοικητικές εκλογές κατέβηκε με δυο - τρία διαφορετικά σχήματα. Που διασπάται και ξαναδιασπάται κατά συρροήν. Που εδώ και 'γώ δεν ξέρω πόσους μήνες ψάχνει και ψάχνεται, να δει αν μπορεί να προχωρήσει ως έχει ή θα διαλυθεί εις τις εξ ων συνετέθη συνιστώσες, κι άλλα τέτοια ανθηρά και ρωμαλέα και απειλητικά.
Κι όμως, αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ, ο τέτοιων πολιτικών προδιαγραφών, καταφέρνει, φαίνεται, να κινεί γη και ουρανό. Μεταφυσικά πράγματα!..
Για να λέμε πάντως τα πράγματα με τ' όνομά τους, όταν προχθές τη Δευτέρα το βράδυ ο Θόδωρος Πάγκαλος στο Mega εκλήθη να μιλήσει για την παρισινή του περιπέτεια, εδήλωσεν ευθαρσώς ότι ανάμεσα σ' εκείνους που του επιτέθηκαν γνωρίζει τα ονόματα 4-5 στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Τι σημασία έχει αν ο αμφιτρύων δημοσιογράφος δεν του ζήτησε να πει τα ονόματα στον αέρα; Του το ζήτησε μετά από λίγο ο εκπρόσωπος του ΣΥΝ, ο οποίος παρενέβη. Ο αντιπρόεδρος όμως έπαθε μια -προσωρινή ελπίζουμε- κρίση απώλειας μνήμης εκείνη ακριβώς την ώρα. Και περιορίσθηκε να παραπέμψει σε δήλωση του Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, ότι με την πολιτική που εφαρμόζουν δεν θα τολμούν να βγουν από τα σπίτια τους. Όχι, ο Αλέξης Τσίπρας δεν ήταν στο Παρίσι την ημέρα των επεισοδίων, εξακριβωμένα πράγματα...

Ο συνήθης ύποπτος
Η απόδοση των πάντων -από σχεδόν τους πάντες- στον ΣΥΡΙΖΑ έχει, φυσικά, την εξήγησή της. Και μονάχα ως τυχαία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Εδώ και καιρό, ιδίως από τον Δεκέμβρη του 2008, είναι ο εύκολος στόχος. Και συνήθη ύποπτο μπορείς να τον πεις. Πως γινόταν τότε στα πέτρινα χρόνια των ερευνών για τη 17Ν, τότε που οι υπουργοί Δημόσιας Τάξης μονάχα "ακουμπούσαν" την τρομοκρατία, όπου συνελάμβαναν κάθε τρεις και λίγο κάποιους τύπους από τα Εξάρχεια, τους ίδιους πάντα, και μετά αναγκάζονταν να τους στείλουν σπίτια τους;
Έτσι ακριβώς. Ύστερα ο ΣΥΡΙΖΑ ενοχλεί με την πολιτική του, έτσι κι αλλιώς. Από τον ΛΑΟΣ για τα προωθημένα αντιρατσιστικά του, μέχρι το ΠΑΣΟΚ για τα προωθημένα αντιμνημονιακά του.
Από την άλλη μεριά, όταν τον Δεκέμβρη του 2008 ο ΣΥΡΙΖΑ χρεώθηκε από τους πάντες τα πάντα και η σχετική προπαγάνδα έπιασε τη ευγενή φροντίδι των μεγάλων καναλιών κι αφού έβαλε το χεράκι της και η Αλέκα Παπαρήγα, ε, είναι εύκολο από 'κεί και πέρα να φορτώνεται κι όλες τις "αμαρτίες" που ακολουθούν. Εύκολο και βολικό και ευκολότερα πιστευτό.
Εξάλλου, αν περάσει η άποψη ότι ένα κόμμα, το όποιο κόμμα, οργανώνει και καθοδηγεί τις αντιδράσεις, τότε οι αντιδράσεις δεν είναι αυθόρμητες, δεν είναι γνήσιες, άρα λαϊκή δυσαρέσκεια στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Αφού κάποιοι του ΣΥΡΙΖΑ "δεν πληρώνουν - δεν πληρώνουν", προφανώς δεν υπάρχει λαϊκή αντίδραση για την αύξηση της τιμής των εισιτηρίων. Αφού ο ΣΥΡΙΖΑ σηκώνει τις μπάρες στα διόδια, πάει να πει ότι ο κόσμος ο πολύς δεν διαμαρτύρεται για τα διόδια. Αφού ο ΣΥΡΙΖΑ αποδοκίμασε τον Πάγκαλο, προφανώς δεν υπάρχει πραγματικό έρεισμα αποδοκιμασίας του Πάγκαλου ή αποδοκιμασίας και της κυβερνητικής πολιτικής...
Δεν ξέρω αν δικαιολογούνται οι πληθωρικές εκδηλώσεις κατά πολιτευομένων του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. Κάποιες απ' αυτές, όπως κατά του Χατζηδάκη για παράδειγμα ή κατά του Παναγόπουλου, σίγουρα δεν δικαιολογούνται. Όμως δεν δικαιολογείται και η βίαιη ματαίωση εκδηλώσεων ή η βίαιη παρεμπόδιση έκφρασης του οποιουδήποτε.
Όλα όμως εξηγούνται. Έχουν την εξήγησή τους στην απόγνωση η οποία διακατέχει πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας σήμερα, εξ αιτίας της πολιτικής που άσκησαν και ασκούν η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ. Έχουν την εξήγησή τους στην παγιωμένη βεβαιότητα του μεγαλύτερου μέρους της κοινής γνώμης (τα σχετικά ευρήματα των δημοσκοπήσεων μαρτυρούν αποκαλυπτικά περί αυτών) ότι η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ οδήγησαν την κοινωνία στην εξαθλίωση. Έχουν την εξήγησή τους στην ακόμη πιο παγιωμένη βεβαιότητα της κοινής γνώμης ότι η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ κουκουλώνουν συστηματικά τις λαμογιές εαυτών και αλλήλων.
Ειδικά δε για τον Θεόδωρο Πάγκαλο, εκτός απ' όλα τα παραπάνω, μετρούν και οι αλλεπάλληλες προκλητικές και προσβλητικές για τον λαό δηλώσεις του. Όποιος λοιπόν θέλει ειλικρινά να βρει την εξήγηση για όλ' αυτά δεν έχει παρά να σκεφτεί. Με ανοιχτά μάτια, με ανοιχτά αφτιά και, προπάντων, με ανοιχτό μυαλό...
Υστερόγραφο: Διαμαρτυρήθηκε ο Θόδωρος Πάγκαλος επειδή, όπως είπε, έπεσε θύμα λεκτικής βίας. Πράγματι, η λεκτική βία δεν είναι αθωότερη από τη φυσική βία. Έχει όμως καθίσει να λογαριάσει ο αντιπρόεδρος τα θύματα της δικής του λεκτικής βίας; Της συχνά ολωσδιόλου βάρβαρης; Μπορεί να ρωτήσει όποιον θέλει, όποιον βρει μπροστά του, σχεδόν κανείς δεν του έχει γλυτώσει. Θα του προτείναμε πάντως να ρωτήσει κατά προτεραιότητα τον Κώστα Λαλιώτη.

Δευτέρα 7 Μαρτίου 2011

Χορός του θανάτου

By Tanaeous (Own work) [ CC-BY-SA-3.0 , via Wikimedia Commons]
 
Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα.
πώς έρχεται απ' την Αφρική στη Νέα Υόρκη.


Πάνε τα πιπερόδεντρα,
και τα μικρά του φώσφορου μπουμπούκια.
Πάν’ οι καμήλες με τη ξεσκισμένη σάρκα
και οι κοιλάδες του φωτός που ο κύκνος
με το ράμφος του στα ύψη κουβαλούσε.

Ήταν η ώρα των πραγμάτων των ξερών:
του αγκαθιού στο μάτι και του γάτου του φυλλωτού,
της οξείδωσης του σίδερου των μεγάλων γεφυρών
κι η οριστική σιωπή των φελλών.

Ήτανε η μεγάλη σύναξη των πεθαμένων ζώων
των σουβλισμένων στα σπαθιά του φωτός.
Η αιώνια ευθυμία του ιπποπόταμου με τις οπλές της στάχτης
και της γαζέλας μ’ έναν αμάραντο μες στο λαιμό.

Στην μαραμένη χωρίς κύμα μοναξιά
χόρευε η χαρακωμένη μάσκα.
Το ένα μισό του κόσμου ήτανε από άμμο,
τ' άλλο μισό από υδράργυρο και ήλιο κοιμισμένο.

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Άμμος, καϊμάν και φόβος πάνω απ’ τη Νέα Υόρκη.


Φαράγγια από ασβέστη φυλάκιζαν τον άδειο ουρανό
όπου αντηχούσαν οι φωνές εκείνων που πεθαίνανε κάτω απ’ το γουανό.
Ένας ουρανός καθάριος και αγνός, ταυτόσημος με τον εαυτό του,
με το χνούδι και τον κρίνο τον οξύ των αόρατων βουνών του,

αποτέλειωσε τους πιο ισχνούς μίσχους του τραγουδιού
και χάθηκε στην πακεταρισμένη πλημμυρίδα των χυμών,
δια μέσου της ανάπαυσης των έσχατων κατατομών
σηκώνοντας με την ουρά κομμάτια από καθρέφτη.

Κι ενώ ο Κινέζος έκλαιγε επάνω στη σκεπή
χωρίς το γυμνό της γυναίκας του σώμα να βρει,
κι ο μάνατζερ της τράπεζας παρατηρούσε το μανόμετρο
που μετράει του χρήματος την σκληρή σιωπή,
η μάσκα έφθανε στη Γουώλ Στρήτ.

Δεν είν' παράξενος για το χορό
αυτός ο περιστερεώνας που κάνει το μάτι ωχρό.
Απ' τη σφίγγα στα βόλτα της τράπεζας υπάρχει ένα νήμα τεντωμένο
που διαπερνά, όλων των φτωχών παιδιών την καρδιά.
Η πρωτόγονη ορμή χορεύει με τη μηχανική ορμή
ανυποψίαστες κι οι δυο μες στη φρενίτιδά τους για το φως τ' αυθεντικό.
Γιατί αν οι ρόδες τον τύπο τους ξεχάσουν
θα μπορούν να χορεύουν γυμνές με αλόγων ορδές,
κι αν μια φλόγα τα παγωμένα σχέδια κάψει
ο ουρανός μπρος στην οχλοβοή των παραθύρων θα πρέπει να το σκάσει.

Το μέρος αυτό δεν είν’ παράξενο για το χορό. Πρέπει ξανά να το πω.
Η μάσκα θα χορέψει ανάμεσα σε στήλες αίματος και αριθμών,
ανάμεσα σε θύελλες χρυσού και οιμωγές ανέργων εργατών
που θα ουρλιάζουν, νύχτα σκοτεινή, για τη δίχως φώτα δική σου εποχή.
Ώ, βάρβαρη του Βορρά Αμερική! Ώ, αδιάντροπη! Ώ, βάρβαρη του Βορρά!
Απλωμένη απ’ άκρου σ’ άκρο στις επάλξεις του χιονιά.

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Τι κύμα λάσπης και πυγολαμπίδων πάνω απ' τη Νέα Υόρκη.


Ήμουνα στην ταράτσα παλεύοντας με τη σελήνη.
Σμήνη από παράθυρα κάνανε κόσκινο έναν απ' τους μηρούς της νύχτας.
Στα μάτια μου πίναν οι αγελάδες οι γλυκές των ουρανών
κι οι αύρες των μακρόσυρτων κουπιών
χτύπαγαν τα σταχτιά κρυστάλλινα παράθυρα του Μπρόντγουαιη.

Η στάλα του αίματος αναζήταγε το φως από τον κρόκο τ' άστρου
να καμωθεί πως ήτανε σπόρος νεκρός του μήλου.
Ο αγέρας απ' τα πεδινά, σπρωγμένος από τους βοσκούς
έτρεμε απ' το φόβο του σαν το μαλάκιο γυμνό δίχως το κέλυφός του.

Όμως δεν είναι οι νεκροί εκείνοι που χορεύουν.
Ναι, είμαι σίγουρος γι αυτό.
Είν' βυθισμένοι οι νεκροί στο σπάραγμα των ίδιων των χεριών τους.
Είναι οι άλλοι που χορεύουν με τη μάσκα και τη βιόλα της.
Είναι οι άλλοι, οι μέθυσοι του χρήματος, οι άνθρωποι οι ψυχροί,
αυτοί που κοιμούνται στο σταυρό των μηρών και των σκληρών φλογών,
αυτοί που το σκουλήκι ψάχνουνε στο τοπίο των σκαλιών
αυτοί που στην τράπεζα πίνουνε δάκρυα πεθαμένου κοριτσιού
αυτοί που τρώνε στις γωνιές πυραμιδάκια της αυγής.

Να μη χορέψει ο Πάπας!
Όχι, να μη χορέψει ο Πάπας!
Ούτε ο Βασιλιάς,
Ούτε ο μεγιστάνας με τα μπλε τα δόντια,
Ούτε οι χορεύτριες οι ξερές των καθεδρικών ναών,
Ούτ' εργολάβοι ή τρελοί, σμαράγδια ή σοδομίτες.
Μόνο αυτή η μάσκα.
Αυτή η μάσκα του αρχαίου πυρετού της οστρακιάς
Μόνο αυτή η μάσκα!

Κι οι κόμπρες να συρίζουνε στους έσχατους ορόφους
Και οι τσουκνίδες να κουνάν ταράτσες και αυλές.
Και το Χρηματιστήριο μια μουχλιασμένη πυραμίδα να γενεί.
Και να 'ρθει άγρια βλάστηση μετά τις καραμπίνες
Και τώρα σύντομα και ξαφνικά, αμέσως τώρα.
Αχ, Γουώλ Στρήτ!

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Πώς φτύνει δηλητήριο του δάσους
μέσα στην ατελή αγωνία της Νέας Υόρκης!

Δεκέμβριος 1929
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, 
Ποιητής στη Νέα Υόρκη
απόδοση: Χρίστος Γούδης
το ποίημα από το Απέναντι Πεζοδρόμιο
το πρωτότυπο εδώ

Κυριακή 6 Μαρτίου 2011

Μαθήματα αξιοπρέπειας από 300 κολασμένους

Σφέτσα Δάφνη
“Οι 300 απεργοί πείνας είναι ο ανθός της ελληνικής κοινωνίας”: Η παραλλαγή του παλιού συνθήματος κυκλοφόρησε ευρέως στο διαδίκτυο, ανάμεσα στους "περιβόητους" αλληλέγγυους και όχι μόνο. Ίσως εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο τα μαθήματα αξιοπρέπειας και αγώνα που έδωσαν, και συνεχίζουν βέβαια να δίνουν, οι 300 μετανάστες εργάτες απεργοί πείνας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Παρά την ανελέητη επίθεση που δέχτηκαν από την πρώτη στιγμή, την πρώτη μέρα της απεργίας πείνας, παρά την αρνητική συγκυρία, την εποχή του “φράχτη” και της "σκούπας", με τον ειλικρινή και αποφασιστικό αγώνα τους κέρδισαν τον σεβασμό και, σε μεγάλο βαθμό, πέτυχαν, όπως λέει ένα άλλο σύνθημα, να δώσουν φωνή σε όσους δεν έχουν.

Παρασκευή βράδυ που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, με αβέβαιη, όπως είναι λογικό, κατάληξη. Έτσι γίνονται οι διαπραγματεύσεις, μια κλωστή χωρίζει τη λύση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, από την τραγωδία. Παρ' όλα αυτά, η αισιοδοξία για διέξοδο γεννήθηκε αφού το πρώτο βήμα είναι γεγονός: Η απευθείας συνάντηση των αρμόδιων υπουργών με τους απεργούς πείνας, η αναγνώριση από τη μεριά της κυβέρνησης ότι κάποιοι “λαθρομετανάστες” έχουν φωνή, πρόσωπο και αιτήματα που πρέπει να συζητηθούν αποτελούν νίκη του αγώνα των 300. Άλλωστε, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς του υπουργού Εσωτερικών Γ. Ραγκούση, οι απεργοί πείνας ήταν εκείνοι που ζητούσαν μετ' επιτάσεως συνάντηση με τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. “Θέλουμε διάλογο, να καθίσουμε σε ένα τραπέζι με την κυβέρνηση και να συζητήσουμε” έλεγαν σχεδόν στο σύνολο των δεκάδων συνεντεύξεων που δόθηκαν στην Υπατία τις τελευταίες περίπου 40 ημέρες. Η τελευταία μάλιστα έκκληση για διάλογο έγινε μία μέρα πριν τη συνάντηση Λοβέρδου, Ραγκούση και απεργών πείνας, την περασμένη Πέμπτη στην παρέμβαση του Χασάν κατά τη συνέντευξη Τύπου των δημοσιογράφων. Η αλλαγή ρητορικής των κυβερνητικών στελεχών, η προτεραιότητα που έθεσαν στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και της υγείας των μεταναστών, όπως φάνηκε από τις δηλώσεις τους μετά τη συνάντηση, και η αποστροφή του Γ. Ραγκούση που μίλησε για "μετανάστες χωρίς χαρτιά" -ίσως για πρώτη φορά μετά την έναρξη της απεργίας πείνας δεν έκανε λόγο για "παράνομους"-, φανερώνουν ότι η πίεση που δέχονται οι αρμόδιοι "έπιασε τόπο". Πίεση λόγω της οριακής κατάστασης της υγείας, του κινδύνου να χαθούν ζωές έπειτα από 41, σήμερα, ημέρες απεργίας πείνας, του πρωτοφανούς κοινωνικού και πολιτικού μετώπου συμπαράστασης στον αγώνα των 300, με τη συμμετοχή επιφανών προσωπικοτήτων διεθνούς εμβέλειας αλλά και των ενδοκυβερνητικών φωνών, όπως ο Ε. Βενιζέλος, για άμεση λύση.


Νομικοί και φορείς βεβαιώνουν: Το νομοθετικό πλαίσιο δίνει λύση


Επί της ουσίας των συζητήσεων, το βέβαιο συμπέρασμα που προκύπτει από τις παρεμβάσεις δεκάδων φορέων είναι ότι το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο δίνει λύση που κινείται στο πλαίσιο των αιτημάτων των μεταναστών. Η πρόταση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που απέκτησε ευρύτερη αποδοχή καθώς υιοθετήθηκε από αρκετά κόμματα, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την απόδοση άδειας παραμονής σε όσους εξέπεσαν από τη νομιμοποίηση του 2005 και μείωση του προαπαιτούμενου χρόνου διαμονής των χωρίς χαρτιά από 12ετία σε 5ετία ή 7ετία για την έκδοση ειδικής άδειας διαμονής, προτάσεις που ικανοποιούν την ανάγκη ευρύτερης αλλαγής της μεταναστευτικής πολιτικής που έχουν προβάλει οι απεργοί πείνας. Παράλληλα, για τους 300, εκτός από τη χορήγηση άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, προτείνει την παραχώρηση καθεστώτος ανοχής με ανανέωση για τέσσερα εξάμηνα.
Προχθές εξάλλου, παρενέβη ο Συνήγορος του Πολίτη, μέσω του βοηθού Συνηγόρου και έγκριτου νομικού Β. Καρύδη, που επισημαίνει την ανάγκη αλλαγής της ισχύουσας νομοθεσίας ώστε να μην αποκλείονται αλλοδαποί από την άδεια παραμονής για τυπικούς λόγους. Την ίδια μέρα σημαντικοί φορείς της Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ, ΕΚΘ κ.ά.) με την παρέμβασή τους ζήτησαν επίσης, μεταξύ άλλων, τη χορήγηση ανανεώσιμων αδειών παραμονής για τέσσερα εξάμηνα. Η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ απηύθυνε έκκληση στην κυβέρνηση να δώσει λύση, υποστηρίζοντας τεκμηριωμένα ότι το υπάρχον νομοθετικό καθεστώς, αν και ανεπαρκές, μπορεί να δώσει διέξοδο. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ, αποτελούμενη από τους βουλευτές Θ. Δρίτσα και Π. Λαφαζάνη και τα μέλη της Συντονιστικής Γ. Μπανιά, Γ. Θεωνά και Τ. Κορωνάκη, συναντήθηκε την Παρασκευή με τον Γ. Ραγκούση κάνοντας έκκληση για λύση.

Συζητούνται νομικές λύσεις

Η πρόταση της κυβέρνησης κατά την προχθεσινή συνάντηση ήταν το καθεστώς ανοχής (άρ. 24 του Ν 3907/11) να δοθεί για δύο εξάμηνα, μένοντας έτσι σταθερή στην άποψη που είχε καταθέσει από μέρες. Οι απεργοί πείνας στη συνέλευση που πραγματοποίησαν απέρριψαν όπως αναμενόταν την πρόταση, καθώς δεν ικανοποιεί βασικά αιτήματα και δεν δίνει δικαιώματα ενώ έδωσαν βάρος σε δύο σημεία: Στην ελευθερία μετακίνησης και στην ανανέωση με βάση την εργασία. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, με τη μεσολάβηση διαφορετικών παραγόντων με νομική κατάρτιση, αναζητούνται κι άλλες νομικές φόρμουλες που με την εμπλοκή περισσότερων υπουργείων θα δίνουν διέξοδο στο ζήτημα. Για τους απεργούς πείνας, ιδιαίτερα σημαντική είναι η χορήγηση ταξιδιωτικών εγγράφων, όπως άλλωστε και η μείωση του χρόνου διαμονής για έκδοση άδειας διαμονής. Αυτή τη στιγμή όλα "παίζουν", με τα ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ πάντως να είναι συνεχώς στην είσοδο της Υπατίας και να μεταφέρουν τους λιπόθυμους απεργούς πείνας εσπευσμένα στα νοσοκομεία της Αττικής.

Σάββατο 5 Μαρτίου 2011

Ούτε σκυμμένοι ούτε σε φέρετρα

Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών
 
του Θανάση Καρτερού, 05/03/2011,  ΑΥΓΗ

Δεν με τρομάζει ο θάνατος, μόνον η κακή ζωή, δηλώνει ένας από τους μετανάστες της Υπατίας, που νοσηλεύεται στο νοσοκομείο. Εκφράζοντας έτσι με δραματικό στη λιτότητά του τρόπο την αποφασιστικότητα των περισσότερων, αν όχι όλων, των απεργών πείνας. Πολλοί από τους οποίους βρίσκονται ήδη σε οριακή κατάσταση, ενώ η απόφαση ορισμένων να προχωρήσουν και σε αποχή από το νερό κάνει ακόμα πιο δυσοίωνο το αύριο.

Ο θάνατος όμως που δεν τρομάζει τους ίδιους θα πρέπει πριν συμβεί να συγκλονίσει εμάς -όλο το κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που βρίσκεται στο πλευρό τους σήμερα και θα βρίσκεται και αύριο. Που καταγγέλλει την κυβερνητική αδιαλλαξία και το παιγνίδι θανάτου του κάθε Ραγκούση στις πλάτες τους και αρνείται να δεχτεί ότι μια δίκαιη διεκδίκηση κι ένας δίκαιος αγώνας είναι δυνατόν να καταλήξουν σε ανθρωπιστική τραγωδία.

Στις συνθήκες αυτές είναι ανατριχιαστικό το πόκερ των αρμοδίων με ανθρώπινες ζωές. Συντάσσουν το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου εμφανίζοντας τους απεργούς περίπου ως αιχμαλώτους, υποδεικνύοντας προκαταβολικά ως ενόχους τους «αλληλέγγυους» -τα εισαγωγικά δικά τους- και νίπτοντας τας χείρας. Λες και δεν είναι αυτοί και μόνον αυτοί υπεύθυνοι να αποτρέψουν το χειρότερο. Και δεν θα είναι αυτοί και μόνον αυτοί υπεύθυνοι για το χειρότερο του χειρότερου που θα ενσκήψει, σε τέτοιες μάλιστα κρίσιμες στιγμές για την κοινωνία και τη χώρα.

Υπάρχει και κάτι όμως που αφορά στους μετανάστες και σε κείνους -και είναι πάρα πολλοί- που στέκονται με κάθε τρόπο πλάι τους. Πολλές φορές στην ιστορία αυτού του τόπου αγώνες και φέρετρα πήγαιναν μαζί. Στους δρόμους της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας συχνά έστηνε ενέδρες ο θάνατος. Όμως πάντα οι δυνάμεις που έλεγαν όχι με σκληρούς αγώνες στην «κακή ζωή», έλεγαν ναι στη ζωή. Και ενώ θεωρούσαν ηρωισμό να δίνει κανείς τη ζωή του για κάποιο σκοπό, θεωρούσαν τυχοδιωκτισμό να μην εξαντλούνται όλα τα μέσα για να μη χαθεί ούτε μια ζωή.

Δεν χωράει συζήτηση: Στη σημερινή κατάσταση ζόφου η Ελλάδα που αντιστέκεται θέλει να δει τους μετανάστες να βγαίνουν από την Υπατία με το κεφάλι ψηλά. Ούτε σκυμμένοι, ούτε ξαπλωμένοι σε φέρετρα. Και στο ναρκοπέδιο ανάμεσα στη νίκη και στον θάνατο τα βήματα όλων πρέπει να είναι πολύ προσεκτικά...

Παρασκευή 4 Μαρτίου 2011

Η απεργία πείνας σε κρίσιμη καμπή


Το Αόρατο Τείχος


Το πιο άφθαρτο, αέναο και ανυπέρβλητο τείχος αναμεσά μας είναι αόρατο... Το Αόρατο Τείχος ή διαφορετικοί τρόποι να περάσετε το καλοκαίρι σας σε ένα μικρό νησί.

του ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΣΤ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*, 03/03/2011, από την ΑΥΓΗ

38 (39 σήμερα -σημ του μπλογκ) ημέρες μετά και η απεργία πείνας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Οι απεργοί μεταφέρονται ομαδικά πλέον σε νοσοκομεία και η πιθανότητα μόνιμης βλάβης της υγείας τους είναι πια σχεδόν βέβαιη, ενώ είναι ορατός ο κίνδυνος ακόμη και για απώλεια ανθρώπινης ζωής.

 Οι όλες διαβουλεύσεις και συζητήσεις έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η κυβέρνηση επιμένει να μην συζητά το ενδεχόμενο νομιμοποίησης των 300 μεταναστών απεργών πείνας. Από την άλλη, στο πεδίο της ευρύτερης μεταναστευτικής νομοθεσίας, δεν έχει υπάρξει επίσης καμία εξαγγελία μιας σοβαρής και γενναίας ρύθμισης που να απαντά στο υπαρκτό πρόβλημα μεγάλου αριθμού παράνομα διαμενόντων και εργαζόμενων στη χώρα.

Οι εξαγγελίες μείωσης του αριθμού των ενσήμων, που είναι αναγκαία για ανανέωση αδείας διαμονής καθώς και για έκδοση βιβλιαρίου υγείας, ασφαλώς και είναι μία ανακούφιση για τους νόμιμα διαμένοντες στη χώρα, οι οποίοι στενάζουν πρώτοι απ' όλους από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, όμως δεν προσφέρουν καμία διέξοδο σε όσους έχουν χάσει πλέον το δικαίωμα παραμονής τους στη χώρα, και σε όσους δεν είχαν ποτέ αποκτήσει τέτοιο δικαίωμα. Και ο αριθμός των τελευταίων δύο κατηγοριών, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι απεργοί πείνας, είναι ήδη πολύ μεγάλος και συνεχώς διογκώνεται.

Τι προτείνεται από την κυβέρνηση γι' αυτές τις δύο κατηγορίες: Η εφαρμογή του πρόσφατου νόμου 3907/2011 περί χορήγησης υπό ανοχή αδείας διαμονής σε όσους είναι ανέφικτη η απέλασή τους και η χορήγηση αδείας παραμονής για εξαιρετικούς λόγους, εφόσον έχουν αναπτύξει ιδιαίτερους δεσμούς με τη χώρα, σε όσους είχαν λάβει παλαιότερα άδεια διαμονής και πλέον την έχουν χάσει, ή είχαν βίζα εισόδου στην Ελλάδα, ή έχουν συμπληρώσει 12ετή παραμονή στη χώρα. Οι δύο τελευταίες όμως προϋποθέσεις αφορούν αμελητέο αριθμό ατόμων.

Η πρώτη λύση τού υπό ανοχή καθεστώτος τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι ο αλλοδαπός παραμένει πάντα υπό απέλαση, υποκείμενος σε αυτή, όταν καταστεί αυτό εφικτό. Διέξοδο δε διαφυγής από τη συνεχή κατάσταση αναβολής της απέλασής του είναι μόνο η συμπλήρωση 12ετούς παραμονής στη χώρα. Η δεύτερη λύση των εξαιρετικών λόγων, προσκρούει στις γραφειοκρατικές ανεπάρκειες της ελληνικής διοίκησης που έχει οδηγήσει στην καθυστέρηση εξέτασης των σχετικών αιτημάτων για 2-3 χρόνια τουλάχιστον, ενώ επίσης δεν αφορά όσους δεν είχαν λάβει ουδέποτε δικαίωμα παραμονής στη χώρα.

Δυστυχώς, πέραν των ανωτέρω λύσεων, δεν υπάρχει άλλη λύση και αυτός είναι και ο λόγος που ωθεί ακόμη και μέχρι σήμερα μεγάλο αριθμό ατόμων στην επιλογή της υποβολής αίτησης ασύλου και την δι’ αυτού του τρόπου οιονεί νομιμοποίησή τους, μέσω της παραμονής τους στη χώρα επί μακρόν, λόγω της τελμάτωσης και αυτής της διαδικασίας εξέτασης των αιτημάτων.

Η ελληνική κυβέρνηση φοβάται μαζικές νομιμοποιήσεις, επικαλούμενη την πιθανότητα προσέλκυσης και νέων μεταναστών. Όμως δεν είναι τα προγράμματα νομιμοποίησης που φέρνουν τους μετανάστες, αλλά η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, ως το ακραίο σύνορο της Ευρώπης, και, ευτυχώς ή δυστυχώς, θα συνεχίσει να δέχεται μεγάλα κύματα μετανάστευσης.

Αυτό που πρέπει να πράξει μία κυβέρνηση που δεν θέλει να συντηρήσει φαινόμενα περιθωριοποίησης μεγάλων κομματιών του πληθυσμού της χώρας, είναι η δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου το οποίο να είναι αρκούντως ευέλικτο και προσαρμόσιμο στις κοινωνικές περιστάσεις.

Η έως σήμερα πολιτική της θεσμοθέτησης κανόνων που δεν επιδέχονται εξαιρέσεις και δεν αφήνουν περιθώρια διακριτικής ευχέρειας, έχει οδηγήσει στην αποβολή από τη νομιμότητα διαρκώς ογκούμενου αριθμού μεταναστών στη χώρα, ο οποίος συνεχίζει να μένει και να εργάζεται σε μία γκρίζα ζώνη δικαιωμάτων και στην παραμονή στην αφάνεια ανθρώπων που βρίσκονται και εργάζονται επί μακρόν στη χώρα.

Η μακρά παραμονή ανθρώπων στη χώρα ανεξάρτητα από το νόμιμο αυτής (ειδικότερα η 5ετία ως όριο που εφαρμόζεται και σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής για την υπαγωγή στο καθεστώς τού επί μακρόν διαμένοντος), θα μπορούσε να αποτελέσει μία προϋπόθεση ενός πάγιου συστήματος επαναφοράς στη νομιμότητα, σύστημα, το οποίο, σε συνδυασμό με την παροχή δυνατότητας κατ' εξαίρεση χορήγησης αδείας παραμονής για σοβαρούς ανθρωπιστικούς λόγους, θα μπορούσε να αποτελέσει μία λύση στο πρόβλημα.

Οι απεργοί πείνας αγωνίζονται για το σύνολο των παράνομα διαμενόντων στην Ελλάδα, που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα. Η δικαίωση του αγώνα τους δεν θα αποτελεί δικαίωση μόνο για τους ίδιους, αλλά για το σύνολο των μεταναστών στην πατρίδα μας που ζουν στη σκιά και στο περιθώριο.

* Μέλος της Ομάδας Δικηγόρων για τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών.

Πέμπτη 3 Μαρτίου 2011

«Η κυβερνητική αδιαλλαξία οδηγεί τους απεργούς πείνας στο θάνατο»

μεταφορά απεργού πείνας στο νοσοκομείο, φωτό από Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών
 
Η Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης χαρακτηρίζει ψευδείς και καρικατουρίστικες τις δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών, σύμφωνα με τον οποίο οι αλληλέγγυοι αρνούνται τις επαφές με τις αρμόδιες αρχές


Ολόκληρη η ανακοίνωση-απάντηση της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης έχει ως εξής:

«Η κυβέρνηση αρνείται ν΄ αναλάβει τις πολιτικές της ευθύνες
Σχετικά με τις σημερινές δηλώσεις του Υπ. Εσωτερικών Γ. Ραγκούση, ο οποίος πέραν των άλλων εξέφρασε για ακόμα μια φορά την απροθυμία του να εισακούσει τα αιτήματα των 300 απεργών πείνας, εγκαλώντας τους μάλιστα ότι αρνούνται να συναντηθούν με τις αρμόδιες αρχές, έχουμε να δηλώσουμε τα εξής:

Τόσο οι απεργοί πείνας, όσο και η πρωτοβουλία αλληλεγγύης στους 300 ουδέποτε αρνήθηκαν συνάντηση με οποιοδήποτε από τα συναρμόδια υπουργεία. Ακριβώς το αντίθετο. Από τη Δευτέρα, 24 Ιανουαρίου, 1 μέρα πριν την έναρξη της απεργίας πείνας, εκπρόσωποι των απεργών συναντήθηκαν με την Υφυπουργό Εργασίας Α. Νταλάρα και κατέθεσαν τα αιτήματά τους και την πρόθεση τους για επίσημες συναντήσεις. Από τότε βέβαια, έχουν περάσει 37 μέρες απεργίας πείνας και 37 μέρες κυβερνητικής απάθειας και αδιαλλαξίας.

Όλα όσα ψελλίζουν οι κυβερνητικοί υπεύθυνοι και κυρίως ανεύθυνοι περί απροθυμίας των απεργών πείνας στο να συναντηθούν με τους υπεύθυνους και κυρίως ανεύθυνους δεν είναι παρά ψευδή επικοινωνιακά τερτίπια με κύριο στόχο τη συσκότιση και την παραχάραξη των δίκαιων αιτημάτων των 300 απεργών πείνας.

Ο κύριος Ραγκούσης μιλά επίσης, αναφερόμενος στο κίνημα αλληλεγγύης προς τους απεργούς πείνας μετανάστες, για «μικροπολιτικές λογικές», που «καταλήγουν να είναι απάνθρωπες» και για «πολιτικούς καθοδηγητές» που οδηγούν τους απεργούς πείνας στο θάνατο! Προσπαθεί να αντιστρέψει την πραγματικότητα, μεταθέτοντας τις δικές τους ευθύνες στις πλάτες άλλων. Είναι ο ίδιος και η κυβέρνηση που παίζουν με τη ζωή των απεργών πείνας, αρνούμενοι να τους συναντήσουν και κυρίως να επιλύσουν το βασικό τους αίτημα, αυτό της νομιμοποίησης. Οσο για τους «πολιτικούς καθοδηγητές», ας τους αναζητήσει αλλού ο υπουργός. Ανθρωποι που πλησιάζουν τις 40 μέρες απεργίας πείνας δεν οδηγούνται εκεί από «υποκινητές» και «καθοδηγητές», αλλά από την ίδια τη συνείδησή τους. Οι απεργοί πείνας αποφασίζουν μόνοι τους για την ίδια τους την τύχη. Και εν πάση περιπτώσει, αν ο κ. Ραγκούσης θέλει να παρακάμψει τους «πολιτικούς καθοδηγητές», δεν έχει παρά να καλέσει τους απεργούς πείνας και να συζητήσει μαζί τους, για να διαπιστώσει από πρώτο χέρι ποιες είναι οι απόψεις τους.

Τονίζουμε επίσης, ότι μέσα στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο υπάρχουν όλες οι δυνατότητες για να δοθεί άμεση λύση στο αίτημα των απεργών πείνας. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί, αλλά ότι δεν θέλει. Αυτό επιβεβαίωσε και με τις σημερινές του δηλώσεις ο κ. Ραγκούσης. Είναι η κυβερνητική αδιαλλαξία που οδηγεί τους απεργούς πείνας στο θάνατο και κανένας άλλος και αυτό επιβεβαιώνει ο σημερινός ωμός εκβιασμός του υπουργού.

Διευκρινίζουμε και το ξαναλέμε σε όλους τους τόνους ότι οι απεργοί πείνας ουδέποτε αρνήθηκαν να συναντηθούν επισήμως για να συζητήσουν το ζήτημα ζωής και θανάτου τους, τη νομιμοποίηση τους. Η κυβέρνηση είναι εκείνη που αρνείται συστηματικά να αναλάβει τις ευθύνες της και να δώσει λύση στους 300 απεργούς πείνας. Ας τις αναλάβει κάποτε, σύντομα. Και ας μην το κάνει τουλάχιστον, με ψευδείς και επικοινωνιακές καρικατούρες.
Ξέρει όμως κι άλλο τρόπο να κάνει πολιτική;»

via Red NoteBook

Τετάρτη 2 Μαρτίου 2011

Γιατί είμαστε αλληλέγγυοι αλλά και βαθιά υπόχρεοι στους μετανάστες απεργούς πείνας


του Γιάννη Κουζή*, ΑΥΓΗ, 2.3.11

Επτά (7) λόγοι:

1. Γιατί η ανάλγητη εξουσία, που βιάζει καθημερινά και απροκάλυπτα το σώμα και το πνεύμα της ελληνικής κοινωνίας, εκδηλώνει το απεχθέστερο δείγμα του πολιτισμού της απέναντι στην πιο ευάλωτη κατηγορία ανθρώπων που ζουν και παράγουν για πολλά χρόνια στη χώρα μας, αδιαφορώντας και για την ίδια τη βιολογική τους υπόσταση.

2. Γιατί το περιεχόμενο των νόμων που θεσπίζονται δεν συμβαδίζει, συχνά, με την ουσιαστική έννοια του δικαίου, όταν αυτή δοκιμάζεται από άδικες ρυθμίσεις που, αποκλείοντας τους μετανάστες και τους πρόσφυγες από δικαιώματα αλλά και απαλλάσσοντας από υποχρεώσεις τους υψηλά ιστάμενους και κατέχοντες, βρίσκονται μακριά από την καθιέρωση στοιχειωδών κανόνων κοινωνικού κράτους και όρων κοινωνικής συνοχής, σε μια περίοδο μάλιστα έντονης και πολύπλευρης κρίσης.

3. Γιατί η επιλεκτική επίκληση της ανάγκης σιδερένιας εφαρμογής της νομιμότητας απέναντι στους αδύναμους, την ίδια στιγμή που οι νόμοι παραμένουν προκλητικά ανενεργοί απέναντι στους ισχυρούς, προκαλεί βάναυσα το κοινό περί δικαίου αίσθημα.

4. Γιατί οι κάθε λογής χορτάτοι γραφειοκράτες και παχύδερμοι νομείς της εξουσίας αδυνατούν να κατανοήσουν ότι άνθρωποι του καθημερινού και σκληρού μόχθου για το μεροκάματο, έχουν και τη δύναμη να αποποιηθούν ακόμη και το ίδιο το ψωμί και το νερό προκειμένου να κατοχυρώσουν τον στοιχειώδη σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

5. Γιατί οι εκάστοτε κρατούντες που, έχοντας αναγάγει σε επιστήμη την πολιτική ανακυβίστηση (κωλοτούμπα) με την αλλεπάλληλη ανακολουθία λόγων και έργων, αδυνατούν να καταλάβουν πως υπάρχουν και άνθρωποι που εννοούν τα λόγια τους, που διεκδικούν πραγματικά, χωρίς να εμπαίζουν την κοινωνία και τους εαυτούς τους, διατηρώντας μέχρι τέλους τις θέσεις και τις αρχές τους.

6. Γιατί οι ποικίλοι εκφραστές της κάθε εξουσίας, υπαλληλίσκοι, στην ουσία, ορατών και αόρατων συμφερόντων, που με τη σειρά τους καλλιεργούν ένα εσμό υποταγμένων και καθοδηγούμενων, αδυνατούν να κατανοήσουν ότι υπάρχουν ανθρώπινες υπάρξεις που λειτουργούν αυτόνομα, με άξονα τη συνείδησή τους, χωρίς υποκινήσεις και καθοδήγηση, και που βάζουν σε κίνδυνο ακόμη και την ίδια τους τη ζωή προκειμένου να υπερασπισθούν αξίες.

7. Γιατί, τέλος, ο «αναπτυγμένος» κόσμος, εκτός από το να εκμεταλλεύεται τον πλούτο των λαών του Τρίτου Κόσμου και να ζει στη νιρβάνα του καταναλωτικού του οίστρου, οφείλει τον μέγιστο σεβασμό για τα μαθήματα πολιτισμού που λαμβάνει από τους «τριτοκοσμικούς» και «υπανάπτυκτους» που, αν και σε κωματώδη και ημιθανή κατάσταση, εξακολουθούν να παραμένουν όρθιοι...

* Ο Γιάννης Κουζής είναι καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Δευτέρα 28 Φεβρουαρίου 2011

Εντέλει, βλέπετε, η ουσία είναι να μην είσαι πια ελεύθερος και να υπακούς, μες στη μεταμέλεια, σ' όποιον είναι πιο τομάρι από σένα.

Ιερώνυμος Μπος, Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων - Κόλαση (via Wikipedia commons)

[ ...] Αχ, οι μικρο-ύπουλοι, μικρο-αγύρτες, μικρο-υποκριτές, οι τόσο συγκινητικοί μ' αυτά τους τα καμώματα! Όλοι τους είναι έτσι, πιστέψτε με, ακόμη κι όταν πυρπολούν τον ουρανό. Άθεοι και θεοσεβούμενοι, Μοσχοβίτες και Βοστωνέζοι, όλοι τους χριστιανοί, απ' τον πατέρα στο γιο. Μα ακριβώς, δεν υπάρχει πια πατέρας, ούτε και κανόνας! Είμαστε ελεύθεροι, πρέπει λοιπόν να τα βγάλουμε πέρα και, καθώς δε θέλουν ιδίως την ελευθερία ούτε τις καταδίκες της, παρακαλούν να τους τιμωρήσουν, επινοούν κανόνες τρομαχτικούς, σπεύδουν να φτιάξουν πυρές για ν' αντικαταστήσουν τις εκκλησίες. Σαβοναρόλες, σας λέω. Αλλά δεν πιστεύουν στο αμάρτημα, ποτέ στη Χάρη. Τη σκέφτονται, φυσικά. Τη Χάρη, να τι θέλουν, το ναι, την εγκατάλειψη, την ευτυχία να είναι και, ποιος ξέρει, αφού είναι και αισθηματίες, τους αρραβώνες, το δροσερό κορίτσι, τον ντόμπρο άντρα, τη μουσική. Εγώ, επί παραδείγματι, που δεν είμαι αισθηματίας, ξέρετε τι ονειρευόμουν: έναν έρωτα πλήρη, μ' όλη μου την καρδιά και το κορμί, μέρα νύχτα σ' ένα ατέλειωτο σφιχταγκάλιασμα, απολαυστικό κι ενθουσιώδες, κι αυτό για πέντε χρόνια στη σειρά και μετά, θάνατος. Αλίμονο!
 
Ελλείψει, επομένως, αρραβώνων ή ατέλειωτου έρωτα, θα'χουμε το γάμο, βίαιο, με τη δύναμη και το μαστίγιο. Η ουσία είναι να γίνουν όλα απλά, όπως για τα παιδιά, κάθε πράξη κατόπιν εντολής, το καλό και το κακό να υποδεικνύονται με τρόπο αυθαίρετο, επομένως προφανή. Κι όμως, μόλο που είμαι Σισιλιάνος μαζί και Χαβανέζος, συμφωνώ μ'αυτά, χωρίς να 'μαι ούτε κατά διάνοιαν χριστιανός, αν και νιώθω στοργή για τον Πρώτο τους. Πάνω όμως στις γέφυρες του Παρισιού, έμαθα κι εγώ πως φοβόμουν την ελευθερία. Ζήτω λοιπόν ο αφέντης, όποιος κι αν είναι, για ν'αντικαταστήσει το νόμο του ουρανού. «Πατέρα μας, που βρίσκεσαι εδώ προσωρινά... Οδηγοί μας, αρχηγοί μας εξαίσια αυστηροί, ως καθοδηγητές σκληροί και πολυαγαπημένοι...» Εντέλει, βλέπετε, η ουσία είναι να μην είσαι πια ελεύθερος και να υπακούς, μες στη μεταμέλεια, σ' όποιον είναι πιο τομάρι από σένα. Όταν θα είμαστε όλοι ένοχοι, θα 'χουμε δημοκρατία. Χωρίς να υπολογίζω, αγαπητέ φίλε, πως πρέπει να εκδικηθείς που έχεις να πεθάνεις μόνος. Ο θάνατος είναι μοναχικός, ενώ η δουλεία είναι συλλογική. Έχουν κι οι άλλοι το λογαριασμό τους και ταυτοχρόνως μ'εμάς, ιδού το σημαντικό. Όλοι ενωμένοι, επιτέλους αλλά γονατιστοί και με το κεφάλι σκυφτό.
 
Δεν είναι εξίσου καλό να ζεις καθ'ομοίωσιν της κοινωνίας και, γι'αυτό, δεν πρέπει να μου μοιάζει η κοινωνία; Η απειλή, η ατίμωση, η αστυνομία είναι τα μυστήρια αυτής της ομοιότητας.

Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2011

...Θα 'μαι κι εγώ μες στη φωνή των οργισμένων ανθρώπων



Tom Joad: I ain't thought it all out clear in my mind, I can't. I don't know enough.

Ma Joad: How am I gonna know about ya, Tommy? Why, they could kill ya and I'd never know. They could hurt ya. How am I gonna know?


Tom Joad: Well, maybe it's like Casy says. A fella ain't got a soul of his own, just a little piece of a big soul - the one big soul that belongs to ever'body.

Ma Joad: Then what Tom?

Tom Joad: Then...then, it don't matter. I'll be all around in the dark. I'll be ever'-where - wherever you can look. Wherever there's a fight so hungry people can eat, I'll be there. Wherever there's a cop beatin' up a guy, I'll be there. I'll be in the way guys yell when they're mad - I'll be in the way kids laugh when they're hungry an' they know supper's ready. An' when the people are eatin' the stuff they raise, and livin' in the houses they build - I'll be there, too.

Ma Joad: I don't understand it Tom


Tom Joad: Me neither, Ma, but just somethin' I've been thinkin' about.

(από την ταινία The Grapes of Wrath του John Ford, 1940, με τον Henry Fonda και Jane Darwell στη συγκεκριμένη σκηνή)

«... Δεν τα ξεκαθάρισα μες στο μυαλό μου. Μητέρα μη με στενοχωρείς. Μη με στενοχωρείς.»
 
Κάθονταν σιωπηλοί μέσα στη θεοσκότεινη σπηλιά που φτιάναν οι βατομουριές. Η μητέρα είπε: «Πώς θα μαθαίνω νέα σου; Μπορεί να σε σκοτώσουν και να μην το μάθω. Μπορεί να σε χτυπήσουν. Πώς θα ξέρω τι γίνεσαι;»
 
Ο Τομ γέλασε βιασμένα. «Ε, όπως έλεγε κι ο Κέισι, μπορεί ο άνθρωπος να μην έχει μια δική του ψυχή, μα μόνο ένα κομματάκι από μια μεγάλη ψυχή... κι έτσι, τότε...»
 
«Τομ, τότε, τι;»
 
«Τότε δε θα 'χει σημασία. Τότε θα βρίσκομαι αόρατος παντού, θα βρίσκομαι παντού... όπου κι αν γυρίσεις να κοιτάξεις. Όπου αγωνίζονται οι πεινασμένοι για να βρουν να φάνε, θα 'μαι κι εγώ εκεί. Όπου κανένας πολισμάνος χτυπάει κάποιον άνθρωπο, θα 'μαι κι εγώ εκεί. Αν είναι όπως τα 'λεγε ο Κέισι, ε, θα 'μαι κι εγώ μες στη φωνή των οργισμένων ανθρώπων, και ... θα 'μαι και μες στο γέλιο των παιδιών, σαν είναι πεινασμένα και ξέρουν πως το φαγητό είναι έτοιμο. Και όταν πια οι δικοί μας θα τρώνε απ'όσα οι ίδιοι ανάστησαν, και όταν πια θα ζουν μες στα σπίτια που έχτισαν οι ίδιοι -ε, θα βρίσκομαι κι εγώ εκεί. Βλέπεις; Μα το Θεό, μιλάω σαν τον Κέισι. Είναι γιατί τον συλλογιέμαι όλη την ώρα. Είναι φορές που θαρρείς και τον βλέπω ζωντανό μπροστά μου.»
 
«Δεν καταλαβαίνω» είπε η μητέρα. «Στ' αλήθεια, δεν ξέρω».
 
«Ούτε εγώ» είπε ο Τομ. «Όλα αυτά είναι συλλογές που μου ΄ρχονται στο μυαλό»


(Η σκηνή στο βιβλίο του Τζον Στάινμπεκ Τα σταφύλια της Οργής, σε μετάφραση Κοσμά Πολίτη)
[Ο Τζον Έρνστ Στάινμπεκ (John Ernst Steinbeck: Σαλίνας Βάλεϋ, Καλιφόρνια, 27 Φεβρουαρίου 1902 – Νέα Υόρκη, 20 Δεκεμβρίου 1968) ήταν αμερικανός συγγραφέας. Έγραψε το βραβευμένο με Βραβείο Πούλιτζερ μυθιστόρημα Τα Σταφύλια της Οργής το 1939]


Men walkin' 'long the railroad tracks
Goin' someplace there's no goin' back
Highway patrol choppers comin' up over the ridge
Hot soup on a campfire under the bridge
Shelter line stretchin' 'round the corner
Welcome to the new world order
Families sleepin' in their cars in the Southwest
No home no job no peace no rest

The highway is alive tonight
But nobody's kiddin' nobody about where it goes
I'm sittin' down here in the campfire light
Searchin' for the ghost of Tom Joad

He pulls a prayer book out of his sleeping bag
Preacher lights up a butt and takes a drag
Waitin' for when the last shall be first and the first shall be last
In a cardboard box 'neath the underpass
Got a one-way ticket to the promised land
You got a hole in your belly and gun in your hand
Sleeping on a pillow of solid rock
Bathin' in the city aqueduct

The highway is alive tonight
Where it's headed everybody knows
I'm sittin' down here in the campfire light
Waitin' on the ghost of Tom Joad

Now Tom said "Mom, wherever there's a cop beatin' a guy
Wherever a hungry newborn baby cries
Where there's a fight 'gainst the blood and hatred in the air
Look for me Mom I'll be there
Wherever there's somebody fightin' for a place to stand
Or decent job or a helpin' hand
Wherever somebody's strugglin' to be free
Look in their eyes Mom you'll see me."

Τhe highway is alive tonight
But nobody's kiddin' nobody about where it goes
I'm sittin' down here in the campfire light
With the ghost of old Tom Joad

[ From: http://www.elyrics.net/read/b/bruce-springsteen-lyrics/the-ghost-of-tom-joad-lyrics.html]

Σάββατο 26 Φεβρουαρίου 2011

Μετανάστες: Υπάρχει λύση;

η φωτογραφία από το Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών

του Ευτύχη Μπιτσάκη, από το δρόμο της αριστεράς 21.2.11

Εν φυλακή ήμην και ουκ ήλθατε πρός με

Για εικοστή ημέρα (σήμερα πια στην 33η.-σημ. του μπλόγκ), οι τριακόσιοι περίπου μετανάστες συνεχίζουν την απεργία πείνας, στοιβαγμένοι σε ένα κτίριο, σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές που αντιμετώπιζαν οι κρατούμενοι στην περίοδο του εμφυλίου. Και η «σοσιαλιστική» και «χριστιανική» κυβέρνησή «μας» στέκεται άτεγκτη, ψυχρή και ανάλγητη μπροστά σε αυτό το δράμα.

Από την άλλη, Δεξιά και ακροδεξιά έβγαλαν πάλι τα ρατσιστικά και τα εθνικιστικά τους απωθημένα. Τέλος, η συνήθης βραδυκίνητη δικαστική εξουσία καλεί πέντε μέλη της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης στο Εφετείο. Έγκλημα; «Παράνομη διακίνηση λαθρομεταναστών, διατάραξη οικιακής ηρεμίας, φθορά ξένης ιδιοκτησίας».
Ας ηρεμήσουμε: «Διακίνηση!» Δηλαδή, οι μετανάστες είναι άβουλα όντα που τους «διακίνησαν» για άγνωστους, ύποπτους σκοπούς νόμιμα σωματεία και φοιτητικοί σύλλογοι;
Τι λέει, όμως, ο εκπρόσωπος των μεταναστών; «Ο αγώνας μας είναι συλλογικός και αυτόνομος. Μας ενδιαφέρει η αλληλεγγύη. Θέλουμε να είμαστε νόμιμοι, να δουλεύουμε και να πληρώνουμε τα ταμεία». Για ποια «διακίνηση» και για ποια «παιχνίδια» μιλούν οι επικριτές;
Πού βρέθηκαν, λοιπόν, και τι είναι οι «λαθρομετανάστες», δηλαδή οι συνάνθρωποί μας που κατέφυγαν στη χώρα μας χωρίς «χαρτιά»; Ένα πολύ μικρό ποσοστό είναι πολιτικοί πρόσφυγες. Είναι θύματα των πολέμων της Νέας Τάξης, των δικτατορικών καθεστώτων και της, εν πολλοίς, συνακόλουθης φτώχιας. Αυτοί ζητούν άσυλο, και η χώρα μας, «λίκνο της Δημοκρατίας», τους το αρνείται. Ταυτόχρονα, αγωνίζονται να δουλέψουν και να ζήσουν. Όμως, η μεγάλη πλειοψηφία είναι οικονομικοί πρόσφυγες από τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες είτε από τις χώρες των νεο-αποικιακών πολέμων και των εμφύλιων συρράξεων.
Τι ζητούν, λοιπόν, οι σύγχρονοι ικέτες από τη χώρα του πάλαι ποτέ ξένιου Δία; Άσυλο! Άδεια παραμονής! Ορισμένοι υπηκοότητα. Ανθρώπινη μεταχείριση γι’ αυτούς και για τα παιδιά τους. Και πώς αντιμετωπίζονται; Σαν απόβλητα!
Οι συνάνθρωποί μας αυτοί είχαν, λοιπόν, δικαίωμα να διεκδικήσουν ορισμένα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα; Είχαν δικαίωμα να έλθουν μαζικά στην πρωτεύουσα για να θέσουν τα αιτήματά τους; Και, επειδή βοηθήθηκαν, σημαίνει ότι αυτοί ήταν άβουλα όντα στα χέρια συμπατριωτών μας, που «έπαιζαν παιχνίδια» σε βάρος τους;
Δεν ξέρω αν η προσωρινή στέγαση στη Νομική ήταν η πιο φρόνιμη λύση για τη στέγαση των μεταναστών. Αλλά με ποια λογική είναι παράνομη η στέγαση σε ένα άδειο πανεπιστημιακό κτίριο; Το κτίριο το άφησαν πιο καθαρό απ’ ό,τι το βρήκαν. Ποια φθορά ξένης ιδιοκτησίας υπήρξε; Τα μαθήματα δεν διακόπηκαν εξαιτίας της παρουσίας τους. Ποια διατάραξη οικιακής ηρεμίας υπήρξε, λοιπόν;

Ποιο είναι τελικά το πρόβλημα;
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: Το πέρασμα των μεταναστών από τη Νομική ήτανε το «εκλυτικόν αίτιον», που έβγαλε στην επιφάνεια τον αντι-ανθρωπισμό και το λανθάνοντα ή φανερό ρατσισμό της Δεξιάς και της ακροδεξιάς.
Και πρώτα η «τυφλή» Δικαιοσύνη: Το Συμβούλιο Επικρατείας ακύρωσε, ως γνωστόν, το νόμο Ραγκούση για το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις νομαρχιακές και δημοτικές εκλογές ως αντισυνταγματικό. Προοδεύουμε, λοιπόν. «Δίκαιο του αίματος»: Μόνον οι καθαρόαιμοι (ποιοι καθαρόαιμοι;) έχουν πολιτικά δικαιώματα.
Και τα γεγονότα, για τα οποία συζητάμε, έδωσαν στους «δημοκράτες» πολιτικούς μας την ευκαιρία να προσπαθήσουν να πετύχουν επιπλέον έναν πάγιο στόχο τους: την κατάργηση του ασύλου.
Πρώτα, συγχορδία Ν.Δ. και ΛΑΟΣ: «Να καταργηθεί το άσυλο!» Από κοντά η κυρία υπουργός Παιδείας: «Η μετατροπή του πανεπιστημίου σε καταυλισμό μεταναστών υπερβαίνει τα όρια της ανοχής!» Ποιο πανεπιστήμιο, κυρία Διαμαντοπούλου, έγινε «καταυλισμός» μεταναστών; Ασχοληθείτε, καλύτερα, με την κατεδάφιση του αστικού πανεπιστημίου, και να είστε ήσυχη. Το όνομά σας θα γραφτεί χρυσοίς γράμμασι στις δέλτους της Ιστορίας! Από κοντά και η κυρία Γιαννάκου, επικεφαλής παλαιότερα του αμαρτωλού υπουργείου Παιδείας, να μιλάει για αυτόκλητους μεσολαβητές του αριστερού χώρου και να αποφαίνεται εμβριθώς ότι «ο μαρξισμός τελείωσε, αλλά η άρρωστη πλην τίμια Αριστερά βρίσκεται δίπλα μας». Τι να την κάνουμε, λοιπόν, την «άρρωστη πλην τίμια» Αριστερά; Να τη θέσουμε εκτός νόμου;
Και ακολουθούν Τύπος και πολιτικοί: Η Καθημερινή της φωτισμένης Δεξιάς τάσσεται υπέρ του νόμου της τάξης και φθέγγεται: «Η κυβέρνηση οφείλει να καταργήσει το άσυλο». Και θα αδικούσα τον κύριο Σπηλιωτόπουλο, άσχετο με το πανεπιστήμιο αλλά πρώην υπουργό Παιδείας, αν δεν σημειώναμε και τα υπ’ αυτόν λεχθέντα για «τραυματισμό του πανεπιστημιακού χώρου από τρομοκράτες, μαφιόζικες συμμορίες, εμπόρους ναρκωτικών» κ.λπ.

Δυο λόγια για το άσυλο
Τι είναι, λοιπόν, το άσυλο που πρέπει να καταργηθεί; Το άσυλο υπήρχε από την αρχαιότητα και προστάτευε κυνηγημένους, θύματα, ακόμα και εγκληματίες. Μορφές ασύλου υπήρξαν και κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Στη Δύση, το άσυλο συνδέθηκε κυρίως με τη δημιουργία του θεσμού του πανεπιστημίου από τον 11ο αιώνα και μετά.
Σήμερα, το Σύνταγμά μας κατοχυρώνει την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών στα πανεπιστήμια. Αλλά το άσυλο δεν αφορά μόνο την ελευθερία της έκφρασης και της έρευνας. Προστάτευε πάντα τους δημοκρατικούς αγώνες των φοιτητών, των διδασκόντων και γενικότερα του λαού, όπως τους αγώνες της δεκαετίας ’50-’60 για την ένωση της Κύπρου. Αργότερα, έγινε σύμβολο της αντίστασης εναντίον της δικτατορίας με την κατάληψη της Νομικής και με την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Το άσυλο, συνολικά, είναι σύμβολο ανθρωπισμού. Στη σημερινή περίπτωση της Νομικής, σύμβολο διεθνιστικής αλληλεγγύης.
Δεν υπάρχει, λοιπόν, πρόβλημα ασύλου; Στο βαθμό που υπάρχει, αρμόδιοι να προστατεύσουν το πανεπιστήμιο είναι οι φοιτητές και το διδακτικό προσωπικό. Αλλά η σημερινή επίθεση εναντίον του ασύλου δεν αφορά «το νόμο και την τάξη». Εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια απαξίωσης του πανεπιστήμιου και μετατροπής του σε χώρο κατάρτισης πειθήνιων υπηρετών του κεφαλαίου (βλ. Μπολόνια και Πράγα).
Το πέρασμα των μεταναστών από τη Νομική υπήρξε το έναυσμα για την επίθεση των συντηρητικών δυνάμεων εναντίον του ασύλου.

Το ζήτημα των μεταναστών μπορεί να λυθεί

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο πρόβλημα των μεταναστών. Οι μετανάστες αποτέλεσαν, αυτά τα χρόνια, την κύρια εργατική δύναμη για να αντέξει η ελληνική γεωργία: ελιές, εσπεριδοειδή, αμπέλια, βαμβάκι, κηπευτικά καλλιεργούνται και μαζεύονται χάρη στα φθηνά χέρια των μεταναστών. Σημαντική είναι επίσης, ως γνωστόν, η συνεισφορά τους στην οικοδομή. Γενικά, οι μετανάστες κάνουν τις πιο κακοπληρωμένες και συχνά βαριές δουλειές. Οι άνθρωποι αυτοί, λοιπόν, που συμβάλλουν σημαντικά στον παραγόμενο κοινωνικό πλούτο, ήλθαν στην Αθήνα να διεκδικήσουν το αυτονόητο. Ήλθαν υπερήφανοι διεκδικητές του δίκιου τους και, ταυτόχρονα, σύγχρονοι ικέτες, θύματα του βάρβαρου κόσμου μας.
Δεν υπάρχει, λοιπόν, πρόβλημα μεταναστών; Βεβαίως υπάρχει, αλλά δεν αντιμετωπίζεται με την ψυχρή αδιαφορία και την καταστολή.
«Μας παίρνουν τις δουλειές μας». «Η καθαρότητά μας θα νοθευτεί με σεξουαλικές επιμιξίες, με τους μεικτούς γάμους». Ο καπιταλισμός κατόρθωνε και κατορθώνει να στρέφει τους εργάτες μιας χώρας εναντίον των εργατών άλλων χωρών, τον έναν εργατικό κλάδο εναντίον τού άλλου. Εργατική, λοιπόν, αλληλεγγύη και διεθνιστική αλληλεγγύη. Για την ώρα, είναι φτωχή. Ας αγωνιστούμε, λοιπόν, για να αποκτήσουν έστω τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα οι μετανάστες.
Αλλά, και πάλι, το πρόβλημα παραμένει. Να απαιτήσουμε, λοιπόν, από την άθλια κυβέρνηση να καταγγείλει το Δουβλίνο 2. Όσοι μετανάστες επιθυμούν να μπορούν να μεταναστεύουν σε άλλες χώρες. Στην εποχή της ελεύθερης διακίνησης των κεφαλαίων, να απαιτήσουμε να επιτρέπει η Ευρώπη-φρούριο των πολυεθνικών την ελεύθερη διακίνηση των θυμάτων της. Επίσης, αν η εθελόδουλη κυβέρνηση νοιαζόταν για την αναγέννηση της υπαίθρου και, την ίδια στιγμή, για τους μετανάστες, θα έπρεπε να δίνει χαμηλότοκα δάνεια σε όσους θα ήθελαν να εγκατασταθούν μόνιμα στα αποδεκατισμένα χωριά μας.
Αλλά πολλά δεν ζητάμε από μια «κυβέρνηση» που ξεπουλά την Ελλάδα για 50 δισεκατομμύρια; Έτσι, τα άλυτα προβλήματα θα τροφοδοτούν ρατσιστικές και φασιστικές αντιλήψεις και πρακτικές. Η πόλωση της κοινωνίας μας θα εντείνεται, αν η Αριστερά και οι λαϊκές δυνάμεις δεν μπορέσουν να ανακόψουν αυτή την καταστροφική πορεία.
Θα επιτευχθεί, λοιπόν, μια αγωνιστική αλληλεγγύη των Ελλήνων εργατών με τα ταξικά ξένα αδέλφια τους;
Ειπώθηκε ότι ήταν λάθος, σε εποχή κρίσης, να αναχθεί σε κύριο πρόβλημα το μεταναστευτικό. Αλλά το μεταναστευτικό είναι μέρος της συνολικής κρίσης της χώρας μας και, ταυτόχρονα, «προϊόν» των πολέμων της Νέας Τάξης, των δικτατοριών και της φτώχειας που επιβάλλει, βοηθά, ανέχεται ο σημερινός ιμπεριαλισμός. Και μέρος της ευθύνης ανήκει στην «ηγέτιδα» τάξη μας και στους πολιτικούς εκπροσώπους της.
Αγώνας, λοιπόν, για να ανατραπεί η κατοχική κυβέρνηση.
Ταυτόχρονα, επιμέρους αλληλένδετο μέτωπο για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού. Εκτός εάν, λόγω της κατάντιας της οικονομίας μας, οι μετανάστες μεταναστεύσουν σε άλλους καπιταλιστικούς παραδείσους και μας αφήσουν ήσυχους.

Τετάρτη 23 Φεβρουαρίου 2011

Η επανάσταση στη Λιβύη

Νέα γυναίκα διαμαρτύρεται έξω από την πρεσβεία της Λιβύης στο Λονδίνο (via New Statesman)
του Alan Woods, από τη Μαρξιστική Φωνή, 22.02.11

Το επαναστατικό κύμα στον αραβικό κόσμο έφτασε στο πιο πρόσφατο και αιματηρό σημείο ανάπτυξής του στη Λιβύη, όπου η κατάσταση  είναι ιδιαίτερα έκρυθμη. Βρισκόμενη ανάμεσα στην Τυνησία και την Αίγυπτο, πολλοί σχολιαστές (και ο ίδιος ο Καντάφι!) φαντάζονταν ότι η Λιβύη θα μπορούσε να αποφύγει με κάποιο τρόπο τη γενική πυρκαγιά που έχει ξεσπάσει από τις αρχές του χρόνου στη Βόρεια Αφρική.

Το Λαϊκό Κέντρο Συνδιασκέψεων, όπου συνεδριάζει το Γενικό Λαϊκό Κογκρέσο (κοινοβούλιο), πυρπολήθηκε, ενώ αστυνομικά τμήματα και άλλα κυβερνητικά κτίρια δέχτηκαν επίσης επίθεση, λεηλατηθήκαν και πυρπολήθηκαν. Η κατάσταση στη Λιβύη αποτελεί πλέον μια πραγματική ένοπλη εξέγερση. Οι συγκρούσεις συνεχίζονται μεταξύ των διαδηλωτών και των δυνάμεων ασφαλείας στις ανατολικές πόλεις της χώρας και ιδιαίτερα στη Βεγγάζη, όπου η αντιπολίτευση κατά του Λίβυου ηγέτη Μοαμάρ Καντάφι είναι πιο ισχυρή. Αλλά η εξέγερση έχει εξαπλωθεί και στα νότια και τα δυτικά της χώρας και φτάνει ως και την ίδια την Τρίπολη.

Οι διαδηλώσεις στην Τρίπολη εντάθηκαν εκ νέου μετά από μια τηλεοπτική ομιλία του γιου του Καντάφι «Σεΐφ Αλ-Ισλάμ». Υποσχέθηκε πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και είπε ότι η δολοφονία διαδηλωτών ήταν "λάθος", αλλά συγχρόνως, περιέγραψε τους διαδηλωτές ως μεθυσμένους και ναρκομανείς που ακολουθούν εντολές από ξένους πράκτορες. Υποσχέθηκε να ξεκινήσει μια διάσκεψη για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις εντός δύο ημερών, ενώ προειδοποίησε τους Λίβυους ότι θα πρέπει «να ξεχάσουν το πετρέλαιο και τη βενζίνη» και να προετοιμαστούν για μια κατοχή από τη "Δύση" και 40 χρόνια εμφυλίου πολέμου, εάν δεν συμβιβαστούν.

Ο υιός Καντάφι προσπάθησε να δείξει πως υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στην κατάστασης στη Λιβύη σε σχέση με τις επαναστάσεις στην Αίγυπτο και την Τυνησία: «Η Λιβύη είναι διαφορετική, εάν υπάρξει ταραχή θα χωριστεί σε διάφορες πολιτείες», είπε. Αλλά τα ίδια πράγματα ειπώθηκαν προηγουμένως και για την Αίγυπτο, η οποία λεγόταν πως ήταν και αυτή διαφορετική από την Τυνησία και, επομένως είχε ανοσία στη μετάδοση της επανάστασης. Τα γεγονότα, όμως, έδειξαν σύντομα την κενότητα των ισχυρισμών αυτών. Δεν υπήρχαν πυραμίδες στην Τυνησία και δεν υπάρχουν ούτε και στη Λιβύη! Αλλά υπάρχει μαζική δυσαρέσκεια σε όλες αυτές τις χώρες, η οποία πρέπει να βρει μια διέξοδο. Και όσο περισσότερο καταπιέζεται αυτή η δυσαρέσκεια, τόσο πιο εκρηκτική είναι η έκφρασή της.

Στην ομιλία του, άφησε να εννοηθεί ότι ο στρατός και η εθνική φρουρά θα πατάξουν τα «ανατρεπτικά στοιχεία» που εξαπλώνουν την κοινωνική αναταραχή: «Μπορείτε να πείτε ότι θέλετε δημοκρατία και δικαιώματα, μπορούμε να συζητήσουμε για αυτό, θα έπρεπε να έχουμε μιλήσει για αυτό από πριν. ‘Η θα μιλήσουμε ή θα έχουμε πόλεμο. Και αντί να έχουμε πάνω από 200 νεκρούς, θα κλάψουμε πάνω από εκατοντάδες χιλιάδες θύματα.»

«Θα αγωνιστούμε ως το τελευταίο λεπτό, ως την τελευταία σφαίρα,» δήλωσε ο Καντάφι. Αλλά το ερώτημα είναι: εναντίον ποιων θα στραφεί αυτή η τελευταία σφαίρα;

Εμφύλιος Πόλεμος

Ο Σαΐφ Καντάφι παραδέχτηκε ότι ορισμένες στρατιωτικές βάσεις, τανκ και όπλα κατασχέθηκαν από τους διαδηλωτές και αναγνώρισε ότι ο στρατός, βρισκόμενος υπό πίεση, άνοιξε πυρ κατά των μαζών, επειδή δεν είχε εμπειρία στον έλεγχο διαδηλώσεων.

Μάρτυρες στη Λιβύη ανέφεραν ότι ορισμένες πόλεις, κυρίως στα ανατολικά, που θεωρούνται λιγότερο «πιστές» στο καθεστώς του Μοαμάρ Καντάφι, έχουν περάσει πλήρως στα χέρια των πολιτών και των διαδηλωτών. Μετά την ομιλία, οι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους, φωνάζοντας συνθήματα κατά του Σεΐφ Αλ-Ισλάμ, καθώς και κατά του πατέρα του.

Υπήρξαν αναφορές για αποστασίες στο στρατό στη Βεγγάζη και την Al Bayda στην ανατολική Λιβύη από τις 20 Φεβρουάριου, ενώ τώρα οι ταραχές εξαπλώνονται και στην Τρίπολη. Όλα αυτά δείχνουν ότι το καθεστώς έχει χάσει τον έλεγχο της κατάστασης.

Ο Marwan Bishara, πολιτικός αναλυτής στο Αλ Τζαζίρα, δήλωσε ότι η ομιλία του Σαΐφ Καντάφι μαρτυρούσε «απελπισία».

«Ακούστηκε σαν μια απελπισμένη ομιλία ενός απελπισμένου γιου ενός δικτάτορα, ο οποίος προσπαθεί να εκβιάσει το Λιβυκό λαό, απειλώντας ότι θα μπορούσε να βυθίσει τη χώρα σε ένα λουτρό αίματος», δήλωσε ο Bishara.

«Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο και προέρχεται από κάποιον που δε διαθέτει καν μια επίσημη θέση στη Λιβύη - έτσι, αυτό θα μπορούσε να είναι η αρχή ενός εφιαλτικού σεναρίου για τη Λιβύη, όπου ένας αυταρχικός ηγέτης βάζει τον γιο του να μιλήσει στον αέρα, προκειμένου να προειδοποιήσει το λαό για ένα λουτρό αίματος, εάν ο λαός αρνηθεί να υπακούσει στις εντολές και τις προσταγές του δικτάτορα».

Εάν το καθεστώς της Λιβύης προσπαθήσει να προσκολληθεί στην εξουσία με τη βία μπορεί να καταλήξει όπως το καθεστώς του Τσαουσέσκου στη Ρουμανία. Μια τέτοια προοπτική είναι ένα εφιαλτικό σενάριο για τους ιμπεριαλιστές και τα καθεστώτα-μαριονέτες τους παντού. Οι τελευταίες εκθέσεις δείχνουν ότι η λιβυκή πολεμική αεροπορία και το ναυτικό βομβάρδισαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις που πέρασαν με το μέρος των επαναστατών, ενώ επιτέθηκαν ακόμη και κατά πολιτών. Η κατάσταση δείχνει ότι έχει ξεσπάσει ένας ανοιχτός εμφύλιος πόλεμος με τον Καντάφι να προσπαθεί να προσκολληθεί απεγνωσμένα στην εξουσία, αλλά αυτή τη στιγμή όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά.

Μετάφραση: Θωμάς Γεωργίου

Τρίτη 22 Φεβρουαρίου 2011

Βία και Νομιμότητα


της Ρόζας Λούξεμπουργκ

Παρά πολλά ειπώθηκαν, τον τελευταίο καιρό, για την οριστική πια αδυναμία μας να χρησιμοποιήσουμε «επα­ναστατικά μέσα παλιού τύπου». Μα ποτέ δε μας είπαν τι εννοούν μ' αυτά τα μέσα, ούτε και με τι θα αντικαταστήσουν.

Έτσι, με την ευκαιρία της βελγικής μας ήττας[1], φέρνουν σε αντίθεση προς τα «επαναστατικά μέσα» - και πρώτα απ' όλα, προς τη βίαιη επανάσταση, προς τις μάχες των δρόμων -την καθημερινή οργάνωση και μόρφωση των μαζών. Αλλά είναι παράλογο να θέτουμε έτσι το' ζήτημα, για τον απλούστατο λόγο ότι η οργάνωση και η μόρφωση από μόνες τους δεν είναι ακόμη αγώνας, παρά είναι απλά προπαρα­σκευαστικά μέσα για τον αγώνα, και σαν τέτοια, είναι απαραίτητα τόσο στην επανάσταση, όσο και σε κάθε άλλη μορφή του εργατικού αγώνα. Η οργάνωση και η μόρφωση, αυτές καθεαυτές, δεν κάνουν περιττή την πολιτική πάλη, παρόμοια όπως η δημιουργία συνδικάτων και η είσπραξη των συνδρομών των μελών δεν κάνουν περιττούς τους αγώνες για το μεροκάματο ή τις απεργίες ...

... Στην απόφαση που πήραν μερικοί ν' αντικαταστήσουν μόνο με την κοινοβουλευτική δράση κάθε χρησιμοποίηση βίας στην προλεταριακή πάλη, το πιο παράξενο είναι η ιδέα ότι τάχα η επανάσταση μπορεί να γίνει αυθαίρετα. Ξεκι­νώντας από την αντίληψη αυτή, πιστεύουν ότι μπορούμε να κηρύξουμε ή να μην κηρύξουμε τις επαναστάσεις, να τις ετοιμάσουμε ή να τις αναβάλουμε, φθάνει μόνο να τις θεωρούμε ωφέλιμες ή περιττές ή βλαβερές, ότι αν θα γίνουν ή δε θα γίνουν επαναστάσεις στις καπιταλιστικές χώρες, εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από την πεποίθηση που θα επικρατεί στη σοσιαλδημοκρατία. Όσο περισσότερο η νομιμόφρονη θεωρία του σοσιαλισμού υποτιμάει τη δύναμη του εργατικού κόμματος σε άλλα ζητήματα, άλλο τόσο την υπερτιμάει σε τούτο το σημείο.

Η ιστορία όλων των επαναστάσεων που έγιναν στα περασμένα μας δείχνει ότι τα μεγάλα λαϊκά κινήματα δεν είναι καθόλου ένα αυθαίρετο και ενσυνείδητο δημιούργημα των λεγόμενων «αρχηγών» ή των «κομμάτων», καθώς φαντάζονται οι αστυνομικοί και οι επίσημοι αστοί ιστο­ριογράφοι, αλλά είναι αυθόρμητα κοινωνικά φαινόμενα, γεννημένα από μια δύναμη φυσική που πηγάζουν από τον ταξικό χαρακτήρα της σύγχρονης κοινωνίας. Η ανάπτυξη της σοσιαλδημοκρατίας σε τίποτε δεν άλλαξε τα πράγματα, και ο δικός της ρόλος δεν είναι να χαράζει νόμους στην ιστορική εξέλιξη της πάλης των τάξεων, αλλά ανίθετα να μπαίνει στην υπηρεσία αυτών των νόμων, χρησιμοποιώντας τους για τους σοσιαλιστικούς σκοπούς. Αν η σοσιαλδημοκρατία αντιστε­κόταν στις επαναστάσεις, που παρουσιάζονται σαν ιστορική ανάγκη, το μόνο αποτέλεσμα θα ήταν να μετατραπεί από εμπροσθοφυλακή σε οπισθοφυλακή, εμπόδιο ανίσχυρο στην πάλη των τάξεων. Μα η πάλη των τάξεων στο τέλος θα θριάμβευε είτε έτσι είτε αλλιώς, χωρίς τη σοσιαλδημοκρατία και, αν χρειαζόταν, ενάντια της.

Φτάνει να καταλάβουμε τα απλά αυτά πράγματα για να δούμε ότι το ζήτημα: επανάσταση ή νόμιμο πέρασμα στο σοσιαλισμό είναι καθαρά και κατά κύριο λόγο ζήτημα όχι σοσιαλδημοκρατικής τακτικής, αλλά ιστορικής εξέλιξης. Μ' άλλα λόγια, βγάζοντας την επανάσταση έξω απ' την ταξική πάλη του προλεταριάτου, οι οπορτουνιστές μας ισχυρίζονται, ούτε λίγο, ούτε πολύ, ότι η βία έπαψε να είναι ένας συντελεστής της νεώτερης ιστορίας.

Αυτό είναι το θεωρητικό βάθος του ζητήματος. Φτάνει να διατυπώσουμε μόνο την ιδέα αυτή, για να γίνει ολοφάνερος ο παραλογισμός της. Η βία, από τότε που εμφανίστηκε η «αστική νομιμότητα», ο κοινοβουλευτισμός, όχι μονάχα δεν έπαψε να παίζει έναν ιστορικό ρόλο, αλλά είναι και σήμερα επίσης, όπως και σε όλες τις προηγούμενες εποχές, η βάση της κυρίαρχης πολιτικής τάξης. Το καπιταλιστικό κράτος στο σύνολο του βασίζεται στη βία. Η στρατιωτική του οργάνωση είναι αυτή καθεαυτή μια χειροπιαστή απόδειξη. Ο οπορτουνιστικός δογματισμός πρέπει πραγματικά να έχει θαυματουργά χαρίσματα για να μην το βλέπει αυτό.

Μα είναι οι ίδιες ακόμη οι εκδηλώσεις της «νομιμότη­τας» που δίνουν αρκετές αποδείξεις γι'αυτό. Ή καλύτερα: τι άλλο παρά βία είναι στην ουσία της η αστική νομιμότητα;

Όταν έναν «ελεύθερο πολίτη», παρά τη θέληση του, με τον εξαναγκασμό, τον κλείνει ένας άλλος πολίτης σ' ένα μέρος στενό και ακατοίκητο, κι όταν τον κρατάν εκεί πέρα κάμποσο καιρό - όλοι καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι μια πράξη βίας. Μα από τη στιγμή που η ενέργεια αυτή θα γίνει δυνάμει ενός ενιαίου βιβλίου, που λέγεται Ποινικός Νόμος, και το μέρος αυτό ονομαστεί «Πρωσσική Βασιλική Φυλα­κή», μετατρέπεται αμέσως σε πράξη ειρηνικής νομιμότητας. Αν ένας άνθρωπος εξαναγκαστεί από ένα άλλο, παρά τη θέληση του, να σκοτώνει συστηματικά τους συνανθρώπους του, αυτό είναι πράξη βίας. Μα από τη στιγμή που αυτό θα ονομαστεί «στρατιωτική υπηρεσία», ο καλός πολίτης φαντάζεται ότι αναπνέει τον αέρα της ειρήνης και της νομιμότητας. Αν ένα πρόσωπο παρά τη θέληση του το στερήσουν άλλοι από ένα μέρος της ιδιοκτησίας του και του εισοδήματος του, κανένας δε θα διστάσει να πει ότι αυτό είναι μια πράξη βίας. Μα από τη στιγμή που αυτή η ληστεία θα ονομαστεί «είσπραξη άμεσων φόρων», πρόκειται μονάχα για εφαρμογή του νόμου.

Κοντολογής, ό,τι παρουσιάζεται στα μάτια μας για αστική νομιμότητα δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η βία της κυρίαρχης τάξης ανυψωμένη εκ των προτέρων σ' επιτακτικό κανόνα. Από τη στιγμή που οι διάφορες πράξεις βίας καθορίστηκαν σαν υποχρεωτικός κανόνας, το πράγμα αντικαθρεπτίζεται από την ανάποδη στο κεφάλι των αστών νομομαθών, καθώς και στο κεφάλι των οπορτουνιστων σοσιαλιστών: η «έννομος» τάξη παρουσιάζεται σαν ένα ανεξάρτητο δημιούργημα της «δικαιοσύνης» και η βία του κράτους σα μια απλή της συνεπεία, σα μια «κύρωση» των νόμων. Στην πραγματικότητα η αστική νομιμότητα (και ο κοινοβουλευτισμός σα νομιμότητα εν τω γίγνεσθαι) είναι ίσα-ίσα μια ορισμένη μορφή, που παίρνει η πολιτική βία της αστικής τάξης, της βίας που πάλι φυτρώνει πάνω στο οικονομικό έδαφος της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.

Έτσι λοιπόν βλέπουμε πως όλη η θεωρία του νομι-μόφρονος σοσιαλισμού είναι καθαρή φαντασιοκοπία. Ενώ οι άρχουσες τάξεις στηρίζονται σε κάθε τους ενέργεια στη βία, μόνο το προλεταριάτο θα έπρεπε να αρνηθεί από την αρχή και για πάντα τη χρησιμοποίηση της βίας στην πάλη του εναντίον αυτών των τάξεων. Ποιο λοιπόν τρομερό σπαθί θα χρησιμοποιήσει για να ανατρέψει τη βία που κυβερνάει; Την ίδια εκείνη νομιμότητα που δίνει στη βία της αστικής τάξης τη σφραγίδα του επιτακτικού και παντοδύναμου κοινωνικού κανόνα.

Το πεδίο της αστικής νομιμότητας, του κοινοβουλευ­τισμού είναι όχι μόνον πεδίο κυριαρχίας της καπιταλιστι­κής τάξης, μα και πεδίο μάχης που διασταυρώνονται οι ανταγωνισμοί μεταξύ προλεταριάτου και αστών. Μα όπως η «έννομος τάξις» δεν είναι για την αστική τάξη τίποτε άλλο παρά η έκφραση της δικής της βίας, έτσι και η κοινοβου­λευτική πάλη για το προλεταριάτο δεν είναι τίποτε άλλο παρά η τάση του να ανεβάσει στην εξουσία τη δική του βία. Αν πίσω από τη νόμιμη και κοινοβουλευτική μας δράση δεν υπάρχει η βία της εργατικής τάξης, έτοιμη να μπει σ' ενέργεια μόλις χρειαστεί, η κοινοβουλευτική δράση της σοσιαλδημοκρατίας καταντάει παιχνίδι τόσο έξυπνο, όσο και το κουβαλημα νερού με το κόσκινο. Οι ερασιτέχνες του ρεαλισμού που δεν κουράζονται να φωνάζουν για τις «θετικές επιτυχίες» της κοινοβουλευτικής δράσης της σοσιαλδημοκρατίας, για να τις χρησιμοποιήσουν ως όπλα κατά της αναγκαιότητας και σκοπιμότητας της βίας στον εργατικό αγώνα, δε βλέπουν καθόλου ότι οι επιτυχίες αυτές και οι πιο ασήμαντες, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα της αόρατης και λανθάνουσας δράσης της βίας.

Το ότι η βία πάντα βρίσκεται στη βάση της αστικής νομιμότητας, το βλέπουμε στις περιπέτειες της ίδιας της ιστορίας του κοινοβουλευτισμού. Η πρακτική πείρα απο­δεικνύει ολοφάνερα πως: όταν οι κυρίαρχες τάξεις πεισθούν ότι οι βουλευτές μας δεν υποστηρίζονται από πλατιές λαϊκές μάζες, έτοιμες να δράσουν όταν χρειαστεί, ότι οι επαναστα­τικές κεφαλές και επαναστατικές γλώσσες δεν είναι ικανές ή δε θεωρούν καλό να βάλουν σε κίνηση, μόλις χρειαστεί, τις επαναστατικές γροθιές - τότε και ο ίδιος ο κοινοβουλευ­τισμός και όλη η περίφημη νομιμότητα θα εξαφανισθούν, αργά ή γρήγορα, ως βάση του πολιτικού αγώνα.

Ύστερα, η νομιμότητα αποδεικνύεται ότι είναι προϊόν του συσχετισμού των δυνάμεων των διαφόρων τάξεων που συγκρούονται, και ότι πάντα ταλαντεύεται. Η Βαυαρία, η Σαξωνία, το Βέλγιο και η Γερμανία μας δίνουν αρκετά πρόσφατα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι οι κοινο­βουλευτικές συνθήκες της πολιτικής πάλης παραχωρούνται ή αφαιρούνται από την κυρίαρχη τάξη, διατηρούνται ή αίρονται, ανάλογα με το βαθμό που οι θεσμοί αυτοί διασφαλίζουν τα ταξικά της συμφέροντα, ανάλογα με την επίδραση που ασκεί η υπόκωφη βία των λαϊκών μαζών, επιθετική ή αμυντική. Και πραγματικά, όπως σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις δεν είναι δυνατό να αποφύγουμε τη βία σα μέσο άμυνας των κοινοβουλευτικών δικαιωμάτων, έτσι επίσης σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, η βία είναι μέσο επίθεσης αναντικατάστατο, εκεί οπού ακόμη πρόκειται ακόμη να κατακτήσουμε το νόμιμο πεδίο της πάλης των τάξεων ...

... Οι οπορτουνιστές μας δηλώνουν πως ο σοσιαλισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με τη δημοκρατία του αστικού κράτους. Δε βλέπουν ότι λέγοντας αυτό, απλώς επαναλαμβάνουν, με άλλα λόγια, τις παλιές θεωρίες που δίδασκαν ότι η αστική νομιμότητα και η αστική δημοκρατία είναι προορισμένες να πραγματοποιήσουν τη γενική ελευ­θερία, ισότητα και ευτυχία - όχι τις θεωρίες της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης, που τα συνθήματα της στάθηκαν μια αφελής πίστη, πριν από τη μεγάλη τους ιστορική δοκιμασία, αλλά τις θεωρίες των λογίων και φλύαρων δικηγόρων του 1848, των Οντιλόν Μπαρό, των Λαμαρτί-νων, των Γκαρνιέ Παζές, που ορκίζονταν να πραγματοποι­ήσουν όλες της επαγγελίες της Μεγάλης Επανάστασης με κοινοβουλευτικές φλυαρίες. Οι θεωρίες αυτές σημείωσαν καθημερινά αποτυχίες στη διάρκεια ενός ολόκληρου αιώνα, και η σοσιαλδημοκρατία τις έθαψε τόσο βαθειά, που χάθηκε ολότελ» η μνήμη τους. Ύστερα απ' όλα αυτά έρχονται σήμερα να τις αναστήσουν και να μας τις παρουσιάσουν για ιδέες ολωσδιόλου καινούργιες, ικανές να μας οδηγήσουν στην πραγματοποίηση των σκοπών της σοσιαλδημοκρα­τίας. Ώστε λοιπόν βάση της διδασκαλίας των οπορτου-νιστών δεν είναι, όπως πολλοί φαντάζονται, η θεωρία της εξέλιξης, αλλά η θεωρία των περιοδικών επαναλήψεων της ιστορίας που η κάθε νέα τους έκδοση είναι πιο ανιαρή και πιο αηδιαστική από την προηγούμενη.

Η γερμανική σοσιαλδημοκρατία εδώ και 15 χρόνια πραγματοποίησε, χωρίς αμφιβολία, μια εξαιρετικά σπουδαία αναθεώρηση της σοσιαλιστικής τακτικής και γι αυτό προσέφερε μια μεγάλη υπηρεσία στο διεθνές προλεταριάτο. Η αναθεώρηση αυτή συνίσταται στην καταστροφή της παλιας πίστης στη βίαιη επανάσταση ως τη μοναδική μέθοδο της ταξικής πάλης, ως το μέσο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί ανά πασά στιγμή, για να εγκαθιδρυθεί το σοσιαλιστικό καθεστώς. Σήμερα η επικρατούσα αντίληψη, διατυπωμένη ξανά από τον Καουτσκυ στο συνέδριο του Παρισιού, δέχεται ότι η κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη θα πραγματοποιηθεί ύστερα από μία πολύ ή λίγο μακρόχρονη περίοδο κανονικής και καθημερινής κοινωνικής πάλης, στην οποία η προσπάθεια για τον προοδευτικό εκδημοκρατισμό του κράτους και του κοινο­βουλευτισμού, είναι ένα μέσο εξαιρετικά αποτελεσματικό, για την ιδεολογική και, ως ένα μέρος, για την υλική εξύψωση της εργατικής τάξης.

Αυτά η γερμανική σοσιαλδημοκρατία τα απέδειξε στην πραξη. Ωστόσο αυτά καθόλου δε σημαίνουν ότι η βία παραμερίστηκε μια για πάντα, ούτε ότι οι βίαιες επαναστά­σεις αποκηρύχθηκαν ως μέσο πάλης του προλεταριάτου και ότι ο κοινοβουλευτισμός ανακηρύχθηκε μοναδική μέθοδος πάλης των τάξεων. Ίσα-ίσα το αντίθετο, η βία είναι και μένει το ύστατο μέσο της εργατικής τάξης, ο υπέρτατος νόμος της πάλης των τάξεων, άλλοτε λανθάνων, άλλοτε εμφανής. Αν με την κοινοβουλευτική μας δράση και με όλη μας την εργασία «επαναστατούμε» τα μυαλά, αυτό το κάνουμε για να κατέβει όταν χρειαστεί η επανάσταση από τα κεφάλια στις γροθιές.

Δεν είναι η αγάπη προς τη βία ή ο επαναστατικός ρομαντισμός, αλλά σκληρή ιστορική ανάγκη, εκείνο που υποχρεώνει τα σοσιαλιστικά κόμματα να προετοιμάζονται για βίαιες συγκρούσεις αργά ή γρήγορα με την αστική κοινωνία, στην περίπτωση που οι προσπάθειες μας σκοντά­ψουν σε ζωτικά συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων. Το να θεωρούμε τον κοινοβουλευτισμό ως αποκλειστικό μέσο πολιτικής πάλης της εργατικής τάξης, δεν είναι λιγότερο φαντασιοκοπικό και, κατά βάθος, λιγότερο αντιδραστικό, από το να δεχόμαστε τη γενική απεργία ή τα οδοφράγματα, ως αποκλειστικά μέσα πάλης.

Η βίαιη επανάσταση, στις σημερινές περιστάσεις, είναι δίχως άλλο δίκοπο μαχαίρι και δυσκολομεταχείριστο. Πιστεύω ότι το προλεταριάτο δε θα καταφύγει σ' αυτό το μέσο παρά μόνον όταν αυτό θα είναι η μόνη διέξοδος που θα του απομένει, με την απαραίτητη πάντα προϋπόθεση ότι η πολιτική κατάσταση και ο συσχετισμός των δυνάμεων εξασφαλίζουν λιγότερο ή περισσότερο την πιθανότητα της επιτυχίας. Μα η σαφέστατη κατανόηση της ανάγκης να χρησιμοποιηθεί η βία τόσο στα διάφορα επεισόδια της πάλης των τάξεων, όσο και για την τελική κατάκτηση της εξουσίας, είναι εκ των προτέρων απαραίτητη, γιατί ίσα-ίσα η κατανόηση αυτή είναι που δίνει ορμή και αποφασιστικότητα στην ειρηνική και νόμιμη δράση μας.

Αν η σοσιαλδημοκρατία παρασυρόταν από τους οπορτουνιστές και αποφάσιζε να παραιτηθεί εκ των προτέρων και δια παντός από τη χρησιμοποίηση της βίας, αν αποφάσιζε να υποχρεώσει τις εργατικές μάζες να σεβαστούν την αστική νομιμότητα, τότε όλοι οι πολιτικοί της αγώνες, κοινοβουλευτικοί και άλλοι, θα χρεοκοπούσαν αξιοθρήνητα, αργά ή γρήγορα, για να δώσουν τη θέση τους στην αχαλίνωτη κυριαρχία της αντιδραστικής βίας.

[1] Ύστερα από τη γενική απεργία των βέλγων εργατών του 1902 που απάνθρωπα χτυπήθηκε από τις στρατιωτικές δυνάμεις της καθολι­κής κυβέρνησης και στην αποκορύφωση της λύθηκε από το οπορτουνιστικό Γενικό Συμβούλιο του Βελγικού Εργατικού Κόμματος (Βάντερβελντε), στη Διεθνή ξέσπασε μια μεγάλη ιδεολογική διαμάχη γύρω από την τακτική της σοσιαλδημοκρατίας. 

Πρωτοδημοσιεύτηκε: Die Neue Zeit, 14 Μαΐου 1902.
Πρώτη φορά στα ελληνικά: Περιοδικό Νέοι Στόχοι Νο. 1 στη διάρκεια της επταετίας
Επαναδημοσίευση: Περιοδικό Σπάρτακος, Νο. 66, Σεπτέμβρης 2002
από το Ελληνικό Αρχείο Ρόζα Λούξεμπουργκ, Μάϊος 2003