Η νίκη των 300- νίκη για όλη την εργατική τάξη!

της Luba Lukova (USA), από την έκθεση αφισών "30 αφίσες για τη Μετανάστευση" Γράφουν ο/η Παναγιώτης Κολοβός- Γερασιμίνα Τσιντή

14.03.11

Την Τετάρτη 9/3 έληξε η απεργία πείνας των 300 μεταναστών εργατών που κράτησε για 44 μέρες, με μια σημαντική νίκη για τους μετανάστες αλλά και για όλο το εργατικό κίνημα. Ο αγώνας των μεταναστών εργατών, είναι πλούσιος σε συμπεράσματα και διδάγματα για όλη την εργατική τάξη και τις ηγεσίες της.   Ο αγώνας αυτός ήταν ένας αγώνας ηρωικός. Ένας αγώνας που συγκρούστηκε από την αρχή με την κυβερνητική αδιαλλαξία και κατάφερε να την κάμψει, καταφέρνοντας να πετύχει την πρώτη νίκη ενάντια σε αυτή την κυβέρνηση, που διεξάγει μια άνευ προηγουμένου επίθεση στην ελληνική εργατική τάξη. Παράλληλα ήταν ο πρώτος νικηφόρος αγώνας, μετά την ματαίωση της συνταγματικής αναθεώρησης του Α16, το 2006. Ο αγώνας αυτός ήταν ηρωικός, όχι μόνο γιατί από την αρχή αντιμετώπισε την αδιαλλαξία της κυβέρνησης που μέχρι την τελευταία στιγμή άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο της καταστολής και της απέλασης των αγωνιστών, όχι μόνο αντιμετώπισε μια τεράστια εκστρατεία γκεμπελικής προπαγάνδας από τα αστικά κόμματα και τα ΜΜΕ, εναντίον των μεταναστών και όσων τους συμπαραστέκονταν, αλλά και γιατί άντεξε και κατάφερε να νικήσει, χωρίς ουσιαστική συμπαράσταση από τις ηγεσίες της εργατικής τάξης, που κρίθηκαν πολύ κατώτερες των περιστάσεων. (θα επανέλθουμε παρακάτω). Το πρώτο μήνυμα που μας στέλνει αυτή η νίκη, είναι ότι κανένας αγώνας δεν είναι χαμένος, αφού αν μπόρεσε να πετύχει μια νίκη, ένα τόσο μικρό κομμάτι, του πιο καταπιεσμένου, τμήματος της τάξης, το οποίο είναι σχεδόν εντελώς ανοργάνωτο και περιφρονημένο από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες, χωρίς εκπροσώπηση και χωρίς δικαιώματα, τότε τα πιο δυνατά, οργανωμένα και πλούσια σε παραδόσεις τμήματα της τάξης, μπορούν να πετύχουν πολλά περισσότερα. Ακόμα και μειοψηφικά τμήματα της τάξης μπορούν να πετύχουν νίκες που θα δείξουν το δρόμο, ακόμα και χωρίς την στήριξη της προδοτικής συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Ενώ η τάξη σαν σύνολο, αν κινηθεί στη βάση ενός οργανωμένου σχεδίου με αποφασιστικότητα και σχέδιο, μπορεί να τσακίσει αυτή την πολιτική και αυτή την κυβέρνηση! Το δεύτερο συμπέρασμα που μπορούμε να αντλήσουμε, είναι ότι η ριζοσπαστικοποίηση της τάξης, αγγίζει και τα στρώματα που στο παρελθόν θεωρούνταν πιο καθυστερημένα ή αδύναμα να αγωνιστούν. Οι 300 μετανάστες, δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση, είναι δείγμα μιας γενιάς νέων μεταναστών που έχει τη διάθεση και το κουράγιο να διεκδικήσει την αξιοπρέπεια της και μια ανθρώπινη ζωή, ένα τεράστιο αγωνιστικό δυναμικό που θα το δούμε να παίζει πιο ενεργό ρόλο στην ταξική πάλη και θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά το κλίμα μέσα στο εργατικό κίνημα, αν οργανωνόταν και συντονιζόταν μαζί με τους έλληνες εργαζόμενους. Το τρίτο και σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι η κυβέρνηση δεν είναι ανίκητη, αν λοιπόν ο αγώνας των μεταναστών αδερφών μας κατάφερε να τσαλακώσει το σκληρό της προφίλ, τότε για τις απεργίες που έχασαν δεν φταίει η ισχύς του αντιπάλου, και προφανώς ούτε η αδυναμία του εργατικού κινήματος, αλλά η προδοτική στάση της συνδικαλιστικής ηγεσίας και η πολιτική ανεπάρκεια των αριστερών κομμάτων και μόνο! Η νίκη αυτή δεν αφορά μόνο τους 300 μετανάστες. Αφορά όλους τους μετανάστες στην Ελλάδα, αλλά και όλη την ελληνική εργατική τάξη! Συγκεκριμένα αυτά που πέτυχαν είναι: - νομιμοποίηση της παραμονής των μεταναστών, μετά από συμπλήρωση οκταετίας στη χώρα, αντί για τη δωδεκαετία που ίσχυε μέχρι σήμερα. - καθεστώς εξάμηνης παραμονής υπό ανοχή, με συνεχείς, επαόριστον αναβολές έως ότου συμπληρωθούν τα χρόνια (και οι προϋποθέσεις) που απαιτούνται για τη νομοιμοποιήσή τους. - χορήγηση όλων των απαραίτητων ταξιδιωτικών εγγράφων για επίσκεψη στις χώρες προέλευσής τους - μείωση στα 100 -από 200 και 150 (βαρέα-ανθυγιεινά)- των ενσήμων για χορήγηση άδειας παραμονής - μείωση στα 50 -από 100 και 80 (οικοδόμοι)- των ενσήμων για έκδοση βιβλιαρίου υγείας για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Ρύθμιση η οποία  συνιστά μια μείζονα κατάκτηση για το σύνολο της εργατικής τάξης της χώρας Η καθολική διάσταση της νίκης όμως δεν περιορίζεται στο γεγονός, ότι κατάφεραν μια ρύθμιση που ωφελεί και τους ξένους και τους έλληνες εργαζόμενους για τα ένσημα, αλλά πρώτα και κύρια στο γεγονός ότι βγάζοντας το πιο καταπιεσμένο στρώμα της εργατικής τάξης από την διαβίωση σε συνθήκες τρομοκρατίας δημιουργούνται συνθήκες για την ομογενοποίηση της τάξης, την αποτελεσματικότερη οργάνωση της και την βελτίωση των συνθηκών ζωής της συνολικά. Η ταξική διάσταση της μετανάστευσης Η μετανάστευση είναι φαινόμενο που το έχει γεννήσει ο ίδιος ο καπιταλισμός. Η αστική τάξη έχοντας ως σκοπό την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της και  την μεγιστοποίηση των κερδών της, επιδίδεται εδώ και δεκαετίες σε ιμπεριαλιστικούς πολέμους για τον έλεγχο των αγορών, πρώτων υλών και σφαιρών επιρροής. Σε εθνικό επίπεδο καταβαραθρώνει το επίπεδο ζωής των εργαζομένων με αποτέλεσμα την μαζική ανεργία, τη φτώχια και τον υποσιτισμό που πλήττουν την κοινωνική πλειοψηφία. Έτσι δημιουργούνται τα φαινόμενα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς, καθώς οι εργαζόμενοι αναζητούν καταφύγιο και ελπίδα σε άλλες χώρες, τα οποία φαινόμενα στις μέρες μας οξύνονται ακόμα περισσότερο με την παγκόσμια οικονομική κρίση. Από  την πλευρά τους τα ισχυρά καπιταλιστικά κράτη αποκρίνονται στο ζήτημα της μετανάστευσης ανάλογα με το αν αυτή η διαδικασία είναι κερδοφόρα γι’ αυτά ή όχι. Από την μια πλευρά οι μετανάστες θεωρούνται χρήσιμοι για την αγορά εργασίας καθώς η έλευση μεγάλων μαζών, ανοργάνωτων  και χωρίς ταξική συνείδηση είναι πολλαπλά επικερδής για το κεφάλαιο. Το κεφάλαιο βρίσκει αφορμή για την περεταίρω συμπίεση των δικαιωμάτων της εργατικής τάξης, μειώνει τους μισθούς, αποδιοργανώνει το κοινωνικό κράτος. Από την άλλη πλευρά όταν τα περιθώρια κέρδους των καπιταλιστών μειώνονται και η έλευση των μεταναστών περισσότερο κινδυνεύει να προκαλέσει «κοινωνικές εκρήξεις» παρά να προσφέρει κέρδη στο κεφάλαιο τότε, οι μετανάστες αντιμετωπίζονται με ακόμα μεγαλύτερο κυνισμό: «Είναι πλέον πάρα πολλοί…» Στις μέρες μας όπου οι αστοί προχωρούν πλέον σε μαζικές απολύσεις, η προσφορά άφθονων εργατικών χεριών από τις τάξεις των μεταναστών, δεν είναι μόνο «περιττή πολυτέλεια», αλλά και βάρος. Ακριβώς γι’αυτό το λόγο, βλέπουμε ότι με το βάθεμα της κρίσης εντείνονται και οι επιθέσεις ενάντια στους μετανάστες( βλ. επιχείρηση σκούπα που είχε ξεκινήσει η προηγούμενη κυβέρνηση της Ν.Δ., τείχος στον Έβρο, στρατόπεδα συγκέντρωσης) και μπορούμε να δούμε μέχρι και δολοφονικές επιθέσεις ξεκινώντας από τις επιθέσεις της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα και τις μαζικές δολοφονίες με τα βυθίσματα πλοίων στην Ιταλία, φτάνοντας στο σήμερα με την κυβέρνηση ΠΑ.ΣΟ.Κ να απειλεί με απέλαση μόλις μερικές μέρες πριν, τους 300 απεργούς πείνας πριν αναγκαστεί από την πίεση να υποκύψει στα αιτήματα τους. Η εργατική τάξη λοιπόν οφείλει να παλέψει για τα δικαιώματα των μεταναστών, όχι μόνο γιατί αποτελούν κομμάτι της, αλλά και  γιατί η διαβίωση τους σε συνθήκες ημι-παρανομίας, εξυπηρετούν μόνο την εργοδοσία που βρίσκει φθηνή εργατική δύναμη σε συνθήκες εκβιασμού, και την χρησιμοποιεί για να ωθεί προς τα κάτω συνολικά τις απολαβές και τα δικαιώματα των εργαζομένων, υπό την πίεση των φθηνών εργατικών χεριών, και για να τσακίζει τη δύναμη των συνδικάτων. Παράλληλα, χρησιμοποιεί τους μετανάστες, ως άλλοθι για την ανεργία, για να σπρώχνει το ένα κομμάτι της τάξης ενάντια στο άλλο και να αποπροσανατολίζει την δυσαρέσκεια των εργαζομένων που δημιουργείται μακριά από την ίδια την αστική τάξη και το σύστημα της. Να γιατί οι εργάτες έχουν συμφέρον να παραμείνουν ενωμένοι ενάντια στην απειλή της ανεργίας και της εξαθλίωσης, κατακτώντας ίδια δικαιώματα για όλα τα τμήματα της τάξης. Να γιατί η ελληνική εργατική τάξη είχε συμφέρον να στηρίξει τον αγώνα των μεταναστών, να γιατί η νίκη τους είναι νίκη για ολόκληρη την τάξη! Η στάση της Αριστεράς και των συνδικάτων Από την πλευρά τους βέβαια, οι αστοί έδειξαν να έχουν αντιληφθεί, τα παραπάνω συμπεράσματα πολύ καλά, και έτσι μόνο εξηγείται η λύσσα που επέδειξαν τα αστικά ΜΜΕ τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τη νίκη της απεργίας, αλλά και τα παραδοσιακά αστικά κόμματα ΝΔ, ΛΑΟΣ και ΔΗΣΥ, όπως και η αστική ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Δυστυχώς όμως, οι ηγεσίες της εργατικής τάξης δεν φάνηκαν ικανές να βγάλουν τα αντίστοιχα συμπεράσματα. Η μεν ηγεσία της ΓΣΕΕ, έδειξε πλήρη αδιαφορία για τον αγώνα των μεταναστών, τόσο κατά την περίοδο που βρίσκονταν στη Νομική, όσο και κατά την περίοδο που αγωνιούσαν στα 200 μέτρα από το μέγαρο της ΓΣΕΕ, το οποίο και θα έπρεπε να τους είχε προσφερθεί σαν ελάχιστο δείγμα συμπαράστασης για τον αγώνα τους! Η ηγεσία αυτή δεν έκανε το παραμικρό για να στηρίξει ηθικά και υλικά ως όφειλε αυτό τον αγώνα, πέρα από μια ανέξοδη υπογραφή στο ψήφισμα συμπαράστασης. Τα ψηφίσματα-σφραγίδες βέβαια δεν έχουν κοστίσει ποτέ τίποτα! Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τη χειρότερη στάση από το χώρο της αριστεράς  απέναντι στο γεγονός αυτό βέβαια την κράτησε η ηγεσία του ΚΚΕ, η οποία αρκέστηκε μόνο σε εκ των υστέρων δηλώσεις υποστήριξης  και φυσικά όπως πάντα αυστηρά διαχωριζόμενη και αρνητική στην οποιαδήποτε κοινή δράση με τους υπόλοιπους αγωνιστές, επιμένοντας στη σεχταριστική της λογική, Από την άλλη , πραγματοποιούσε προσωπικές συναντήσεις με την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ζητώντας την νομιμοποίηση των μεταναστών. Δε θα μιλήσουμε καν για την ηγεσία της «Δημοκρατικής Αριστεράς» που από την αρχή βιάστηκε να διαλέξει ταξικό στρατόπεδο, από την πλευρά του αντιπάλου, επιβεβαιώνοντας την οργανική της ροπή προς την ταξική συνεργασία με το μανδύα της υπεύθυνης δύναμης, που μπορεί να την εμπιστεύεται η αστική τάξη. Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ βέβαια από την πλευρά της, και πιο συγκεκριμένα η ηγεσία του ΣΥΝ, δεν φάνηκε να στέκεται στο ύψος των περιστάσεων, καθώς γρήγορα φάνηκε η σύγχυση που διακατέχει τις γραμμές της και η αναποφασιστικότητα. Βέβαια, οι δυνάμεις του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ ήταν σχεδόν οι μόνες που από την αρχή μέχρι το τέλος συμπαραστάθηκαν στους αγωνιζόμενους μετανάστες, όχι όμως χωρίς ταλαντεύσεις, ιδιαίτερα κατά το κρίσιμο βράδυ της άρσης του ασύλου στη Νομική, που παραλίγο να θέσει ταφόπλακα στον αγώνα. Τη στιγμή εκείνη, η ηγεσία του Συν απέδειξε ότι δεν μπορεί να αντισταθεί με αποφασιστικότητα και τόλμη στις πιέσεις του συστήματος και των αστικών ΜΜΕ, παρόλο που η πλειοψηφία των αγωνιστών της βάσης βρισκόταν εκείνη την ώρα έξω από τη Νομική δίνοντας αμέριστη υποστήριξη στους μετανάστες. Με εξαίρεση αυτό το θλιβερό συμβάν, βέβαια, η ηγεσία του ΣΥΝ συνέχισε να δείχνει έμπρακτη αλληλεγγύη στους 300 μετανάστες, όμως η υποστήριξη ενός κινήματος δεν αρκεί για μια ηγεσία της Αριστεράς. Μια ηγεσία, πρέπει να δίνει προοπτική στον αγώνα, να εξαντλεί τις δυνατότητες αποτελεσματικής σύνδεσης του με το υπόλοιπο εργατικό κίνημα, και να δείχνει συνέπεια στην εξυπηρέτηση των σκοπών του. Η ηγεσία λοιπόν του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ δεν αρκεί να κριθεί μόνο για τη στάση της στο συγκεκριμένο αγώνα, πρέπει να κριθεί συνολικά για το αν έχει καταβάλει προσπάθεια όλο το προηγούμενο διάστημα για μια αποτελεσματική σύνδεση των μεταναστών με το εργατικό κίνημα, πρωτοστατώντας στην προσπάθεια να τους οργανώσει στα συνδικάτα και να σπάσει τον αποκλεισμό τους. Σε αυτή την προσπάθεια δεν έχει δυστυχώς να επιδείξει και τα καλύτερα αποτελέσματα. Το συμπέρασμα λοιπόν είναι, ότι παρά την ενεργητική συμπαράσταση που δέχτηκαν από εκατοντάδες απλούς αγωνιστές της αριστεράς, του εργατικού κινήματος και απλούς πολίτες, οι 300 μετανάστες έδωσαν τον αγώνα με πολύ ελλιπή  υποστήριξη από την πλευρά των ηγεσιών του οργανωμένου εργατικού κινήματος και της αριστεράς. Ο αγώνας τελείωσε; Η νίκη που πέτυχαν οι μετανάστες, τσαλάκωσε την εικόνα της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, δίνοντας ένα ανησυχητικό μήνυμα στα αφεντικά της, την ελληνική και ευρωπαϊκή αστική τάξη, για τη δυνατότητα της να περάσει τα σκληρά μέτρα που χρειάζεται το σύστημα με μηδενική ανοχή και πλήρη αδιαλλαξία. Αυτό εκφράστηκε μέσα από τη σκληρή γλώσσα που χρησιμοποίησε η δεξιά αστική αντιπολίτευση (που φαινομενικά έσπασε την εικόνα της συναίνεσης), και τις πολλαπλές πιέσεις που δέχτηκε ο υπουργός εσωτερικών Γ. Ραγκούσης. Αυτό εκφράστηκε στις δηλώσεις του αμέσως την επόμενη μέρα από τη νίκη της απεργίας, ότι οι μετανάστες δεν έχουν λόγο να πανηγυρίζουν, ότι δεν εξασφάλισαν σε καμία περίπτωση την άδεια παραμονής και δεν είναι καθόλου δεδομένη η συνέχιση της ανοχής κ.ο.κ. Είναι δεδομένο ότι η ελληνική αστική τάξη δεν μπορεί να ανεχτεί μια πιο ανεχτική στάση απέναντι στους μετανάστες. Αν υποχώρησε προσωρινά φοβούμενη τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια θανατηφόρα κατάληξη της απεργίας, αυτό δεν σημαίνει ότι παρέδωσε τα όπλα. Σύντομα θα διεκδικήσει τη ρεβάνς, δείχνοντας μια ακόμη πιο αποκρουστική σκληρότητα απέναντι στους μετανάστες. Είναι δεδομένο, ότι η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να τους κοροϊδέψει μέσα από γραφειοκρατικές διαδικασίες, μέσα από το σκληρό πρόσωπο της ελληνικής αστυνομίας που θα αναλάβει τις συναλλαγές για τις άδειες παραμονής ή ακόμη και ανακαλώντας τις ευνοϊκές ρυθμίσεις. Κερδήθηκε μια μάχη, αλλά ο πόλεμος είναι ακόμα στη μέση! Τώρα λοιπόν είναι η ώρα για το οργανωμένο εργατικό κίνημα να πατήσει πάνω σε αυτή τη νίκη για να συνδεθεί αποφασιστικά με τους μετανάστες. Πρέπει να εκμεταλλευτεί αυτή τη χαραμάδα για να σπάσει το άτυπο απαρτχάιντ που τους έχει επιβληθεί, διεξάγοντας μια καμπάνια για την εγγραφή τους στα συνδικάτα και ενάντια στη μαύρη εργασία, παρέχοντας τους υλική και ηθική υποστήριξη (πχ, αναλαμβάνοντας τα έξοδα μέσα από τους νομικούς εκπροσώπους των συνδικάτων, για τις διαδικασίες νομιμοποίησης τους και υπεράσπισης τους από την κρατική αυθαιρεσία, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες για την ανθρώπινη υποδοχή των προσφύγων κλπ). Τα κόμματα της Αριστεράς έχουν ταξικό καθήκον να πρωτοστατήσουν σε αυτό τον αγώνα που τώρα αρχίζει!  Παναγιώτης Κολοβός- Γερασιμίνα Τσιντή από τη Μαρξιστική Φωνή

Ο αγώνας ολοκληρώθηκε. Με τα χαρτιά στο χέρι και το κεφάλι ψηλά επιστρέφουμε δικαιωμένοι...

Ο αγώνας ολοκληρώθηκε. Με τα χαρτιά στο χέρι και το κεφάλι ψηλά επιστρέφουμε δικαιωμένοι στα σπίτια και τις δουλείες μας μετά από 44 μέρες απεργίας πείνας.

Ο αγώνας συνεχίζεται. Οι εξαγγελίες για 8ετία και για μείωση ενσήμων, ως προαπαιτούμενα για τη χορήγηση και ανανέωση άδειας παραμονής άμεσα,  χωρίς άλλες περιστροφές πρέπει να γίνουν νόμος.

Ο αγώνας είναι μονόδρομος. Ο αγώνας ενάντια στην καθημερινή εκμετάλλευση και τα τείχη του ρατσισμού, οι μάχες για τη νομιμοποίηση όλων των μεταναστών χωρίς προϋποθέσεις, για ίσα δικαιώματα ανάμεσα σε ντόπιους και αλλοδαπούς εργαζόμενους, για μια ζωή με αξίες και αξιοπρέπεια είναι τα επόμενα μας βήματα. Μαζί με το αντιρατσιστικό και μεταναστευτικό κίνημα  θα διανύσουμε αυτό το δύσκολο και μόνο δρόμο, το δρόμο του αγώνα.

Ο αγώνας μας ενώνει. Με τα χαρτιά στο χέρι και το κεφάλι ψηλά χαιρετίζουμε και αποχαιρετούμε όλους όσους μας υποστηρίζουν. Τους αλληλέγγυους από την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του κόσμου, τους γιατρούς και τους συνεργάτες τους, όλους εκείνους που στάθηκαν στο πλευρό μας αυτές τις μέρες της απεργίας πείνας, όλες τις μέρες όπου η ζωή και ο θάνατος μας ζητούσαν δικαίωση κι ελευθερία.

Καλή αντάμωση στους αγώνες!

-         Συγκέντρωση, Δευτέρα 14/03, στις 5.00 μ. μ., στην Υπατία
-         Συγκέντρωση, Δευτέρα 14/03, στις 7.00 μ. μ., στο λιμάνι του Πειραιά (Αγ. Διονύσιος)

300 Μετανάστες Απεργοί Πείνας, 13 Μαρτίου 20011

 

 

Δὲν τοὺς γνωρίσαμε ἦταν ἡ ἐλπίδα στὸ βάθος ποὺ ἔλεγε
πὼς τοὺς εἴχαμε γνωρίσει ἀπὸ μικρὰ παιδιά.
Τοὺς εἴδαμε ἴσως δυὸ φορὲς κι ἔπειτα πῆραν τὰ καράβια,
φορτία κάρβουνο, φορτία γεννήματα, κι οἱ φίλοι μας
χαμένοι πίσω ἀπὸ τὸν ὠκεανὸ παντοτινά.
Ἡ αὐγὴ μᾶς βρίσκει πλάι στὴν κουρασμένη λάμπα
νὰ γράφουμε ἀδέξια καὶ μὲ προσπάθεια στὸ χαρτὶ
πλεούμενα γοργόνες ἢ κοχύλια
τὸ ἀπόβραδο κατεβαίνουμε στὸ ποτάμι
γιατὶ μᾶς δείχνει τὸ δρόμο πρὸς τὴ θάλασσα,
καὶ περνοῦμε τὶς νύχτες σὲ ὑπόγεια ποὺ μυρίζουν κατράμι.
Οἱ φίλοι μας ἔφυγαν ἴσως νὰ μὴν τοὺς εἴδαμε ποτές, ἴσως
νὰ τοὺς συναπαντήσαμε ὅταν ἀκόμη ὁ ὕπνος
μᾶς ἔφερνε πολὺ κοντὰ στὸ κύμα ποὺ ἀνασαίνει
ἴσως νὰ τοὺς γυρεύουμε γιατὶ γυρεύουμε τὴν ἄλλη ζωή,
πέρα ἀπὸ τ᾿ ἀγάλματα.

 

Γιώργος Σεφέρης, από το Μυθιστόρημα ( Ε' )

«Γουρουνίσια μάζα» κατά «πλήθους χρυσών ναρκίσσων»

Διαδήλωση στις 17 Οκτώβρη 1905, Ilya Yefimovich Repin [Public domain], via Wikimedia Commons

της Τζίνας Πολίτη 

από τις Θέσεις, Τεύχος 107, περίοδος: Απρίλιος - Ιούνιος 2009

Ήρωας είναι πάντοτε οι μάζες, τα πλήθη των ανθρώπων.

Γιώργος Χειμωνάς

Ι

Η ιδρυτική στιγμή που διασπά τη συνεκτική αναπαράσταση του κοινωνικού με την εισαγωγή εντός της δραματικής δομής των αντιθέσεων δημόσιο/ ιδιωτικό, άτομο/ μάζα εγκαινιάζεται από την τραγωδία του Ευριπίδη Ορέστης. Εκεί, οι κλειστές πύλες του παλατιού μπροστά από τις οποίες διαδραματίζονταν τα επεισόδια, ανοίγουν για πρώτη φορά στην ιστορία της αρχαίας τραγωδίας και επιτρέπουν την είσοδο του θεατή «εν δόμοις», δηλαδή, εντός του αθέατου ως τότε ιδιωτικού χώρου. Εισερχόμενος, ο θεατής αντικρίζει τον Ορέστη κουλουριασμένο κάτω από τα σκεπάσματα μιας κλίνης να δοκιμάζεται από παρανοϊκές κρίσεις, ενώ η Ηλέκτρα, καθισμένη κοντά του, προσπαθεί να τον βοηθήσει. Η εικόνα μιας στέρεα συνδεδεμένης κοινότητας, όπου οι πρωταγωνιστές και ο Χορός μοιράζονταν από κοινού τη διαδοχή των τραγικών συμβάντων στο δημόσιο χώρο μπροστά από τις κλειστές πύλες του παλατιού, φαίνεται να ανήκει πια στο παρελθόν.²

Έτσι, η καθολικότητα του μυθικού αφηγήματος υποβιβάζεται εδώ σε ιδιωτική υπόθεση. Πέρα από το Χορό, εκτός σκηνής, ένα άλλο συλλογικό σώμα έχει εμφανιστεί, μια μεγάλη, θορυβώδης μάζα που παροτρύνεται από τους ρήτορες του Συμβουλίου του Άργους να αποφασίσει με ποιο τρόπο πρέπει να τιμωρηθούν οι μητροκτόνοι. Ο Ευριπίδης, όπως παρατηρεί ο Willink, είναι ο πρώτος που εισάγει στο Δράμα το θέμα του «κακού δημαγωγού» ο οποίος προσπαθεί με παραπειστικά λόγια να σαγηνέψει το παράλογο πλήθος.³

Η μάζα, που πρέπει να αποφασίσει αν ο Ορέστης «με θάνατο πρέπει να τιμωρηθεί –ή να ζήσει», δεν πείθεται από τα λόγια ενός τίμιου χωρικού που δικαιώνει τον Ορέστη γιατί «σκότωσε γυναίκα κακιά και άθεη∙ ανάξια του άνδρα της»∙ διχάζεται από τα «συνετά λόγια του άρχοντα Διομήδη» που προτείνει για τα αδέλφια την ποινή της εξορίας∙ οργίζεται από την απολογία του Ορέστη που «αμύνθηκε για τα δίκαια» τα οποία θεμελίωσε η πράξη του στο Άργος∙ θολώνει με τον «αμφίθυμο και δίγλωσσο» λόγο του Ταλθύβου «που πάει πάντα με τους δυνατούς όσο είναι δυνατοί» και αντιστρέφει τα λόγια του έτσι που «από καλά» ξαφνικά άλλαζαν σε «κακά». Εντέλει, το οργισμένο πλήθος πείθεται από τον «αθυρόστομο» ξένο που ουρλιάζει ότι οι μητροκτόνοι πρέπει να θανατωθούν με λιθοβολισμό, «με το θράσος που έχει ο θόρυβος, η απάτη και η Αμάθεια: – τα τρία αυτά χαρίσματα που κάνουν στην Ελλάδα λαοφίλητο τον Αδειανό ρήτορα», τον «ύπουλο» εκείνο «που ήξερε με λόγια πανούργα να κολακεύει τον λαό».⁴

Σε αντίθεση με το Χορό, τα κύρια ψυχολογικά χαρακτηριστικά της μάζας είναι: έλλειψη κρίσης, υποταγή στον επιδέξιο χειρισμό του ρητορικού λόγου από το δημαγωγό και ταύτιση με το πρόσωπό του, αντιφατικές αποφάσεις, αχαλίνωτο πάθος και μια εσφαλμένη αίσθηση δύναμης. Αυτή η αρχέτυπη αναπαράσταση της μάζας μοιάζει να σημάδεψε ανεξίτηλα το κοινωνικό φαντασιακό αφού εξακολούθησε να αναπαράγεται μέσα στους αιώνες ως τις μέρες μας. Γιατί, με το να αγνοούνται οι ιστορικοί, κοινωνικοί μετασχηματισμοί, η αναπαράσταση αυτή προϋπέθετε ότι «οι στοιχειώδεις ψυχικές δυνάμεις ήταν προορισμένες να παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες σε όλες τις εποχές [...] εκτός ιστορίας, όμοια με τις άλλες φυσικές δυνάμεις». Το γεγονός ότι «τα ψυχικά και φυσικά στοιχεία που καθορίζουν τη σύσταση της ανθρώπινης φύσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής πραγματικότητας» αγνοήθηκε πλήρως.⁵

Συνακόλουθα, το ερώτημα εάν αυτές οι αναπαραστάσεις των μαζών αντανακλούσαν την ηγεμονεύουσα ιδεολογία∙ εάν ο ίδιος ο δραματουργός χρησιμοποιούσε τη ρητορική του δημαγωγού προκειμένου, από τη θέση ισχύος που κατείχε, να χειριστεί επιδέξια τα συναισθήματα των θεατών∙ εάν αυτές οι ίδιες οι αναπαραστάσεις βασίζονταν στο υποκειμενικό συναίσθημα και όχι στην αντικειμενική θεώρηση, τέτοιας μορφής ερωτήματα σπάνια εγείρονταν, ακόμα και όταν η «μάζα» αποτέλεσε θεωρητικό αντικείμενο κοινωνικής και ψυχολογικής έρευνας στα τέλη του 19ου αιώνα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με την ανιστορική αυτή θέση που αναπαρήγαγε η κοινωνική και ψυχολογική θεωρία, η λογοτεχνία έγκαιρα διαμόρφωσε τις αναπαραστάσεις της με βάση το σκεπτικό ότι το φαινόμενο «μάζα» ήταν επακόλουθο ιδιαίτερων ιστορικών συνθηκών και κοινωνικών μετασχηματισμών. Έτσι, στη ρωμαϊκή τραγωδία Coriolanus, ο Shakespeare επαναπροσδιόρισε τη «μάζα» ως συλλογική, πολιτική οντότητα με κοινά συμφέροντα που έρχονταν σε αντίθεση με εκείνα των κρατούντων. Η συγγραφή του έργου αυτού τοποθετείται γύρω στα 1608-9. Όπως σημειώνει o Philip Brockbank:

Πολλές διασυνδέσεις έχουν εντοπιστεί ανάμεσα στον πολιτικό προβληματισμό του έργου με γεγονότα και συμπεριφορές της πρώτης δεκαετίας του αιώνα [...] Αν και ο Σαίξπηρ είχε βασιστεί στον Πλούταρχο για τις ρωμαϊκές εξεγέρσεις που αφορούσαν στα σιτηρά, η έλλειψη τροφίμων στις πόλεις και η δυσαρέσκεια των αγροτών στην ύπαιθρο ήταν συνηθισμένα φαινόμενα τόσο κατά τη βασιλεία της Ελισάβετ όσο και του Ιάκωβου, λόγω της αντικατάστασης του οργώματος από τη βοσκή και την εκτεταμένη περίφραξη των βοσκοτόπων. Ανάμεσα σε πολλές εξεγέρσεις, ιδιαίτερη σημασία έχει δοθεί στις αναταραχές που σημειώθηκαν το 1607/8 στις Μεσαίες κομητείες.⁶

Εδώ, έχει ενδιαφέρον να συγκρίνουμε το βαθμό «εγκυρότητας» του λογοτεχνικού έργου με την ιστορική μελέτη: αναφερόμενος στην ίδια εξέγερση ο ιστορικός J. P. Kenyon απλώς παρατηρεί: «Όταν οι χαμηλότερες τάξεις πέφτανε θύματα των παραμικρών κλιματικών αλλαγών [...] δεν θα πρέπει να κατηγορηθούν αν απορροφούσαν τις χιλιαστικές ιδέες που κυκλοφορούσαν τότε από τα χείλη μη εξουσιοδοτημένων, ανεξάρτητων κληρικών».⁷ Είναι πρόδηλο νομίζω ότι πίσω από αυτή την «ιστορική» παρατήρηση ελλοχεύει η αναπαράσταση της αφελούς «μάζας» που παρασύρεται από ανεύθυνους δημαγωγούς!

Έτσι, αν και το έργο τοποθετείται στους Ρωμαϊκούς χρόνους, μοιάζει να αντιστοιχεί με γεγονότα και πολιτικά πρόσωπα της εποχής του Σαίξπηρ.⁸ Χαρακτηριστικά, ο δημεγερτικός λόγος τον οποίο απευθύνει στους Ρωμαίους πολίτες ένας πληβείος, θυμίζει παρόμοιες αγορεύσεις που εκφέρονταν στα χρόνια του Σαίξπηρ: «Δεν νοιάστηκαν ούτε νοιάζονται για μας. Μας αφήνουν να λιμοκτονούμε, ενώ οι αποθήκες τους είναι γεμάτες σιτηρά. Βγάζουν διατάγματα για την τοκογλυφία που όμως υποστηρίζουν τους τοκογλύφους. Καταργούν καθημερινά την όποια νομοθετική πράξη στρέφεται κατά των πλουσίων και καθημερινά θεσπίζουν πιο σκληρούς νόμους για να αλυσοδέσουν και να υποτάξουν τους φτωχούς».⁹ Ο Thomas Lodge, προκειμένου να αντικρούσει αυτές τις ανατρεπτικές αγορεύσεις, περιγράφει τον ταραχοποιό της υπαίθρου ως εξής: «Μαίνεται και επιτίθεται κατά των περιφράξεων, λέγοντας στους γεωργούς ότι οι απολαύσεις των Λόρδων τρώνε το λίπος από τα δικά τους δάχτυλα, και ότι αυτά τα υπέρογκα νοίκια [...] είναι η καταστροφή της αγγλικής αγροτιάς: το αποτέλεσμα της ομιλίας του είναι η εξέγερση και η οχλαγωγία».¹⁰

Σε αντίθεση με τον Ορέστη, εδώ η δραματική σύγκρουση προέρχεται άμεσα από την αντιπαράθεση της μάζας με το Εγώ ενός υποκειμένου της κυρίαρχης τάξης. Ο Κοριολάνος, ωστόσο, ως το «άλλο» της μάζας, δεν αρμόζει με την ορθολογική εικόνα του «ατόμου» που θα κατασκευαζόταν στα χρόνια που έρχονταν, δεδομένου ότι οι πράξεις και οι ψυχολογικές αντιδράσεις του προέρχονται από τα στοιχειώδη εκείνα πάθη της ψυχής που χαρακτηρίζουν όχι μόνο τις μάζες και τους ήρωες, αλλά και το ίδιο το είδος της τραγωδίας.¹¹ Συνακόλουθα, η δραματική αντιπαράθεση των αντίπαλων δυνάμεων δεν είναι αγωνιστική αλλά έντονα ανταγωνιστική. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι αρνητικές αναπαραστάσεις της «πολυκέφαλης μάζας»¹² απορρέουν στο έργο από το βλέμμα και το λόγο του Κοριολάνου.

Ίσως θα ήταν παρακινδυνευμένο να υποθέσει κανείς ότι οι Ρωμαϊκές τραγωδίες του Σαίξπηρ προαναγγέλλουν τον εμφύλιο πόλεμο που θα ξεσπούσε ύστερα από σαράντα χρόνια. Ένα πράγμα ωστόσο είναι βέβαιο: ότι το εμείς και το εκείνοι ως αναδυόμενες πολιτικές οντότητες σε σύγκρουση, θα σημάδευαν έκτοτε τη λογοτεχνία και την ιστορία.

 

ΙΙ

 Ο Adam Smith, στην πραγματεία του Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων, έγραφε: «Η ευπροσήγορη αρετή του ανθρωπισμού απαιτεί, σίγουρα, μιαν ευαισθησία πολύ πιο ανεπτυγμένη από αυτήν που κατέχουν τα άξεστα, λαϊκά στρώματα της ανθρωπότητας [...] και έναν τέτοιο βαθμό αυτοελέγχου, που να μας εκπλήσσει με τη θαυμαστή ανωτερότητά του έναντι των ανυπότακτων παθών της ανθρώπινης φύσης».¹³ Έτσι, η έλευση του καπιταλισμού συνοδεύτηκε από τη γέννηση του συνετού, μετριοπαθούς ατόμου. Όμως, όπως επεσήμανε ο William Godwin to 1793, «οι φιλόσοφοι μέχρι στιγμής λογομαχούν για το αν τα ανθρώπινα όντα στην άσκηση των πλέον ηθικών τους προσπαθειών ενεργούν υπό το κράτος της ανιδιοτελούς καλοκαγαθίας, ή απλώς του πεφωτισμένου προσωπικού τους συμφέροντος».¹⁴ Ο Albert Hirschman, στη μελέτη του Τα Πάθη και τα Συμφέροντα, έδειξε το δρόμο που οδηγεί στο τέλος αυτής της λογομαχίας. Χαρακτηριστικά, το πρώτο μέρος της μελέτης του τιτλοφορείται: «Πώς τα συμφέροντα κλήθηκαν να εξουδετερώσουν τα πάθη».¹⁵ Εφεξής, η κοινωνικοπολιτική αντίθεση έλλογο άτομο/ παράλογη μάζα θα κυριαρχούσε στη δυτική σκέψη και θα καθόριζε τις αναπαραστάσεις του συλλογικού, αστικού φαντασιακού.

Στο μεταξύ, το απωθημένο πάθος του επαναστατικού ενθουσιασμού καραδοκούσε. Ο ηγεμονικός, αμυντικός μηχανισμός έμελλε να καταρρεύσει και τα παλίνδρομα συμπτώματα να εκραγούν και πάλι γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα: η καταιγίδα της Γαλλικής επανάστασης ανήγγειλε την επιστροφή του. 

Ο Edmund Burke, στο περίφημο Στοχασμοί γύρω από τη Γαλλική Επανάσταση, έσπευσε να δηλώσει: «μια απόλυτη δημοκρατία [...] είναι το πλέον αναίσχυντο πράγμα στον κόσμο. Καθώς είναι το πλέον αναίσχυντο, είναι και το πλέον άφοβο». Γιατί η μάζα απαιτεί τώρα από τους κρατικούς λειτουργούς «τη χαμερπή υποταγή τους στην περιστασιακή της βούληση», ενώ η ίδια προσφέρεται ως λεία «στην απεχθή φιλοδοξία που χαρακτηρίζει τους λαοφιλείς κόλακες».¹⁶

Σύμφωνα με τον Μπερκ, η «μάζα» παραβιάζει τη φυσική και ηθική διάταξη των πραγμάτων προς τα οποία ο άνθρωπος οφείλει να είναι υπάκουος, είτε με τη συγκατάθεσή του είτε με τη βία. Η μάζα, με το να μετατρέπει την αναγκαιότητα σε αντικείμενο επιλογής, καταπατά το νόμο, απειθεί προς τη φύση και «εξορίζεται από τον κόσμο του Λόγου και της τάξεως και της θέσεως και της ηθικής, και της γόνιμης μετάνοιας, στον ανταγωνιστικό κόσμο της τρέλας, της διχόνοιας, της ακολασίας, της αταξίας και της ανωφελούς δυστυχίας».¹⁷ Φευ! Η επιστροφή του απωθημένου με τη μορφή του Ιακωβινισμού, οδηγούσε τώρα την Αγγλία στην απώλεια των παλαιών, θεμελιωδών αρχών και «η γνώση, μαζί με τους φυσικούς της προστάτες και φύλακες» την αριστοκρατία και τον κλήρο, «ριχνόταν στο βόρβορο για να την ποδοπατήσουν οι οπλές μιας γουρουνίσιας μάζας».¹⁸

Η «γουρουνίσια μάζα» αντέδρασε άμεσα. Ο Ιακωβίνος Thomas Spence έσπευσε να τιτλοφορήσει τις εβδομαδιαίες του φυλλάδες: Γουρουνίσιο κρέας, ή Μαθήματα για τη Γουρουνίσια Μάζα, ενώ ο Daniel Isaac Eaton δημοσίευσε το δημοφιλέστατο: Πολιτική για το Λαό, ή Υγρά Χοιροτροφή. Το συναίσθημα της αηδίας που εξέφραζε ο Μπερκ για τη «γουρουνίσια μάζα» και το ειρωνικό συναίσθημα της περιφρόνησης που του ανταπέδωσε η μάζα, αποτελούν σημαντικές συγκινησιακές αντιδράσεις καθώς σηματοδοτούν την αρχή μιας ριζικής αναδιάταξης των ταξικών σχέσεων την εποχή εκείνη στην Αγγλία.¹⁹

Στη σημαντική του μελέτη, Η Ανατομία της Αηδίας, ο William Ian Miller παρατηρεί ότι ενώ η «αηδία» είναι μια συγκινησιακή, ψυχολογική αντίδραση, μολαταύτα συνδέεται με την ιδεολογία αφού ελέγχεται ως «ένα από τα πιο επιθετικά, πολιτιστικά πάθη».²⁰ Η «αηδία» και η «περιφρόνηση», ως αμυντικά, αντιδρώντα πάθη, «δραστηριοποιούν και υποστηρίζουν τη χαμηλή κατάταξη πραγμάτων, ανθρώπων και πράξεων που θεωρούνται αηδιαστικά και αξιοκαταφρόνητα».²¹ Ως εκ τούτου, αποτελούν συναισθήματα-κλειδιά για τη διατήρηση των κοινωνικών θέσεων και της ιεραρχίας. Έτσι, το επίθετο «γουρουνίσια», που αποδίδει ο Μπερκ στη μάζα, και η αίσθηση σιχασιάς που προκαλεί αυτή η μεταφορά, αντί να αναφέρεται σε μια αντικειμενική ιδιότητα, μάλλον αποκαλύπτει τα συναισθήματα ανησυχίας, μίσους και ανασφάλειας που οι ανώτερες τάξεις είχαν αρχίσει να αισθάνονται εκείνα τα χρόνια για τις μάζες. Γιατί, «με την εμφάνιση των σχηματισμών αυτοπειθαρχίας του νέου κινήματος της εργατικής τάξης»,²² το αίσθημα της περιφρόνησης που χαρακτήριζε την κοινωνική ανωτερότητα των ηγεμονικών τάξεων στην Αγγλία, έπαψε πια να αποτελεί αποκλειστικό τους προνόμιο και άρχισε να εκφράζεται άφοβα από την «πλέμπα» για τ’ αφεντικά της.

Ο William Godwin, στην πραγματεία του Έρευνα σχετικά με την Πολιτική Δικαιοσύνη (1798), αμφισβήτησε πολλές από τις αντιδραστικές θέσεις του Μπερκ. «Όλα τα επιχειρήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί για να αποδείξουν τα μειονεκτήματα της δημοκρατίας», γράφει, «προέρχονται από αυτή τη μια και μοναδική ρίζα: την υποτιθέμενη αναγκαιότητα εξαπάτησης και προκατάληψης για την καταστολή της αναταραχής των ανθρώπινων παθών».²³ «Η δημοκρατία είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης σύμφωνα με το οποίο κάθε μέλος της κοινωνίας θεωρείται ως άνθρωπος και τίποτα περισσότερο. Σ’ ό,τι αφορά δε τη θετική διάταξη, κάθε άνθρωπος θεωρείται ως ίσος».²⁴ Ωστόσο, όταν έρχεται στο θέμα των «πολιτικών σωματείων», μοιάζει να συμμερίζεται και αυτός τους φόβους της κοινωνικής του τάξης: «Ανάμεσα στα μειονεκτήματα του πολιτικού σωματείου είναι η τάση προς την αταξία και την αναταραχή [...] Δεν υπάρχει τίποτα πιο βάρβαρο, αιμοδιψές, και σκληρόκαρδο από τον θρίαμβο ενός όχλου», γράφει.

Το μοντέλο του Γκόντουιν για τις πολιτικές ενώσεις μοιάζει να προδιαγράφει εκείνο του Χάμπερμας. Υποστηρίζει ότι ο μόνος τρόπος για να προαχθούν «τα καλλίτερα συμφέροντα της ανθρωπότητας, εξαρτάται κυρίως από την ελευθερία της κοινωνικής επικοινωνίας». Ο διάλογος, «μας εξοικειώνει με μια ποικιλία συναισθημάτων και απόψεων, μας αναγκάζει να εξασκούμε την υπομονή και την προσοχή μας, και δίνει στα θέματα που εξετάζουμε ελευθερία και ελαστικότητα».²⁵ Η αλληλεπίδραση, χάρη στη μεσολάβηση της γλώσσας, θα τείνει προς την «αλληλοκατανόηση» αφού «ο καθένας θα είναι πρόθυμος να μιλήσει και να ακούσει από τους άλλους όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει για τα ενδιαφέροντα όλων». Τα πλεονεκτήματα της πολιτικής εξέτασης των προβλημάτων, που θα είναι «αδιάφθορη από πολιτικά μίση και βιαιότητα» και απαλλαγμένη «από την επιστημονική επιτήδευση», θα γίνουν «κοινό κτήμα και θα χρησιμοποιούνται σε καθημερινή βάση με αποτελέσματα ανεκτίμητης αξίας».²⁶ Προς το σκοπό αυτό, ο διάλογος που διέπεται από κανόνες, είναι ένα πολύ ισχυρότερο όπλο από την αναρχία της εμπαθούς πράξης. Νομίζω ότι μια νέα ανάγνωση της πραγματείας του Γκόντουιν θα έδειχνε ορισμένους από τους σύγχρονους πολιτικούς στοχαστές που τάσσονται υπέρ της συναινετικής δημοκρατίας να είναι συνεχιστές του!

Αυτό, ωστόσο, που είναι σημαντικό για το θέμα μας είναι οι νέες μεταφορές και παρομοιώσεις που προσαρτώνται στις αναπαραστάσεις της μάζας, και τα αισθήματα φόβου και απέχθειας που προκαλούν στο αστικό φαντασιακό: η μάζα είναι «τερατώδης», «αιμοδιψής», «αχαλίνωτη», είναι μια ογκώδης, βαρβαρική δύναμη που απειλεί να καταστρέψει την δημόσια ασφάλεια, την τάξη και τον δυτικό πολιτισμό. Ως εικόνα, το τρομερό θέαμα της «πολυκέφαλης μάζας» ήρθε να αντικαταστήσει για το μοντέρνο θεατή το ανοίκειο αίσθημα του αισθητικού Ύψους που ως τότε του προκαλούσαν μόνο τα υπερμεγέθη, φυσικά φαινόμενα!

 

ΙΙΙ

Στα νεανικά του χρόνια, ο ποιητής William Wordsworth ήταν ένθερμος υποστηρικτής της «γουρουνίσιας μάζας». Όταν επισκέφτηκε τη Γαλλία στις αρχές της δεκαετίας του 1790, εμπνεύστηκε βαθύτατα από τα επαναστατικά ιδεώδη. Στο αυτοβιογραφικό του ποίημα The Prelude (Το Πρελούδιο), ομολογεί ότι ένοιωσε «στα ύψη των χρυσών ωρών να βρίσκεται η Γαλλία/ κι φύση η ανθρώπινη να μοιάζει πως ξαναγεννιέται».²⁷ Σύντομα, ωστόσο, τα επαναστατικά, δημοκρατικά του ιδεώδη και αισθήματα άρχισαν να υποχωρούν και βρέθηκε «τώρα να πιστεύει / τώρα να αμφιβάλλει/ σε ατέρμονη σύγχυση».²⁸ Όπως παρατηρεί ο Graham Hough, o ποιητής πέρασε μια βαθιά, ηθική κρίση: «Ο επαναστατικός ζήλος και τα δόγματα της εποχής των Φώτων είχαν παίξει το ρόλο τους στη διαμόρφωση της σκέψης του, αλλά δεν τον οδηγούσαν πιο πέρα». Ύστερα από ένα μακρύ, επώδυνο διάστημα, «συνειδητοποίησε ότι μια νέα ζωή και ελπίδα τον κατέκλυζαν από εντελώς διαφορετικές πηγές».²⁹ Όπως καταθέτει ό ίδιος, το δίλημμα ξεδιάλυνε όταν το επαναστατικό, συλλογικό πάθος έδωσε τη θέση του στο γαλήνιο στοχασμό και «την σωτήρια επαφή / με τον αληθινό μου εαυτό».³⁰

Το 1804, έγραψε το περίφημο ποίημα, «Mόνος περιπλανιόμουν όπως ένα σύννεφο», που μαρτυρά τη φυγή του από την τύρβη του επαναστατικού κόσμου προς τον εσωτερικό κόσμο του εαυτού και την πίστη στη θρησκεία της φύσης. Παραθέτω επιλεκτικά:

Μόνος περιπλανιόμουν όπως ένα σύννεφο στον ουρανό

Που πλέει πάνω από λαγκάδια και λοφίσκους,

Όταν μεμιάς, μπροστά στο βλέμμα, πλήθος χαρωπό,

Μια λαοθάλασσα από χρυσούς ναρκίσσους.

......

Δέκα χιλιάδες είδα ξαφνικά

να λικνίζονται σε χορό ζωηρά.

......

Ατένιζα – και ατένιζα – δεν πέρασε απ’ τη σκέψη

Τι πλούτο από το θέαμα αυτό είχα δρέψει.

Γιατί συχνά, όταν στην κλίνη μου γέρνω μελαγχολικός

Νοιώθοντας μέσα μου το άδειο της ανίας,

Σαν αστραπή το θέαμα περνά μπρος από το μάτι εκείνο, το εσωτερικό

που είναι της μοναξιάς πηγή ευδαιμονίας.

Και τότε η καρδιά μου γεμίζει από χαρά,

Με τους χρυσούς ναρκίσσους χορεύει ζωηρά.

Σίγουρα, το να χορεύει κανείς σε ένα κόσμο φυσικού κάλλους με «δέκα χιλιάδες χρυσούς ναρκίσσους» είναι μια δραστηριότης πολύ πιο ευφρόσυνη από το να συντονίζει το βήμα του με δέκα χιλιάδες «γουρουνίσιου» πλήθους! Η σταδιακή στροφή του ποιητή προς το συντηρητικό κόμμα είναι σε όλους γνωστή. Δέχτηκε την πατρωνία Λόρδων και τελικά μια βασιλική αργομισθία. Ο ποιητής Browning, έγραψε: «Για μια χούφτα αργύρια μας εγκατέλειψε / Για να κολλήσει ένα παράσημο στο πέτο του».³¹

Σ’ αντίθεση, ο Shelley, ο μόνος από τους ρομαντικούς ποιητές που έμεινε πιστός στα κοινωνικά, επαναστατικά ιδεώδη, όταν στις 16 Αυγούστου του 1819 μια ογκώδης, ειρηνική διαδήλωση εργατών με τις οικογένειές τους πνίγηκε στο αίμα, στο ποίημα: Η Μάσκα της Αναρχίας: Γραμμένο με Αφορμή τη Σφαγή στο Μάντσεστερ, έγραφε:

Σηκωθείτε σαν λιοντάρια

Που ξυπνούν με βρυχηθμό

Σε απρόσμενο αριθμό

Και τινάξτε τα δεσμά σας,

Ρίξτε τα πάνω στη γη

Ωσάν πάχνη που στον ύπνο

Σκέπασε την κεφαλή.

Είναι λίγοι - είστε πολλοί.³²

Σύμφωνα με τον ποιητή, η Αγγλία είχε μετατραπεί σε ένα έθνος όπου «οι Κυβερνήτες [...] ούτε βλέπουν, ούτε αισθάνονται, ούτε ξέρουν / Μόνο σαν βδέλλες κολλούν πάνω στο ξέπνοο σώμα της χώρας». Ο Στρατός, το Κοινοβούλιο, η Εκκλησία, είχαν γίνει «τάφοι από τους οποίους / ένα ένδοξο φάντασμα ίσως εμφανιστεί, για να φωτίσει τις θυελλώδεις μέρες μας».³³ Τριάντα χρόνια αργότερα, ο Μαρξ, στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, ανακοίνωνε την απειλητική εμφάνιση του φαντάσματος.

Ανάμεσα σε πολλές πρακτικές αγόρευσης, η μυθιστορία κλήθηκε να συνεισφέρει προκειμένου να εξορκιστεί το φάντασμα που στοίχειωνε την Ευρώπη. Το νέο είδος, γνωστό ως «βιομηχανικό μυθιστόρημα», οργάνωσε την αφηγηματική του δομή στη βάση των ανταγωνιστικών σχέσεων εργασίας - κεφαλαίου. Ο ιδεολογικός μηχανισμός για το σχηματισμό ηγεμονικών αναπαραστάσεων δραστηριοποιήθηκε και εδώ για να αναπαραγωγή του αποτρόπαιου, ρητορικού τόπου: ευσυνείδητα, εργαζόμενα άτομα, ενάντια στο συμφέρον τους, παρασύρονται και μεταμορφώνονται σε αχαλίνωτη, καταστροφική μάζα, υποταγμένη στη σαγήνη των διεγερτικών λόγων κακόβουλων δημαγωγών. Το πορτρέτο του συνδικαλιστή στα Δύσκολα Χρόνια του Dickens, είναι αποκαλυπτικό:

Κρίνοντας με βάση τα φυσικά στοιχεία, υψωνόταν πάνω από την εργατική μάζα τόσο όσο το ύψος που του πρόσφερε η σκηνή πάνω στην οποία στεκόταν. Από πολλές απόψεις, ήταν ουσιαστικά πιο κάτω από τους εργάτες. Δεν ήταν τόσο τίμιος, δεν ήταν τόσο αρρενωπός, δεν ήταν τόσο ειρηνικός. Αντικαθιστούσε την απλοϊκότητά τους με την πονηριά, και τη σίγουρη, αξιόπιστη λογική τους με το πάθος. Ήταν ένας κακοφτιαγμένος άνδρας, με σηκωτούς ώμους, με φρύδια συνοφρυωμένα, με τα χαρακτηριστικά του όλα μαζεμένα σε μια ξινή έκφραση, ο οποίος, αν λάβουμε υπόψη μας και το φανταχτερό του κοστούμι, διέφερε δυσμενώς από τη μάζα των ακροατών του που φορούσαν τα εργατικά τους ρούχα [...] Ήταν ιδιαίτερα παράξενο, και ήταν ακόμα πιο θλιβερό να βλέπει κανείς αυτό το πλήθος με τα ειλικρινή πρόσωπα, που την τιμιότητά τους κανένας άξιος, ουδέτερος παρατηρητής δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει, τόσο αναστατωμένο από έναν τέτοιο αρχηγό.³⁴

Η μυθιστορία, σίγουρα κάνει τη δουλειά πολύ καλύτερα από τους πολιτικούς. Γιατί, στο παραπάνω παράθεμα, πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί ο λόγος του αφηγητή παρά ως μεταμφιεσμένη δημαγωγία; Από τη θέση εξουσίας που κατέχει, κολακεύει και ταυτόχρονα νουθετεί τους εργάτες να μην πέσουν θύμα της σαγήνης του αχρείου συνδικαλιστή, αλλά να προφυλάξουν τη φυσική τους αξιοπρέπεια. Αν και οι ίδιοι θύματα ενός απάνθρωπου, αντιχριστιανικού συστήματος, ωστόσο πρέπει να συνεχίσουν να εκτελούν ταπεινά την εργασία που προόρισε γι’ αυτούς η θεϊκή βούληση. Η πάλη των τάξεων, υποστήριζε το βιομηχανικό μυθιστόρημα, θα κόπαζε μόνο χάρη στη «θρησκεία της ανθρωπότητας», η πίστη στην οποία θα οδηγούσε την κοινωνία στην υπέρβαση των πικρών, ταξικών διενέξεων. Το αναμορφωτικό ευαγγέλιο της αγάπης, θα κατέλυε τον ανταγωνισμό καπιταλιστή και εργάτη, και όλοι μαζί θα ζούσαν ειρηνικά, ενώ το σύστημα θα έμενε ανέπαφο.

IV

Προς τα τέλη του 19ου αιώνα, το εργατικό κίνημα είχε εξελιχθεί σε ισχυρό, πολιτικό αντίπαλο στην αντιπαράθεσή του με το κεφάλαιο και το κράτος. Πολιτικοί και διανοούμενοι διαμόρφωναν την κοινή γνώμη με βάση το φόβο μιας επικείμενης κοινωνικής καταστροφής, υποστηρίζοντας ότι οι θεσμοί βρίσκονταν σε κατάσταση επιταχυνόμενης παρακμής και η κοινωνία αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να περιπέσει σε αναρχία και χάος. Το 1895, ο Γάλλος κοινωνικός ψυχολόγος Gustave Le Bon δημοσίευσε τη μελέτη Η Ψυχολογία των Μαζών, που σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Το βιβλίο χαιρετίστηκε ως το κατεξοχήν πόνημα που αντιμετώπιζε το ανησυχητικό κοινωνικό αυτό φαινόμενο ως επιστημονικό αντικείμενο έρευνας, αφού απεκάλυπτε την αμετάβλητη ψυχολογική δομή που καθόριζε διαχρονικά την συμπεριφορά των μαζών – είτε αυτές ήταν εθνικές, φυλετικές, πολιτικές, θρησκευτικές ή στρατιωτικές. Στην Εισαγωγή του βιβλίου, ο Le Bon έγραφε:

«...ο αγώνας για τη δικαιοσύνη δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείπεται εξαιτίας της συντριπτικής δύναμης εκείνων που διαθέτουν τα όπλα και τα χρήματα και που φαίνονται ανίκητοι στην εμμονή τους να τα διατηρήσουν.»

Δικαιοσύνη, 1537, Lucas Cranach the Elder [via wikipedia]

του Χάουαρντ Ζιν,
[δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ, (7.2.10), με τίτλο Χάουαρντ Ζιν: "Η δύναμη που καμιά εξουσία δεν μπορεί να υποτάξει". Το πρωτότυπο στο περιοδικό The Nation, (20.9.04)]

Σε αυτό τον κόσμο του πολέμου και της αδικίας, πώς μπορεί κάποιος να παραμείνει κοινωνικά δραστήριος και προσηλωμένος στους κοινωνικούς αγώνες διατηρώντας την πνευματική υγεία του χωρίς να αφεθεί στην παραίτηση και τον κυνισμό;

Δεν είμαι βέβαιος για το αν ο κόσμος θα γίνει καλύτερος, αλλά είμαι απολύτως βέβαιος για το ότι δεν πρέπει να εγκαταλείπουμε το παιχνίδι όσο όλα τα χαρτιά δεν έχουν παιχτεί. Η μεταφορά είναι σκόπιμη: η ζωή είναι τζόγος. Με το να μην παίζεις, αρνείσαι οποιαδήποτε ευκαιρία να κερδίσεις. Παίζοντας και δρώντας δημιουργείς τουλάχιστον την πιθανότητα αλλαγής του κόσμου.

Υπάρχει η τάση να θεωρεί κανείς ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα θα συνεχιστεί επ' άπειρον. Ξεχνάμε πόσες φορές έχουμε εκπλαγεί από την ξαφνική κατάρρευση θεσμών, από εκπληκτικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται οι άνθρωποι, από αναπάντεχα ξεσπάσματα ή εξεγέρσεις ενάντια σε τυραννίες, από το γκρέμισμα συστημάτων εξουσίας που φαίνονταν ανίκητα.

Αν κάτι αναδύεται από την ιστορία των προηγούμενων εκατό χρόνων, αυτό είναι το απολύτως απρόβλεπτο. Μια επανάσταση για την ανατροπή του τσάρου της Ρωσίας σε αυτή την καθυστερημένη ημι-φεουδαρχική αυτοκρατορία όχι μόνο αιφνιδίασε τις προχωρημένες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, αλλά ξάφνιασε και τον ίδιον τον Λένιν, που έσπευσε να επιβιβαστεί σε ένα τραίνο για την Αγία Πετρούπολη.

Ποιος μπορούσε να προβλέψει τις αλλόκοτες μεταβολές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου; Το σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, την προέλαση του φαινομενικά ανίκητου γερμανικού στρατού στη Ρωσία και τις κολοσσιαίες απώλειες που προκάλεσε, το σταμάτημα στις πύλες του Λένινγκραντ, τα δυτικά σύνορα της Μόσχας και τους δρόμους του Στάλινγκραντ, την τελική ήττα του γερμανικού στρατού με τον Χίτλερ κρυμμένο στο καταφύγιό του περιμένοντας να πεθάνει.

Και έπειτα τον μεταπολεμικό κόσμο να παίρνει μια μορφή που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει: Την κινεζική επανάσταση, τη θυελλώδη και βίαιη Πολιτιστική Επανάσταση και ύστερα μία ακόμη ανατροπή, με την μεταμαοϊκή Κίνα να απορρίπτει τις ιδέες και τους θεσμούς της κάνοντας ανοίγματα προς τη Δύση και αγκαλιάζοντας τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, κάτι που εξέπληξε τους πάντες.
Κανείς δεν προέβλεψε ότι οι πρώην αυτοκρατορίες της Δύσης θα διαλύονταν τόσο γρήγορα μετά τον πόλεμο ούτε πόσο διαφορετικές θα ήταν οι κοινωνίες που θα προέκυπταν στα νεοσύστατα κράτη, από τον καλοπροαίρετο κοινοτικό σοσιαλισμό του Νιερέρε στην Τανζανία έως την τρέλα του Ιντι Αμίν στη γειτονική Ουγκάντα. Η Ισπανία ήταν μία ακόμη έκπληξη. Θυμάμαι έναν βετεράνο της Ταξιαρχίας Αβραάμ Λίνκολν να μου λέει ότι ο ισπανικός φασισμός δεν μπορούσε να ανατραπεί χωρίς έναν ακόμη αιματηρό πόλεμο. Ωστόσο, όταν πέθανε ο Φράνκο, δημιουργήθηκε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία ανοιχτή στους πάντες, τους σοσιαλιστές, τους κομμουνιστές, τους αναρχικούς.

Το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου άφησε δύο υπερδυνάμεις με τις δικές τους σφαίρες επιρροής. Ωστόσο δεν κατόρθωναν πάντα να διαμορφώνουν τις εξελίξεις, ακόμη και στα μέρη του κόσμου που βρίσκονταν κάτω από τον στενότερο έλεγχό τους. Η αποτυχία της Σοβιετικής Ένωσης να πετύχει τον στόχο της στο Αφγανιστάν, η απόφασή της να αποσυρθεί ύστερα από μια δεκαετία κατοχής, ήταν η πιο τρανταχτή απόδειξη ότι ακόμη και η κατοχή πυρηνικών όπλων δεν εγγυάται την κυριαρχία πάνω σε έναν αποφασισμένο πληθυσμό. Οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν την ίδια πραγματικότητα. Διεξήγαγαν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στην Ινδοκίνα πραγματοποιώντας τους βαναυσότερους βομβαρδισμούς μιας μικροσκοπικής χερσονήσου στην παγκόσμια ιστορία και παρ' όλα αυτά αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν.

Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων βλέπουμε καθημερινά νέα δείγματα για την αποτυχία των φαινομενικά ισχυρών να επιβληθούν στους φαινομενικά ανίσχυρους. Όπως στη Βολιβία και τη Βραζιλία, όπου τα κινήματα βάσης των εργαζομένων και των φτωχών εξέλεξαν νέους προέδρους που υπόσχονται να καταπολεμήσουν την καταστροφική εξουσία των επιχειρήσεων.

Κοιτώντας κανείς τον κατάλογο των μεγάλων εκπλήξεων, είναι σαφές ότι ο αγώνας για τη δικαιοσύνη δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείπεται εξαιτίας της συντριπτικής δύναμης εκείνων που διαθέτουν τα όπλα και τα χρήματα και που φαίνονται ανίκητοι στην εμμονή τους να τα διατηρήσουν. Η δύναμη αυτή αποδείχτηκε επανειλημμένα ευάλωτη απέναντι σε ανθρώπινες αρετές λιγότερο μετρήσιμες από τις βόμβες και τα δολάρια: το ηθικό σθένος, την αποφασιστικότητα, την ενότητα, την οργάνωση, την αυτοθυσία, το πνεύμα, την εφευρετικότητα, το κουράγιο και την υπομονή.

Είτε απο τους μαύρους της Αλαμπάμα και της Νότιας Αφρικής είτε από τους αγρότες του Ελ Σαλβαδόρ, της Νικαράγουας και του Βιετνάμ είτε από τους εργάτες και τους διανοούμενους της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της ίδιας της Σοβιετικής Ενωσης. Κανένας ψυχρός υπολογισμός για τον συσχετισμό δυνάμεων δεν πρέπει να αποθαρρύνει ανθρώπους που έχουν πειστεί για το δίκιο του αγώνα τους.

Προσπάθησα σκληρά να μιμηθώ τους φίλους μου στον πεσιμισμό τους για τον κόσμο (είναι τελικά μόνο οι φίλοι μου;), αλλά εξακολουθώ να συναντώ ανθρώπους που, παρά τα τρομακτικά πράγματα που συμβαίνουν γύρω τους, μου δίνουν ελπίδα. Όπου και αν πάω συναντώ τέτοιους ανθρώπους. Ιδίως νέους ανθρώπους, στους οποίους και ανήκει το μέλλον.

Και πέρα από μια χούφτα ακτιβιστών, φαίνεται να υπάρχουν εκατοντάδες, χιλιάδες άλλοι που παραμένουν ανοιχτοί στις ανορθόδοξες ιδέες. Όμως δεν φαίνεται να γνωρίζουν ο ένας την ύπαρξη του άλλου και έτσι, ενώ επιμένουν, το κάνουν με την απελπισμένη υπομονή του Σισύφου που χωρίς τέλος σπρώχνει τον βράχο του πάνω στο βουνό. Προσπαθώ να πω σε κάθε ομάδα ότι δεν είναι μόνη και ότι οι ίδιοι άνθρωποι που αποκαρδιώνονται από την απουσία ενός εθνικού κινήματος αποτελούν απόδειξη για τη δυνατότητα ενός τέτοιου κινήματος.

Οι επαναστατικές αλλαγές δεν έρχονται σε μια κατακλυσμική στιγμή (θα πρέπει να ανησυχούμε για τέτοιες στιγμές), αλλά σαν μια ατέλειωτη διαδοχή εκπλήξεων, μια ελικοειδής πορεία προς μια πιο αξιοπρεπή κοινωνία. Δεν χρειάζεται να εμπλακούμε σε μεγάλες, ηρωικές στιγμές για να συμμετάσχουμε στη διαδικασία της αλλαγής. Οι μικρές πράξεις, όταν πολλαπλασιάζονται από εκατομμύρια ανθρώπους, μπορούν να μετατραπούν στη δύναμη που καμιά εξουσία δεν μπορεί να καταστείλει, στη δύναμη που μπορεί να μεταμορφώσει τον κόσμο.

Ακόμη και όταν δεν "κερδίζουμε", υπάρχει η χαρά και η ικανοποίηση ότι συμμετείχαμε με άλλους ανθρώπους σε κάτι σημαντικό. Χρειαζόμαστε την ελπίδα. Ο αισιόδοξος δεν είναι απαραίτητα ένας μακάριος, ελαφρώς ανόητος τύπος που σφυρίζει μέσα στα σκοτάδια του καιρού μας. Το να είσαι αισιόδοξος σε δύσκολους καιρούς δεν σημαίνει να είσαι ανόητα ρομαντικός. Είναι κάτι που πηγάζει από το γεγονός ότι η ιστορία της ανθρωπότητας είναι μια ιστορία όχι μόνο ανταγωνισμού και σκληρότητας, αλλά και συμπόνιας, αυτοθυσίας, κουράγιου και καλοσύνης.

Αυτό που επιλέγουμε να υπογραμμίσουμε σε αυτή την πολύπλοκη ιστορία θα καθορίσει τελικά τις ζωές μας. Αν βλέπουμε μόνο το χειρότερο, η δυνατότητά μας να δράσουμε καταστρέφεται. Αν θυμόμαστε εκείνους τους καιρούς και τα μέρη όπου οι άνθρωποι συμπεριφέρθηκαν με αληθινή μεγαλοπρέπεια, αυτό μας κινητοποιεί και δίνει τουλάχιστον την πιθανότητα να στρέψουμε τον κόσμο προς διαφορετική κατεύθυνση. Και όταν δρούμε, δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάποιο ουτοπικό μέλλον. Το μέλλον είναι μια άπειρη αλληλουχία παρόντων και με το να ζούμε σήμερα όπως πιστεύουμε ότι πρέπει να ζουν οι άνθρωποι σε πείσμα όλων των άσχημων πραγμάτων που συμβαίνουν γύρω μας, είναι από μόνο του μια υπέροχη νίκη.

Η δικαίωση των 300 μεταναστών, ελπίδα για όλη την κοινωνία

Η σημερινή απόφαση της κυβέρνησης να ικανοποιήσει μέρος των αιτημάτων των 300 μεταναστών απεργών πείνας, απέδειξε ότι ο μόνος χαμένος αγώνας είναι αυτός που δεν δίνεται. Επίσης, έδειξε σε όλους τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες ότι η κυβέρνηση του Μνημονίου δεν είναι ανίκητη. Το άκαμπτο αγωνιστικό φρόνημα και η πλατιά κοινωνική αλληλεγγύη μπορούν να φέρουν χειροπιαστά αποτελέσματα.

Είναι προφανές ότι θα χρειαστούν μακροχρόνιοι σκληροί αγώνες για να αρθεί το απαρτχάιντ σε βάρος των ξένων εργατών που ζουν στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Ωστόσο, δεν πρέπει να χωρεί αμφιβολία ότι η αυταπάρνηση των 300 άνοιξε έναν καινούργιο δρόμο ελπίδας.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους όσοι (και ήταν πολλοί…) στήριξαν αυτόν το δύσκολο αγώνα από τη Νομική έως τα νοσοκομεία. Μα πάνω απ’ όλα, θα θέλαμε να χαιρετίσουμε με σεβασμό  τους 300 αγωνιστές για τους οποίους μπορεί να περηφανεύεται όλη η εργατική τάξη.

Αθήνα 9/3/11

Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στους 300 μετανάστες απεργούς πείνας

 από Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών

Αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ ο μικρός ο μέγας...

Ημερομηνία δημοσίευσης: 06/03/2011 ΑΥΓΗ

 
Ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ φταίει για την αποδοκιμασία του Πάγκαλου στο Παρίσι. Προφανώς φταίει και για την αποδοκιμασία του Παπανδρέου στο Βερολίνο, γιατί όχι; Όπως άλλωστε φταίει για το "Δεν πληρώνω - δεν πληρώνω". Όπως φταίει για τις μπάρες των διοδίων. Όπως φταίει για την Κερατέα. Όπως έφταιξε για τη Νομική των μεταναστών. Όπως έφταιξε για τον Δεκέμβρη του 2008. Για τα πάντα όλα τέλος πάντων, μην το ψάχνεις, ο ΣΥΡΙΖΑ φταίει. Όποιος διατηρεί αμφιβολίες ας ρωτήσει τον κ. Πεταλωτή. Ή την κ. Μπακογιάννη. Ή τον κ. Άδωνι Γεωργιάδη. Ή τον ίδιο τον κ. Πάγκαλο. Για τα παλαιότερα μπορεί να ρωτήσει και τον κ. Πολύδωρα. Τι διάολο, τόσοι άνθρωποι σοβαροί, όλοι ψέματα λένε;...
Αλλά τι είναι τέλος πάντως αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ; Πώς καταφέρνει να βρίσκεται πανταχού παρών; Πώς μπορεί να φέρνει τα πάνω κάτω; Πόση δύναμη διαθέτει; Τι σόι οργάνωση, δικτύωση και τι λογής τεράστιες και πολυπλόκαμες επιρροές έχει στη διάθεσή του ώστε να καταφέρνει να κινεί γη και ουρανό ακόμη και στις Ευρώπες;
Ε, λοιπόν, για τους μη γνωρίζοντες επακριβώς τα πράγματα, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα συμμαχικό πολιτικό μόρφωμα με καμιά δεκαριά συνιστώσες, που, αν πιστέψουμε στα μάτια μας, δεν μπορεί να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρα. Που στις τελευταίες εκλογές εξασφάλισε το ιλιγγιώδες ποσοστό του 4,7%. Που στις δημοσκοπήσεις τώρα ίσα που καταφέρνει να επιβιώνει. Που στις αυτοδιοικητικές εκλογές κατέβηκε με δυο - τρία διαφορετικά σχήματα. Που διασπάται και ξαναδιασπάται κατά συρροήν. Που εδώ και 'γώ δεν ξέρω πόσους μήνες ψάχνει και ψάχνεται, να δει αν μπορεί να προχωρήσει ως έχει ή θα διαλυθεί εις τις εξ ων συνετέθη συνιστώσες, κι άλλα τέτοια ανθηρά και ρωμαλέα και απειλητικά.
Κι όμως, αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ, ο τέτοιων πολιτικών προδιαγραφών, καταφέρνει, φαίνεται, να κινεί γη και ουρανό. Μεταφυσικά πράγματα!..
Για να λέμε πάντως τα πράγματα με τ' όνομά τους, όταν προχθές τη Δευτέρα το βράδυ ο Θόδωρος Πάγκαλος στο Mega εκλήθη να μιλήσει για την παρισινή του περιπέτεια, εδήλωσεν ευθαρσώς ότι ανάμεσα σ' εκείνους που του επιτέθηκαν γνωρίζει τα ονόματα 4-5 στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Τι σημασία έχει αν ο αμφιτρύων δημοσιογράφος δεν του ζήτησε να πει τα ονόματα στον αέρα; Του το ζήτησε μετά από λίγο ο εκπρόσωπος του ΣΥΝ, ο οποίος παρενέβη. Ο αντιπρόεδρος όμως έπαθε μια -προσωρινή ελπίζουμε- κρίση απώλειας μνήμης εκείνη ακριβώς την ώρα. Και περιορίσθηκε να παραπέμψει σε δήλωση του Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, ότι με την πολιτική που εφαρμόζουν δεν θα τολμούν να βγουν από τα σπίτια τους. Όχι, ο Αλέξης Τσίπρας δεν ήταν στο Παρίσι την ημέρα των επεισοδίων, εξακριβωμένα πράγματα...

Ο συνήθης ύποπτος
Η απόδοση των πάντων -από σχεδόν τους πάντες- στον ΣΥΡΙΖΑ έχει, φυσικά, την εξήγησή της. Και μονάχα ως τυχαία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Εδώ και καιρό, ιδίως από τον Δεκέμβρη του 2008, είναι ο εύκολος στόχος. Και συνήθη ύποπτο μπορείς να τον πεις. Πως γινόταν τότε στα πέτρινα χρόνια των ερευνών για τη 17Ν, τότε που οι υπουργοί Δημόσιας Τάξης μονάχα "ακουμπούσαν" την τρομοκρατία, όπου συνελάμβαναν κάθε τρεις και λίγο κάποιους τύπους από τα Εξάρχεια, τους ίδιους πάντα, και μετά αναγκάζονταν να τους στείλουν σπίτια τους;
Έτσι ακριβώς. Ύστερα ο ΣΥΡΙΖΑ ενοχλεί με την πολιτική του, έτσι κι αλλιώς. Από τον ΛΑΟΣ για τα προωθημένα αντιρατσιστικά του, μέχρι το ΠΑΣΟΚ για τα προωθημένα αντιμνημονιακά του.
Από την άλλη μεριά, όταν τον Δεκέμβρη του 2008 ο ΣΥΡΙΖΑ χρεώθηκε από τους πάντες τα πάντα και η σχετική προπαγάνδα έπιασε τη ευγενή φροντίδι των μεγάλων καναλιών κι αφού έβαλε το χεράκι της και η Αλέκα Παπαρήγα, ε, είναι εύκολο από 'κεί και πέρα να φορτώνεται κι όλες τις "αμαρτίες" που ακολουθούν. Εύκολο και βολικό και ευκολότερα πιστευτό.
Εξάλλου, αν περάσει η άποψη ότι ένα κόμμα, το όποιο κόμμα, οργανώνει και καθοδηγεί τις αντιδράσεις, τότε οι αντιδράσεις δεν είναι αυθόρμητες, δεν είναι γνήσιες, άρα λαϊκή δυσαρέσκεια στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Αφού κάποιοι του ΣΥΡΙΖΑ "δεν πληρώνουν - δεν πληρώνουν", προφανώς δεν υπάρχει λαϊκή αντίδραση για την αύξηση της τιμής των εισιτηρίων. Αφού ο ΣΥΡΙΖΑ σηκώνει τις μπάρες στα διόδια, πάει να πει ότι ο κόσμος ο πολύς δεν διαμαρτύρεται για τα διόδια. Αφού ο ΣΥΡΙΖΑ αποδοκίμασε τον Πάγκαλο, προφανώς δεν υπάρχει πραγματικό έρεισμα αποδοκιμασίας του Πάγκαλου ή αποδοκιμασίας και της κυβερνητικής πολιτικής...
Δεν ξέρω αν δικαιολογούνται οι πληθωρικές εκδηλώσεις κατά πολιτευομένων του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. Κάποιες απ' αυτές, όπως κατά του Χατζηδάκη για παράδειγμα ή κατά του Παναγόπουλου, σίγουρα δεν δικαιολογούνται. Όμως δεν δικαιολογείται και η βίαιη ματαίωση εκδηλώσεων ή η βίαιη παρεμπόδιση έκφρασης του οποιουδήποτε.
Όλα όμως εξηγούνται. Έχουν την εξήγησή τους στην απόγνωση η οποία διακατέχει πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας σήμερα, εξ αιτίας της πολιτικής που άσκησαν και ασκούν η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ. Έχουν την εξήγησή τους στην παγιωμένη βεβαιότητα του μεγαλύτερου μέρους της κοινής γνώμης (τα σχετικά ευρήματα των δημοσκοπήσεων μαρτυρούν αποκαλυπτικά περί αυτών) ότι η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ οδήγησαν την κοινωνία στην εξαθλίωση. Έχουν την εξήγησή τους στην ακόμη πιο παγιωμένη βεβαιότητα της κοινής γνώμης ότι η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ κουκουλώνουν συστηματικά τις λαμογιές εαυτών και αλλήλων.
Ειδικά δε για τον Θεόδωρο Πάγκαλο, εκτός απ' όλα τα παραπάνω, μετρούν και οι αλλεπάλληλες προκλητικές και προσβλητικές για τον λαό δηλώσεις του. Όποιος λοιπόν θέλει ειλικρινά να βρει την εξήγηση για όλ' αυτά δεν έχει παρά να σκεφτεί. Με ανοιχτά μάτια, με ανοιχτά αφτιά και, προπάντων, με ανοιχτό μυαλό...
Υστερόγραφο: Διαμαρτυρήθηκε ο Θόδωρος Πάγκαλος επειδή, όπως είπε, έπεσε θύμα λεκτικής βίας. Πράγματι, η λεκτική βία δεν είναι αθωότερη από τη φυσική βία. Έχει όμως καθίσει να λογαριάσει ο αντιπρόεδρος τα θύματα της δικής του λεκτικής βίας; Της συχνά ολωσδιόλου βάρβαρης; Μπορεί να ρωτήσει όποιον θέλει, όποιον βρει μπροστά του, σχεδόν κανείς δεν του έχει γλυτώσει. Θα του προτείναμε πάντως να ρωτήσει κατά προτεραιότητα τον Κώστα Λαλιώτη.

Χορός του θανάτου

By Tanaeous (Own work) [ CC-BY-SA-3.0 , via Wikimedia Commons]

 

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα.
πώς έρχεται απ' την Αφρική στη Νέα Υόρκη.

Πάνε τα πιπερόδεντρα,
και τα μικρά του φώσφορου μπουμπούκια.
Πάν’ οι καμήλες με τη ξεσκισμένη σάρκα
και οι κοιλάδες του φωτός που ο κύκνος
με το ράμφος του στα ύψη κουβαλούσε.

Ήταν η ώρα των πραγμάτων των ξερών:
του αγκαθιού στο μάτι και του γάτου του φυλλωτού,
της οξείδωσης του σίδερου των μεγάλων γεφυρών
κι η οριστική σιωπή των φελλών.

Ήτανε η μεγάλη σύναξη των πεθαμένων ζώων
των σουβλισμένων στα σπαθιά του φωτός.
Η αιώνια ευθυμία του ιπποπόταμου με τις οπλές της στάχτης
και της γαζέλας μ’ έναν αμάραντο μες στο λαιμό.

Στην μαραμένη χωρίς κύμα μοναξιά
χόρευε η χαρακωμένη μάσκα.
Το ένα μισό του κόσμου ήτανε από άμμο,
τ' άλλο μισό από υδράργυρο και ήλιο κοιμισμένο.

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Άμμος, καϊμάν και φόβος πάνω απ’ τη Νέα Υόρκη.

Φαράγγια από ασβέστη φυλάκιζαν τον άδειο ουρανό
όπου αντηχούσαν οι φωνές εκείνων που πεθαίνανε κάτω απ’ το γουανό.
Ένας ουρανός καθάριος και αγνός, ταυτόσημος με τον εαυτό του,
με το χνούδι και τον κρίνο τον οξύ των αόρατων βουνών του,

αποτέλειωσε τους πιο ισχνούς μίσχους του τραγουδιού
και χάθηκε στην πακεταρισμένη πλημμυρίδα των χυμών,
δια μέσου της ανάπαυσης των έσχατων κατατομών
σηκώνοντας με την ουρά κομμάτια από καθρέφτη.

Κι ενώ ο Κινέζος έκλαιγε επάνω στη σκεπή
χωρίς το γυμνό της γυναίκας του σώμα να βρει,
κι ο μάνατζερ της τράπεζας παρατηρούσε το μανόμετρο
που μετράει του χρήματος την σκληρή σιωπή,
η μάσκα έφθανε στη Γουώλ Στρήτ.

Δεν είν' παράξενος για το χορό
αυτός ο περιστερεώνας που κάνει το μάτι ωχρό.
Απ' τη σφίγγα στα βόλτα της τράπεζας υπάρχει ένα νήμα τεντωμένο
που διαπερνά, όλων των φτωχών παιδιών την καρδιά.
Η πρωτόγονη ορμή χορεύει με τη μηχανική ορμή
ανυποψίαστες κι οι δυο μες στη φρενίτιδά τους για το φως τ' αυθεντικό.
Γιατί αν οι ρόδες τον τύπο τους ξεχάσουν
θα μπορούν να χορεύουν γυμνές με αλόγων ορδές,
κι αν μια φλόγα τα παγωμένα σχέδια κάψει
ο ουρανός μπρος στην οχλοβοή των παραθύρων θα πρέπει να το σκάσει.

Το μέρος αυτό δεν είν’ παράξενο για το χορό. Πρέπει ξανά να το πω.
Η μάσκα θα χορέψει ανάμεσα σε στήλες αίματος και αριθμών,
ανάμεσα σε θύελλες χρυσού και οιμωγές ανέργων εργατών
που θα ουρλιάζουν, νύχτα σκοτεινή, για τη δίχως φώτα δική σου εποχή.
Ώ, βάρβαρη του Βορρά Αμερική! Ώ, αδιάντροπη! Ώ, βάρβαρη του Βορρά!
Απλωμένη απ’ άκρου σ’ άκρο στις επάλξεις του χιονιά.

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Τι κύμα λάσπης και πυγολαμπίδων πάνω απ' τη Νέα Υόρκη.

Ήμουνα στην ταράτσα παλεύοντας με τη σελήνη.
Σμήνη από παράθυρα κάνανε κόσκινο έναν απ' τους μηρούς της νύχτας.
Στα μάτια μου πίναν οι αγελάδες οι γλυκές των ουρανών
κι οι αύρες των μακρόσυρτων κουπιών
χτύπαγαν τα σταχτιά κρυστάλλινα παράθυρα του Μπρόντγουαιη.

Η στάλα του αίματος αναζήταγε το φως από τον κρόκο τ' άστρου
να καμωθεί πως ήτανε σπόρος νεκρός του μήλου.
Ο αγέρας απ' τα πεδινά, σπρωγμένος από τους βοσκούς
έτρεμε απ' το φόβο του σαν το μαλάκιο γυμνό δίχως το κέλυφός του.

Όμως δεν είναι οι νεκροί εκείνοι που χορεύουν.
Ναι, είμαι σίγουρος γι αυτό.
Είν' βυθισμένοι οι νεκροί στο σπάραγμα των ίδιων των χεριών τους.
Είναι οι άλλοι που χορεύουν με τη μάσκα και τη βιόλα της.
Είναι οι άλλοι, οι μέθυσοι του χρήματος, οι άνθρωποι οι ψυχροί,
αυτοί που κοιμούνται στο σταυρό των μηρών και των σκληρών φλογών,
αυτοί που το σκουλήκι ψάχνουνε στο τοπίο των σκαλιών
αυτοί που στην τράπεζα πίνουνε δάκρυα πεθαμένου κοριτσιού
αυτοί που τρώνε στις γωνιές πυραμιδάκια της αυγής.

Να μη χορέψει ο Πάπας!
Όχι, να μη χορέψει ο Πάπας!
Ούτε ο Βασιλιάς,
Ούτε ο μεγιστάνας με τα μπλε τα δόντια,
Ούτε οι χορεύτριες οι ξερές των καθεδρικών ναών,
Ούτ' εργολάβοι ή τρελοί, σμαράγδια ή σοδομίτες.
Μόνο αυτή η μάσκα.
Αυτή η μάσκα του αρχαίου πυρετού της οστρακιάς
Μόνο αυτή η μάσκα!

Κι οι κόμπρες να συρίζουνε στους έσχατους ορόφους
Και οι τσουκνίδες να κουνάν ταράτσες και αυλές.
Και το Χρηματιστήριο μια μουχλιασμένη πυραμίδα να γενεί.
Και να 'ρθει άγρια βλάστηση μετά τις καραμπίνες
Και τώρα σύντομα και ξαφνικά, αμέσως τώρα.
Αχ, Γουώλ Στρήτ!

Η μάσκα. Δείτε τη μάσκα!
Πώς φτύνει δηλητήριο του δάσους
μέσα στην ατελή αγωνία της Νέας Υόρκης!

Δεκέμβριος 1929
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, 
Ποιητής στη Νέα Υόρκη

απόδοση: Χρίστος Γούδης

το ποίημα από το Απέναντι Πεζοδρόμιο
το πρωτότυπο εδώ

Μαθήματα αξιοπρέπειας από 300 κολασμένους

Σφέτσα Δάφνη

Ημερομηνία δημοσίευσης: 06/03/2011

• next

“Οι 300 απεργοί πείνας είναι ο ανθός της ελληνικής κοινωνίας”: Η παραλλαγή του παλιού συνθήματος κυκλοφόρησε ευρέως στο διαδίκτυο, ανάμεσα στους "περιβόητους" αλληλέγγυους και όχι μόνο. Ίσως εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο τα μαθήματα αξιοπρέπειας και αγώνα που έδωσαν, και συνεχίζουν βέβαια να δίνουν, οι 300 μετανάστες εργάτες απεργοί πείνας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Παρά την ανελέητη επίθεση που δέχτηκαν από την πρώτη στιγμή, την πρώτη μέρα της απεργίας πείνας, παρά την αρνητική συγκυρία, την εποχή του “φράχτη” και της "σκούπας", με τον ειλικρινή και αποφασιστικό αγώνα τους κέρδισαν τον σεβασμό και, σε μεγάλο βαθμό, πέτυχαν, όπως λέει ένα άλλο σύνθημα, να δώσουν φωνή σε όσους δεν έχουν.

Παρασκευή βράδυ που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, με αβέβαιη, όπως είναι λογικό, κατάληξη. Έτσι γίνονται οι διαπραγματεύσεις, μια κλωστή χωρίζει τη λύση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, από την τραγωδία. Παρ' όλα αυτά, η αισιοδοξία για διέξοδο γεννήθηκε αφού το πρώτο βήμα είναι γεγονός: Η απευθείας συνάντηση των αρμόδιων υπουργών με τους απεργούς πείνας, η αναγνώριση από τη μεριά της κυβέρνησης ότι κάποιοι “λαθρομετανάστες” έχουν φωνή, πρόσωπο και αιτήματα που πρέπει να συζητηθούν αποτελούν νίκη του αγώνα των 300. Άλλωστε, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς του υπουργού Εσωτερικών Γ. Ραγκούση, οι απεργοί πείνας ήταν εκείνοι που ζητούσαν μετ' επιτάσεως συνάντηση με τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. “Θέλουμε διάλογο, να καθίσουμε σε ένα τραπέζι με την κυβέρνηση και να συζητήσουμε” έλεγαν σχεδόν στο σύνολο των δεκάδων συνεντεύξεων που δόθηκαν στην Υπατία τις τελευταίες περίπου 40 ημέρες. Η τελευταία μάλιστα έκκληση για διάλογο έγινε μία μέρα πριν τη συνάντηση Λοβέρδου, Ραγκούση και απεργών πείνας, την περασμένη Πέμπτη στην παρέμβαση του Χασάν κατά τη συνέντευξη Τύπου των δημοσιογράφων. Η αλλαγή ρητορικής των κυβερνητικών στελεχών, η προτεραιότητα που έθεσαν στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και της υγείας των μεταναστών, όπως φάνηκε από τις δηλώσεις τους μετά τη συνάντηση, και η αποστροφή του Γ. Ραγκούση που μίλησε για "μετανάστες χωρίς χαρτιά" -ίσως για πρώτη φορά μετά την έναρξη της απεργίας πείνας δεν έκανε λόγο για "παράνομους"-, φανερώνουν ότι η πίεση που δέχονται οι αρμόδιοι "έπιασε τόπο". Πίεση λόγω της οριακής κατάστασης της υγείας, του κινδύνου να χαθούν ζωές έπειτα από 41, σήμερα, ημέρες απεργίας πείνας, του πρωτοφανούς κοινωνικού και πολιτικού μετώπου συμπαράστασης στον αγώνα των 300, με τη συμμετοχή επιφανών προσωπικοτήτων διεθνούς εμβέλειας αλλά και των ενδοκυβερνητικών φωνών, όπως ο Ε. Βενιζέλος, για άμεση λύση.


Νομικοί και φορείς βεβαιώνουν: Το νομοθετικό πλαίσιο δίνει λύση


Επί της ουσίας των συζητήσεων, το βέβαιο συμπέρασμα που προκύπτει από τις παρεμβάσεις δεκάδων φορέων είναι ότι το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο δίνει λύση που κινείται στο πλαίσιο των αιτημάτων των μεταναστών. Η πρόταση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που απέκτησε ευρύτερη αποδοχή καθώς υιοθετήθηκε από αρκετά κόμματα, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την απόδοση άδειας παραμονής σε όσους εξέπεσαν από τη νομιμοποίηση του 2005 και μείωση του προαπαιτούμενου χρόνου διαμονής των χωρίς χαρτιά από 12ετία σε 5ετία ή 7ετία για την έκδοση ειδικής άδειας διαμονής, προτάσεις που ικανοποιούν την ανάγκη ευρύτερης αλλαγής της μεταναστευτικής πολιτικής που έχουν προβάλει οι απεργοί πείνας. Παράλληλα, για τους 300, εκτός από τη χορήγηση άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, προτείνει την παραχώρηση καθεστώτος ανοχής με ανανέωση για τέσσερα εξάμηνα.
Προχθές εξάλλου, παρενέβη ο Συνήγορος του Πολίτη, μέσω του βοηθού Συνηγόρου και έγκριτου νομικού Β. Καρύδη, που επισημαίνει την ανάγκη αλλαγής της ισχύουσας νομοθεσίας ώστε να μην αποκλείονται αλλοδαποί από την άδεια παραμονής για τυπικούς λόγους. Την ίδια μέρα σημαντικοί φορείς της Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ, ΕΚΘ κ.ά.) με την παρέμβασή τους ζήτησαν επίσης, μεταξύ άλλων, τη χορήγηση ανανεώσιμων αδειών παραμονής για τέσσερα εξάμηνα. Η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ απηύθυνε έκκληση στην κυβέρνηση να δώσει λύση, υποστηρίζοντας τεκμηριωμένα ότι το υπάρχον νομοθετικό καθεστώς, αν και ανεπαρκές, μπορεί να δώσει διέξοδο. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ, αποτελούμενη από τους βουλευτές Θ. Δρίτσα και Π. Λαφαζάνη και τα μέλη της Συντονιστικής Γ. Μπανιά, Γ. Θεωνά και Τ. Κορωνάκη, συναντήθηκε την Παρασκευή με τον Γ. Ραγκούση κάνοντας έκκληση για λύση.

Συζητούνται νομικές λύσεις

Η πρόταση της κυβέρνησης κατά την προχθεσινή συνάντηση ήταν το καθεστώς ανοχής (άρ. 24 του Ν 3907/11) να δοθεί για δύο εξάμηνα, μένοντας έτσι σταθερή στην άποψη που είχε καταθέσει από μέρες. Οι απεργοί πείνας στη συνέλευση που πραγματοποίησαν απέρριψαν όπως αναμενόταν την πρόταση, καθώς δεν ικανοποιεί βασικά αιτήματα και δεν δίνει δικαιώματα ενώ έδωσαν βάρος σε δύο σημεία: Στην ελευθερία μετακίνησης και στην ανανέωση με βάση την εργασία. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, με τη μεσολάβηση διαφορετικών παραγόντων με νομική κατάρτιση, αναζητούνται κι άλλες νομικές φόρμουλες που με την εμπλοκή περισσότερων υπουργείων θα δίνουν διέξοδο στο ζήτημα. Για τους απεργούς πείνας, ιδιαίτερα σημαντική είναι η χορήγηση ταξιδιωτικών εγγράφων, όπως άλλωστε και η μείωση του χρόνου διαμονής για έκδοση άδειας διαμονής. Αυτή τη στιγμή όλα "παίζουν", με τα ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ πάντως να είναι συνεχώς στην είσοδο της Υπατίας και να μεταφέρουν τους λιπόθυμους απεργούς πείνας εσπευσμένα στα νοσοκομεία της Αττικής.

Ούτε σκυμμένοι ούτε σε φέρετρα

Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών

 

του Θανάση Καρτερού, 05/03/2011,  ΑΥΓΗ

Δεν με τρομάζει ο θάνατος, μόνον η κακή ζωή, δηλώνει ένας από τους μετανάστες της Υπατίας, που νοσηλεύεται στο νοσοκομείο. Εκφράζοντας έτσι με δραματικό στη λιτότητά του τρόπο την αποφασιστικότητα των περισσότερων, αν όχι όλων, των απεργών πείνας. Πολλοί από τους οποίους βρίσκονται ήδη σε οριακή κατάσταση, ενώ η απόφαση ορισμένων να προχωρήσουν και σε αποχή από το νερό κάνει ακόμα πιο δυσοίωνο το αύριο.

Ο θάνατος όμως που δεν τρομάζει τους ίδιους θα πρέπει πριν συμβεί να συγκλονίσει εμάς -όλο το κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που βρίσκεται στο πλευρό τους σήμερα και θα βρίσκεται και αύριο. Που καταγγέλλει την κυβερνητική αδιαλλαξία και το παιγνίδι θανάτου του κάθε Ραγκούση στις πλάτες τους και αρνείται να δεχτεί ότι μια δίκαιη διεκδίκηση κι ένας δίκαιος αγώνας είναι δυνατόν να καταλήξουν σε ανθρωπιστική τραγωδία.

Στις συνθήκες αυτές είναι ανατριχιαστικό το πόκερ των αρμοδίων με ανθρώπινες ζωές. Συντάσσουν το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου εμφανίζοντας τους απεργούς περίπου ως αιχμαλώτους, υποδεικνύοντας προκαταβολικά ως ενόχους τους «αλληλέγγυους» -τα εισαγωγικά δικά τους- και νίπτοντας τας χείρας. Λες και δεν είναι αυτοί και μόνον αυτοί υπεύθυνοι να αποτρέψουν το χειρότερο. Και δεν θα είναι αυτοί και μόνον αυτοί υπεύθυνοι για το χειρότερο του χειρότερου που θα ενσκήψει, σε τέτοιες μάλιστα κρίσιμες στιγμές για την κοινωνία και τη χώρα.

Υπάρχει και κάτι όμως που αφορά στους μετανάστες και σε κείνους -και είναι πάρα πολλοί- που στέκονται με κάθε τρόπο πλάι τους. Πολλές φορές στην ιστορία αυτού του τόπου αγώνες και φέρετρα πήγαιναν μαζί. Στους δρόμους της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας συχνά έστηνε ενέδρες ο θάνατος. Όμως πάντα οι δυνάμεις που έλεγαν όχι με σκληρούς αγώνες στην «κακή ζωή», έλεγαν ναι στη ζωή. Και ενώ θεωρούσαν ηρωισμό να δίνει κανείς τη ζωή του για κάποιο σκοπό, θεωρούσαν τυχοδιωκτισμό να μην εξαντλούνται όλα τα μέσα για να μη χαθεί ούτε μια ζωή.

Δεν χωράει συζήτηση: Στη σημερινή κατάσταση ζόφου η Ελλάδα που αντιστέκεται θέλει να δει τους μετανάστες να βγαίνουν από την Υπατία με το κεφάλι ψηλά. Ούτε σκυμμένοι, ούτε ξαπλωμένοι σε φέρετρα. Και στο ναρκοπέδιο ανάμεσα στη νίκη και στον θάνατο τα βήματα όλων πρέπει να είναι πολύ προσεκτικά...

Η απεργία πείνας σε κρίσιμη καμπή

Το Αόρατο Τείχος

Το πιο άφθαρτο, αέναο και ανυπέρβλητο τείχος αναμεσά μας είναι αόρατο... Το Αόρατο Τείχος ή διαφορετικοί τρόποι να περάσετε το καλοκαίρι σας σε ένα μικρό νησί.

του ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΣΤ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*, 03/03/2011, από την ΑΥΓΗ

38 (39 σήμερα -σημ του μπλογκ) ημέρες μετά και η απεργία πείνας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Οι απεργοί μεταφέρονται ομαδικά πλέον σε νοσοκομεία και η πιθανότητα μόνιμης βλάβης της υγείας τους είναι πια σχεδόν βέβαιη, ενώ είναι ορατός ο κίνδυνος ακόμη και για απώλεια ανθρώπινης ζωής.

 Οι όλες διαβουλεύσεις και συζητήσεις έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η κυβέρνηση επιμένει να μην συζητά το ενδεχόμενο νομιμοποίησης των 300 μεταναστών απεργών πείνας. Από την άλλη, στο πεδίο της ευρύτερης μεταναστευτικής νομοθεσίας, δεν έχει υπάρξει επίσης καμία εξαγγελία μιας σοβαρής και γενναίας ρύθμισης που να απαντά στο υπαρκτό πρόβλημα μεγάλου αριθμού παράνομα διαμενόντων και εργαζόμενων στη χώρα.

Οι εξαγγελίες μείωσης του αριθμού των ενσήμων, που είναι αναγκαία για ανανέωση αδείας διαμονής καθώς και για έκδοση βιβλιαρίου υγείας, ασφαλώς και είναι μία ανακούφιση για τους νόμιμα διαμένοντες στη χώρα, οι οποίοι στενάζουν πρώτοι απ' όλους από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, όμως δεν προσφέρουν καμία διέξοδο σε όσους έχουν χάσει πλέον το δικαίωμα παραμονής τους στη χώρα, και σε όσους δεν είχαν ποτέ αποκτήσει τέτοιο δικαίωμα. Και ο αριθμός των τελευταίων δύο κατηγοριών, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι απεργοί πείνας, είναι ήδη πολύ μεγάλος και συνεχώς διογκώνεται.

Τι προτείνεται από την κυβέρνηση γι' αυτές τις δύο κατηγορίες: Η εφαρμογή του πρόσφατου νόμου 3907/2011 περί χορήγησης υπό ανοχή αδείας διαμονής σε όσους είναι ανέφικτη η απέλασή τους και η χορήγηση αδείας παραμονής για εξαιρετικούς λόγους, εφόσον έχουν αναπτύξει ιδιαίτερους δεσμούς με τη χώρα, σε όσους είχαν λάβει παλαιότερα άδεια διαμονής και πλέον την έχουν χάσει, ή είχαν βίζα εισόδου στην Ελλάδα, ή έχουν συμπληρώσει 12ετή παραμονή στη χώρα. Οι δύο τελευταίες όμως προϋποθέσεις αφορούν αμελητέο αριθμό ατόμων.

Η πρώτη λύση τού υπό ανοχή καθεστώτος τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι ο αλλοδαπός παραμένει πάντα υπό απέλαση, υποκείμενος σε αυτή, όταν καταστεί αυτό εφικτό. Διέξοδο δε διαφυγής από τη συνεχή κατάσταση αναβολής της απέλασής του είναι μόνο η συμπλήρωση 12ετούς παραμονής στη χώρα. Η δεύτερη λύση των εξαιρετικών λόγων, προσκρούει στις γραφειοκρατικές ανεπάρκειες της ελληνικής διοίκησης που έχει οδηγήσει στην καθυστέρηση εξέτασης των σχετικών αιτημάτων για 2-3 χρόνια τουλάχιστον, ενώ επίσης δεν αφορά όσους δεν είχαν λάβει ουδέποτε δικαίωμα παραμονής στη χώρα.

Δυστυχώς, πέραν των ανωτέρω λύσεων, δεν υπάρχει άλλη λύση και αυτός είναι και ο λόγος που ωθεί ακόμη και μέχρι σήμερα μεγάλο αριθμό ατόμων στην επιλογή της υποβολής αίτησης ασύλου και την δι’ αυτού του τρόπου οιονεί νομιμοποίησή τους, μέσω της παραμονής τους στη χώρα επί μακρόν, λόγω της τελμάτωσης και αυτής της διαδικασίας εξέτασης των αιτημάτων.

Η ελληνική κυβέρνηση φοβάται μαζικές νομιμοποιήσεις, επικαλούμενη την πιθανότητα προσέλκυσης και νέων μεταναστών. Όμως δεν είναι τα προγράμματα νομιμοποίησης που φέρνουν τους μετανάστες, αλλά η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, ως το ακραίο σύνορο της Ευρώπης, και, ευτυχώς ή δυστυχώς, θα συνεχίσει να δέχεται μεγάλα κύματα μετανάστευσης.

Αυτό που πρέπει να πράξει μία κυβέρνηση που δεν θέλει να συντηρήσει φαινόμενα περιθωριοποίησης μεγάλων κομματιών του πληθυσμού της χώρας, είναι η δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου το οποίο να είναι αρκούντως ευέλικτο και προσαρμόσιμο στις κοινωνικές περιστάσεις.

Η έως σήμερα πολιτική της θεσμοθέτησης κανόνων που δεν επιδέχονται εξαιρέσεις και δεν αφήνουν περιθώρια διακριτικής ευχέρειας, έχει οδηγήσει στην αποβολή από τη νομιμότητα διαρκώς ογκούμενου αριθμού μεταναστών στη χώρα, ο οποίος συνεχίζει να μένει και να εργάζεται σε μία γκρίζα ζώνη δικαιωμάτων και στην παραμονή στην αφάνεια ανθρώπων που βρίσκονται και εργάζονται επί μακρόν στη χώρα.

Η μακρά παραμονή ανθρώπων στη χώρα ανεξάρτητα από το νόμιμο αυτής (ειδικότερα η 5ετία ως όριο που εφαρμόζεται και σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής για την υπαγωγή στο καθεστώς τού επί μακρόν διαμένοντος), θα μπορούσε να αποτελέσει μία προϋπόθεση ενός πάγιου συστήματος επαναφοράς στη νομιμότητα, σύστημα, το οποίο, σε συνδυασμό με την παροχή δυνατότητας κατ' εξαίρεση χορήγησης αδείας παραμονής για σοβαρούς ανθρωπιστικούς λόγους, θα μπορούσε να αποτελέσει μία λύση στο πρόβλημα.

Οι απεργοί πείνας αγωνίζονται για το σύνολο των παράνομα διαμενόντων στην Ελλάδα, που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα. Η δικαίωση του αγώνα τους δεν θα αποτελεί δικαίωση μόνο για τους ίδιους, αλλά για το σύνολο των μεταναστών στην πατρίδα μας που ζουν στη σκιά και στο περιθώριο.

* Μέλος της Ομάδας Δικηγόρων για τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών.

«Η κυβερνητική αδιαλλαξία οδηγεί τους απεργούς πείνας στο θάνατο»

μεταφορά απεργού πείνας στο νοσοκομείο, φωτό από Πανελλαδική Απεργία Πείνας Μεταναστών

 

Η Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης χαρακτηρίζει ψευδείς και καρικατουρίστικες τις δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών, σύμφωνα με τον οποίο οι αλληλέγγυοι αρνούνται τις επαφές με τις αρμόδιες αρχές

Ολόκληρη η ανακοίνωση-απάντηση της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης έχει ως εξής:

«Η κυβέρνηση αρνείται ν΄ αναλάβει τις πολιτικές της ευθύνες
Σχετικά με τις σημερινές δηλώσεις του Υπ. Εσωτερικών Γ. Ραγκούση, ο οποίος πέραν των άλλων εξέφρασε για ακόμα μια φορά την απροθυμία του να εισακούσει τα αιτήματα των 300 απεργών πείνας, εγκαλώντας τους μάλιστα ότι αρνούνται να συναντηθούν με τις αρμόδιες αρχές, έχουμε να δηλώσουμε τα εξής:

Τόσο οι απεργοί πείνας, όσο και η πρωτοβουλία αλληλεγγύης στους 300 ουδέποτε αρνήθηκαν συνάντηση με οποιοδήποτε από τα συναρμόδια υπουργεία. Ακριβώς το αντίθετο. Από τη Δευτέρα, 24 Ιανουαρίου, 1 μέρα πριν την έναρξη της απεργίας πείνας, εκπρόσωποι των απεργών συναντήθηκαν με την Υφυπουργό Εργασίας Α. Νταλάρα και κατέθεσαν τα αιτήματά τους και την πρόθεση τους για επίσημες συναντήσεις. Από τότε βέβαια, έχουν περάσει 37 μέρες απεργίας πείνας και 37 μέρες κυβερνητικής απάθειας και αδιαλλαξίας.

Όλα όσα ψελλίζουν οι κυβερνητικοί υπεύθυνοι και κυρίως ανεύθυνοι περί απροθυμίας των απεργών πείνας στο να συναντηθούν με τους υπεύθυνους και κυρίως ανεύθυνους δεν είναι παρά ψευδή επικοινωνιακά τερτίπια με κύριο στόχο τη συσκότιση και την παραχάραξη των δίκαιων αιτημάτων των 300 απεργών πείνας.

Ο κύριος Ραγκούσης μιλά επίσης, αναφερόμενος στο κίνημα αλληλεγγύης προς τους απεργούς πείνας μετανάστες, για «μικροπολιτικές λογικές», που «καταλήγουν να είναι απάνθρωπες» και για «πολιτικούς καθοδηγητές» που οδηγούν τους απεργούς πείνας στο θάνατο! Προσπαθεί να αντιστρέψει την πραγματικότητα, μεταθέτοντας τις δικές τους ευθύνες στις πλάτες άλλων. Είναι ο ίδιος και η κυβέρνηση που παίζουν με τη ζωή των απεργών πείνας, αρνούμενοι να τους συναντήσουν και κυρίως να επιλύσουν το βασικό τους αίτημα, αυτό της νομιμοποίησης. Οσο για τους «πολιτικούς καθοδηγητές», ας τους αναζητήσει αλλού ο υπουργός. Ανθρωποι που πλησιάζουν τις 40 μέρες απεργίας πείνας δεν οδηγούνται εκεί από «υποκινητές» και «καθοδηγητές», αλλά από την ίδια τη συνείδησή τους. Οι απεργοί πείνας αποφασίζουν μόνοι τους για την ίδια τους την τύχη. Και εν πάση περιπτώσει, αν ο κ. Ραγκούσης θέλει να παρακάμψει τους «πολιτικούς καθοδηγητές», δεν έχει παρά να καλέσει τους απεργούς πείνας και να συζητήσει μαζί τους, για να διαπιστώσει από πρώτο χέρι ποιες είναι οι απόψεις τους.

Τονίζουμε επίσης, ότι μέσα στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο υπάρχουν όλες οι δυνατότητες για να δοθεί άμεση λύση στο αίτημα των απεργών πείνας. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί, αλλά ότι δεν θέλει. Αυτό επιβεβαίωσε και με τις σημερινές του δηλώσεις ο κ. Ραγκούσης. Είναι η κυβερνητική αδιαλλαξία που οδηγεί τους απεργούς πείνας στο θάνατο και κανένας άλλος και αυτό επιβεβαιώνει ο σημερινός ωμός εκβιασμός του υπουργού.

Διευκρινίζουμε και το ξαναλέμε σε όλους τους τόνους ότι οι απεργοί πείνας ουδέποτε αρνήθηκαν να συναντηθούν επισήμως για να συζητήσουν το ζήτημα ζωής και θανάτου τους, τη νομιμοποίηση τους. Η κυβέρνηση είναι εκείνη που αρνείται συστηματικά να αναλάβει τις ευθύνες της και να δώσει λύση στους 300 απεργούς πείνας. Ας τις αναλάβει κάποτε, σύντομα. Και ας μην το κάνει τουλάχιστον, με ψευδείς και επικοινωνιακές καρικατούρες.
Ξέρει όμως κι άλλο τρόπο να κάνει πολιτική;»

via Red NoteBook

Γιατί είμαστε αλληλέγγυοι αλλά και βαθιά υπόχρεοι στους μετανάστες απεργούς πείνας

του Γιάννη Κουζή*, ΑΥΓΗ, 2.3.11

Επτά (7) λόγοι:

1. Γιατί η ανάλγητη εξουσία, που βιάζει καθημερινά και απροκάλυπτα το σώμα και το πνεύμα της ελληνικής κοινωνίας, εκδηλώνει το απεχθέστερο δείγμα του πολιτισμού της απέναντι στην πιο ευάλωτη κατηγορία ανθρώπων που ζουν και παράγουν για πολλά χρόνια στη χώρα μας, αδιαφορώντας και για την ίδια τη βιολογική τους υπόσταση.

2. Γιατί το περιεχόμενο των νόμων που θεσπίζονται δεν συμβαδίζει, συχνά, με την ουσιαστική έννοια του δικαίου, όταν αυτή δοκιμάζεται από άδικες ρυθμίσεις που, αποκλείοντας τους μετανάστες και τους πρόσφυγες από δικαιώματα αλλά και απαλλάσσοντας από υποχρεώσεις τους υψηλά ιστάμενους και κατέχοντες, βρίσκονται μακριά από την καθιέρωση στοιχειωδών κανόνων κοινωνικού κράτους και όρων κοινωνικής συνοχής, σε μια περίοδο μάλιστα έντονης και πολύπλευρης κρίσης.

3. Γιατί η επιλεκτική επίκληση της ανάγκης σιδερένιας εφαρμογής της νομιμότητας απέναντι στους αδύναμους, την ίδια στιγμή που οι νόμοι παραμένουν προκλητικά ανενεργοί απέναντι στους ισχυρούς, προκαλεί βάναυσα το κοινό περί δικαίου αίσθημα.

4. Γιατί οι κάθε λογής χορτάτοι γραφειοκράτες και παχύδερμοι νομείς της εξουσίας αδυνατούν να κατανοήσουν ότι άνθρωποι του καθημερινού και σκληρού μόχθου για το μεροκάματο, έχουν και τη δύναμη να αποποιηθούν ακόμη και το ίδιο το ψωμί και το νερό προκειμένου να κατοχυρώσουν τον στοιχειώδη σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

5. Γιατί οι εκάστοτε κρατούντες που, έχοντας αναγάγει σε επιστήμη την πολιτική ανακυβίστηση (κωλοτούμπα) με την αλλεπάλληλη ανακολουθία λόγων και έργων, αδυνατούν να καταλάβουν πως υπάρχουν και άνθρωποι που εννοούν τα λόγια τους, που διεκδικούν πραγματικά, χωρίς να εμπαίζουν την κοινωνία και τους εαυτούς τους, διατηρώντας μέχρι τέλους τις θέσεις και τις αρχές τους.

6. Γιατί οι ποικίλοι εκφραστές της κάθε εξουσίας, υπαλληλίσκοι, στην ουσία, ορατών και αόρατων συμφερόντων, που με τη σειρά τους καλλιεργούν ένα εσμό υποταγμένων και καθοδηγούμενων, αδυνατούν να κατανοήσουν ότι υπάρχουν ανθρώπινες υπάρξεις που λειτουργούν αυτόνομα, με άξονα τη συνείδησή τους, χωρίς υποκινήσεις και καθοδήγηση, και που βάζουν σε κίνδυνο ακόμη και την ίδια τους τη ζωή προκειμένου να υπερασπισθούν αξίες.

7. Γιατί, τέλος, ο «αναπτυγμένος» κόσμος, εκτός από το να εκμεταλλεύεται τον πλούτο των λαών του Τρίτου Κόσμου και να ζει στη νιρβάνα του καταναλωτικού του οίστρου, οφείλει τον μέγιστο σεβασμό για τα μαθήματα πολιτισμού που λαμβάνει από τους «τριτοκοσμικούς» και «υπανάπτυκτους» που, αν και σε κωματώδη και ημιθανή κατάσταση, εξακολουθούν να παραμένουν όρθιοι...

* Ο Γιάννης Κουζής είναι καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο